"NOSTALXIA NON DI NADA, A MORRIÑA DÉBESE CANTAR; NON SE PODE EXPLICAR". E SOA DE FONDO CUNQUEIRO -NO MIÑO NOVO DO VENTO HAI UNHA POMBA DOURADA. QUÉN POIDERA NAMORALA!-. E XA TODO COBRA SENTIDO.

"Recolléronme nunha C15 completamente destartalada e fomos buscar ao protagonista", prosegue. Marcelo preséntase. Antonio fai o propio. E engade, polo motivo que sexa, probablemente pola cortesía que require calquera primeira conversación entre dous descoñecidos: "A miña moza é galega". Resposta: "Como eu". "Como que como ti?". Vencida a incredulidade pola enorme sinxeleza do personaxe, a viaxe conclúe cos protagonistas cantando a dúo: Que din os rumorosos / na costa verdecente. Outra vez Galicia e Guinea Ecuatorial estrujadas polo mesmo fío condutor. O de Marcelo. 

A historia 

"Nada máis chegar a casa díxenlle a Rocío que ese home tiña unha historia", conta emocionado Antonio. E vaia se a tiña. Por onde comezar? Tal vez resulte máis fácil seguir o relato cronolóxico. Unha elección que nos conduce a 1968; un ano que "ten moitas cousas". "Guinea gaña a independencia, Macías gaña as eleccións e a min concédelleme unha bolsa para ir estudar a España, en concreto ao Circo dos Muchachos en Ourense", describe Marcelo xa no documental.  

A cinta flúe coa suavidade do propio personaxe, e navega a través dunha obra de teatro que comprende as tres etapas da súa vida: a do mozo bolseiro que descobre un mundo sorprendente; a do home que regresa ao seu país; a do actual, capaz de pechar un círculo perfecto.

Unha obra dentro doutra obra, premiadas ambas as grazas á xenialidade do protagonista e á visión do narrador. Porque o documental Manoliño Nguema acaba de gañar, sen ir máis lonxe, un Mestre Mateo. Pero é que o guion construído por Rocío a través desa obra de teatro foi capaz de saltar da ficción á realidade, facéndose un oco en carne e óso. "Obtiveron o premio do público na Miteu de Ourense; representárona en Madrid varias veces, en Carballo...", destaca Antonio entusiasmado. 

A VIAXE CONCLÚE COS PROTAGONISTAS CANTANDO A DÚO: QUE DIN OS RUMOROSOS / NA COSTA VERDECENTE. OUTRA VEZ GALICIA E GUINEA ECUATORIAL ESTRUXADAS POLO MESMO FÍO CONDUTOR. O DE MARCELO.

Para construír ambas as ficcións, foi necesario un mes en Guinea Ecuatorial -"é un país complicadísimo, e ademais collémolo paralizado por unha folga de taxis"-, e tres semanas en Galicia, co obxectivo de "pechar a viaxe vital".

"Non sabiamos abrigarnos", narra Marcelo lembrando aquela Galicia que descubriu en marzo do 69. Unha Galicia, igual que hoxe, chuviosa, húmida, con escarcha: "Tiñas a sensación de vivir dentro dunha neveira". E unha Galicia que se abría ao mundo con sorpresa: "Eramos os primeiros negros (...). A xente subía para vernos. Tedes unha cara tan difícil! (risas)". 

A Cidade dos Muchachos 

Pero alí, en Ourense, todo cambiaría para sempre. Co Pai Silva e o seu 'Cidade dos Muchachos'. Un proxecto pioneiro -"entón a única escola de circo estaba en Rusia"- que levou a Marcelo polo mundo antes de traelo de volta até Santiago. "A xente dos pobos o domingo viña verme". Tal era a atracción do propio personaxe.  

E alí coñeceu a Amparo, galega e loura; case como el, imos. Pero o amor, como é sabido, non fai distingos. "Converteuse na miña vida". Ata o punto de que tiveron dous fillos e ela non dubidou á hora de volver con el a casa: "É moi difícil atopar xente que che acompañe até o fin de mundo". Esa era Amparo.

Pero a Guinea de 1990 nada tiña que ver coa de outrora. "Non había nin rúas". E tampouco ningún apoio institucional para alguén que traía consigo una "branca" e un "coche". "Eramos inimigos do pobo". E claro, nesa situación Amparo e os nenos vanse por unha banda, Marcelo polo outro. "Había cousas que facer aquí", afirma entre convencido e devastado.  

O certo é que algo de razón tiña, porque alí, en Malabo, Marcelo vaise a converter en Manoliño Nguema para os seus, e no pai do teatro moderno no país. Unha escola na que se formaron miles de alumnos guineanos, entre eles noso Russo -o que preguntaba polo significado de morriña-, ou Gorsy Edú, o outro protagonista do documental, o do Marcelo home que regresa ao seu país.  

O documental

Xuntos, tres xeracións distintas que Antonio soubo levar á pantalla. "O primeiro foi falar con Marcelo e sonsacarle. Custounos que nos contase que estivera con García Márquez, con Picasso, con Dalí, con Chaplin...". Pedacitos soltos dunha vida xigantesca que, imaxínense, non chegan a saír no documental. "É moi humilde", resume Antonio. 

De feito, custou convencelo. "Marcelo tiña as súas reticencias, e só aceptou cando lle explicamos que a obra buscaba recoñecer ás seguintes xeracións". Entón, si, o proxecto de Manoliño Nguema empezou a cobrar vida. De modo moi altruísta, pero vida a final de contas.

Porque isto tampouco ía ser fácil. "Conseguimos unha pequena subvención de Agadic (Axencia Galega dás Industrias Culturais) e con iso pagamos a viaxe e as condicións da estancia en Guinea Ecuatorial. Ninguén cobraba, pero polo menos podiamos estar cómodos e traballar a gusto", lembra Antonio, que desde o presente engade valor engadido ao xa feito: "Queremos volver abrir as bolsas, cunha dobre vía que poña en relación a técnica e o adestramento de Galicia, por unha banda, coas etnias e os instrumentos de Guinea, polo outro".

"O PRIMEIRO FOI FALAR CON MARCELO E SONSACARLLE. CUSTOUNOS QUE NOS CONTASE QUE ESTIVERA CON GARCÍA MÁRQUEZ, CON PICASSO, CON DALÍ, CON CHAPLIN...". PEDACITOS SOLTOS DUNHA VIDA XIGANTESCA.

Para iso contan co mellor embaixador posible, Russo, que segue en Galicia na Escola de Teatro da Miteu, en Ourense. "El está sen bolsa. Xa traelo foi complicadísimo. Os trámites empezaron en setembro e concluíron en febreiro", describe Antonio, que non dubida na vontade de calquera retornado de "volver traer ao seu país todo o aprendido". "Se lle dás unha oportunidade, devólvena como motor de desenvolvemento", engade.  

Sábeo ben Marcelo Ndong, que un día partiu cara ao descoñecido e descubriu unha terra que o fixo seu para sempre. A Galicia de Manoliño Nguema. Non lla perdan. Un relato cargado de esperanza para o que só necesitan hora e media.  

Pola súa banda, a biblioteca de Santiago Ánxel Casal puxo en marcha o relato colectivo "Conto a moitas mans", unha historia colaborativa a través neste caso de Twitter. 

Desde a Cidade da Cultura, a Biblioteca de Galicia destacará algúns títulos con exemplares únicos que se atopan na rede de bibliotecas galegas.

Ademas, a Librería Institucional da Xunta propón que visites distintas obras, desde infantís e xuvenís a históricas e epistolares.

Lembra que a plataforma Galicia Le facilitou o acceso a todos os públicos e só tes que rexistrarte online para dispor de máis de 4.500 títulos.

Os museos tamén participan da celebración do Día do Libro. Os que forman parte da rede da Xunta realizan todos os anos un “bookcrossing”, un proxecto conxunto con bibliotecas de museos e centros de arte de toda España que nesta ocasión tivo un grande espacio nas redes. Cada centro participante compartirá en liña un libro da súa colección ou catálogo para consultar ou descargar. A Biblioteca Artium de Victoria será a encargada de elaborar un vídeo e difundilo.

Outra das propostas que o Día do Libro ofrece en Galicia é a lectura a través das redes. A editorial galega Hércules de Ediciones o fai a través dos seus perfiles en Facebook e Instagram. A partir das 13.30 horas abren as súas obras e as súas pantallas José María Paz Gago, Isabel Villanueva e Estefanía Padullés, entre outros.

Os autores galegos e as editoriais vólcanse nas redes para conectar contigo

A campaña #envozpropia de Xerais permite que escoitemos da voz dos propios escritores fragmentos das súasobras. Se queres coñecer aos autores galegos contemporáneos non deixes pasar esta oportunidade: Manuel Rivas; Pedro Feijoo; Rosa Aneiros; Ledicia Costas; María Xosé Queizán;  María Reimóndez; María Solar; Antonio García Teijeiro; Marcos Calveiro; Diego Ameixeiras e Yolanda Zúñiga son algúns deles. Segue en redes sociais as etiquetas #envozpropia; #librosxerais; #literaturagalega; #quedanacasa.

A nivel nacional, o grupo Penguim Random House programa unha festa en directo entre as 9.30 e as 22.00 horas no seu Instagram @Megustaleer na que participarán autores galegos como Manuel Rivas, Andrés Suárez, Arantza Portabales e Manuel Jabois.

Como ves, tes mil e unha propostas para rendir homenaxe á lectura. Unha viaxe pola literatura e por Galicia sen saír da casa. Celebra hoxe a data, pero le todos os días!

Galicia ten un novo mapa, que agora está sinalado con puntos de solidariedade, talento, investigación, tecnoloxías innovadoras de empresas que reinventan a súa producción para estar ao servizo do benestar dos demais. Un destes puntos está no polígono de San Cibrao das Viñas, en Ourense, desde onde MyBOX Experience plantexa espazos a partir de containers marítimos. Desde 2014, reutiliza, redeseña e da vida e forma ás ideas que se lle piden, desde stands comerciais a piscinas e vivendas vacacionais. Coa chegada do coronavirus, descartaron parar e decidiron buscar un proxecto que puidera axudar na protección das persoas.

Así nace BOX Purefy, un contenedor que desinfecta exteriormente en seis segundos e toma a temperatura ás personas para evitar a propagación do Covid-19.

Ao ser portátil e de fácil instalación, está concebido para situalo por exemplo, á entrada de hospitais, estacións de transporte, universidades, ou centros, de traballo ou de ocio, con gran tránsito.

E como funciona? O túnel ten un pasillo de entrada e outro de saída, ideado de modo bidireccional para o paso de varias persoas. Conta con dispensadores de hidroxel, control de temperatura corporal con infrarroxos e cámaras térmicas, e zona de alfombra húmida para desinfectar tamén a sola dos zapatos; así como diferentes opcións de control de accesos e de presenza. 

Cando camiñas polo interior, o box desprende unha solución que reduce a carga viral e bacteriolóxica, e te desinfecta, eliminando xermes, bacterias, fungos e virus, un tratamento que é ademais natural, porque a ecoloxía tamén importa neste proxecto. 

MyBOX Experience utiliza como tecnoloxía Airlite, unha pintura exterior e interior que purifica as superficies pintadas e o aire. A ecopintura convirte as paredes nun purificador natural do aire, grazas ao efecto da luz, eliminando microorganismos e outros productos contaminantes. Un box completamente ecolóxico.

A innovación desta empresa galega, co seu CEO, David González Rey ao fronte, está traballando tamén para dotar ao contenedor de interconectividade cos departamentos de Recursos Humáns ou de Sanidade co usuario a través do móbil, para aproveitar a medición da temperatura corporal e informar de se está ben ou non para así facerlle un test rápido. No caso de que fora positivo as autoridades sanitarias estarían informadas.

O prototipo de Box Purefy fabrícase en Ourense, co asesoramento e apoio de institucións públicas, científicas e sanitarias, e o interese dunha multinacional. Ademais, os componentes cos que producen son 100% nacionais.

Desde MyBOX Experience ultiman os detalles do seu túnel de desinfección, e tamén unha versión "mini", de tamaño reducido, así como o testado de todos os productos para que sexa o máis ecolóxico e funcional posible, probando desinfectantes neutros inocuos para as persoas ou animais.

O contenedor marítimo segue crecendo no seu proceso de transformación e comercialización, á vez que empezan os pedidos e aumenta o interese de varias empresas para velo colocado en Galicia, España ou Europa. Polo momento o que xa cumple a súa función é o container que MyBOX cedeu ao Sergas en Ourense para acoller a recollida de mostras do estudo de seroprevalencia que se realiza estes días na comunidade. Que a innovación galega non pare.

E cales son as perspectivas para 2020? Durante este ano poderían empezar a operar outros seis parques, e Galicia podería chegar a preto de 4.000 megavatios de potencia en 187 prantas. 

De cara á década que acaba de comezar, as previsións apuntan a que se crearán outros 4.500 MW novos ata alcanzar os 8.000 en 2030, o que duplicará a potencia actual, e se xerarán máis de 8.000 postos de traballo novos, superando os 12.000 vencellados directamente con este sector. Son cifras de EGA Asociación Eólica de Galicia, que apunta a un investimento dos promotores de 5.000 millóns de euros.

A importancia destes números radica en lograr o mantemento dos 400 MW ao ano de nova instalación de aquí a 2030, o que repercutiría económicamente e cun grande impacto nas empresas de servizos e auxiliares galegas.

O volume de empregos que pretende xerar este sector non é un reto, pero si afronta un obstáculo maior que o orográfico, atopar os traballadores cualificados que precisa.

A formación e a especialización xogarán un importante papel nos próximos anos, pero esta industria, como outras do metal como o naval, demanda man de obra básica, electricistas, electrónicos, xestores de enerxía, operadores de EPR.

Se cres que o teu futuro pode estar neste sector, tes que saber que en proxectos educativos innovadores a comunidade é pioneira.

Galicia creou a primeira FP dual de eólicos de España

O Centro Integrado de Formación Profesional As Mercedes de Lugo conta desde o curso 2018/2019 con Enerxías Renovables, o primeiro ciclo superior especializado no mantemento de eólicos de España.

É toda unha oportunidade pola proxección de futuro que ten o sector das enerxías renovables. Podes consultar aquí toda a oferta formativa  deste centro e como se organizan este e outros ciclos innovadores.

Unha viaxe polo tempo dentro de Galicia

Esta medida enmárcase na campaña #aculturasegue da Consellería de Cultura. E para seguir sumando iniciativas a favor do ocio desde o fogar, os arquivos xestionados pola Xunta (Arquivo de Galicia; e históricos, do Reino de Galicia, Lugo, Ourense e Pontevedra) propoñen unha viaxe polo tempo dentro de Galicia. Podes ver exposicións virtuais en 3D e percorridos 360 grados ou as mostras do Arquivo do Reino.

Aínda que os museos non estean abertos físicamente, si o están en modo virtual. Na maioría, dos xestionados pola Xunta, podes percorrer as suás exposicións, por exemplo no Centro Galego de Arte Contemporánea en Santiago ou no Museo de Belas Artes da Coruña. 

E lonxe das cidades, coñece o Museo do Castro de Viladonga e o propio castro, ol Massó e contempla desde dentro as pallozas do Cebreiro. Aquí tes todas as visitas virtuais.

Segue viva ou non a cultura galega nos tempos do coronavirus? Gózaa e difúndea.

E o Oscar do Espazo á mellor idea é para... o proxecto CX-Geodrone. Como estrelas tiveron que sentirse os promotores desta iniciativa cando recolleron o Space Oscar 2019 impoñéndose a máis de 300 propostas emprendedoras de toda Europa baseadas na navegación por satélite. E quen son os gañadores? A Universidade de Vigo e a de Oviedo, que levan máis de oito anos colaborando e materializado unha idea que consiste en instalar sensores radar en drons en voos de baixa altura, o que abre todo un novo abano de posibilidades de uso.

Entre as aplicacións nas que están traballando está a localización de minas antipersoa enterradas, a detección de masas forestais ou de vertidos como fuel oil ou basura no mar, ou mesmo restos arqueolóxcos.

A localización de minas antipersoa é un problema moi grave en varios países africanos, onde en Angola, por exemplo, poderían quedar sen detectar dous millóns de dispositivos que mutilan cada día a persoas e que non permiten facer uso de boa parte da superficie produtiva. O sistema, mediante un radar montando nun dron, detecta cunha precisión alta minas e dispositivos enterrados, segundo Yolanda Rodríguez, unha enxeñeira de Telecomunicacións promotora desta iniciativa e tamén unha investigadora retornada.