• Juan Carlos Pesquera Lorenzo naceu en Caracas en 1994 e hoxe vive na nosa terra, onde chegou grazas a unha bolsa BEME que lle abriu as portas dunha vida mellor; un destino que, en certa medida, xa intuía grazas ao relato da súa avoa
19
Apr
2022
Camiño de Santiago, Semana Santa 2021.

Esta, como todas as historias dá emigración galega, emparella dous mundos tan diferentes como iguais, dúas terras que se miran ao espello ofrecendo unha imaxe do que foron, ou que son, ou que talvez volvan ser. Recordos en branco e negro que crecen ata hoxe, desde un pasado non moi afastado ata unha Galicia plena de cor, moderna e acolledora, á que retornan moitos daqueles que algún día houberon de partir.

É ou caso de Juan Carlos Pesqueira Lorenzo, natural de Caracas, Venezuela, a piques de cumprir vos 28 e xa cunha vida e dous continentes que enchen a mochila dun relato que comeza, como tantos, na nosa terra. En Paredes de Arriba, un pequeno pobo do rural de Lugo, verde, húmido e galego, moi galego, como Consuelo, a avoa paterna de Juan Carlos, que naceu naquela España de 1925, que camiñaba, sen sabelo, cara ao desastre, e que emigrou con 30 anos e casou con Antolín, ou seu marido, natural de Asturias, terra tamén de ir e vir, de fuxir daquel país devastado pola guerra e pola fame para acabar en Venezuela.

Ou nó, como en todas as historias de diáspora, apértase en cada suceso cargado de sentido e de nostalxia, dunha parella que se coñece na inauguración do centro asturiano de Caracas, “porque unha dás irmás dá miña avoa estaba emparellada cun asturiano”, resume Juan Carlos. Máis emigración, máis terra por vivir.  

Consuelo e Antolín teñen un fillo, Juan Carlos, pai do Juan Carlos protagonista do relato, que casa con Maribel Lorenzo, a quen coñece, como non, non centro asturiano. Outro nó que se aperta, outra volta de porca do destino, sempre caprichoso, máis naquelas historias que resumen ou ir e vir dunha familia de emigrantes a quen a guerra, como a tantas, cambioulles a vida para sempre.  

Hoxe Juan Carlos vai relatando a novela golpe a golpe, parágrafo a parágrafo axitado de recordos, de todas aquelas vivencias que ou trouxeron desde ou que foi ao que é sen renunciar á súa esencia, a ser galego en Venezuela ou venezolano en Galicia, que a final de contas é ou mesmo.

Aquí, en Vigo, cursou ou Máster MBA en Xestión Empresarial do deporte dá Universidade Vigo, non Campus dá Auga, en Ourense. Unha aventura que emprendeu grazas a unha bolsa BEME, acrónimo en galego de Bolsas Excelencia Mocidade Exterior, que cada ano ofrece a Xunta de Galicia para facilitar a volta a casa dúas fillos e netos de galegos que un día tiveron que partir. 

Consuelo (a súa avoa), días antes de partir a Venezuela desde Barcelona (1955).
Acto de entrega de certificados BEME 2020/2021. Cidade da Cultura, 2021.
Consuelo e Juan Carlos, na residencia en Caracas, Venezuela (2019).

Juan Carlos chegou a elas durante a pandemia: “O secretario xeral dá Emigración (Antonio Rodríguez Miranda) deu unha charla explicando aos mozos de alá a convocatoria”. A opción estaba aí, e o confinamento resultou o momento adecuado para “xuntar papeis e requisitos”, paso previo a ser seleccionado. Unha sorte que tamén favoreceu ao seu irmán Luís Pesqueira, que obtivo outra BEME emprendendo xuntos o camiño do retorno.

Galicia, por primeira vez

Péchase así o círculo aberto pola súa avoa, que, en certa medida, permanecía incompleto na historia persoal dun neto de galega e asturiano que nunca pisara a nosa terra.  “Fora a Canarias, porque o meu avó por parte de nai é canario. E eles establecéronse alí despois da súa vida en Venezuela: viñeron a Tenerife e eu visitaba Tenerife no verán”.

Pero nunca Galicia; esa Galicia coa que creceu na Irmandade galega de Caracas, entre polbo, vieiras e bailes tradicionais, e da que agora goza a cada pouco. Das súas paisaxes, dos seus campos, do seu verde, da mestura perfecta do rural con “cidades industrializadas”.  E tamén, por que non dicilo, da súa seguridade, de poder saír pola noite sabendo que o coche vai estar alí cando volvas, de poder pararche nun semáforo sen medo, de respirar sen precaucións.

Vontade de quedar

“Exposche cousas, e ter unha familia alí quizais non sexa o máis intelixente”, resume Juan Carlos, que condensa os recordos de momentos “bastantes agres” nos que prefire non pararse. Unha definición que mostra, en certa medida, o grao de normalidade do anormal, o motivo que o impulsa a deixar atrás a súa vida para emprender outra aquí, en Galicia, onde veu tamén a súa noiva, Ana Gabriela.

“Montaramos unha distribuidora e traballabamos con chocolate na zona de Caracas. Pero, aínda que traballes, non hai futuro. Tes dúbidas e plántesche se non estarás a perder o tempo. Non me quero ir porque aquí están as miñas bases, a miña familia, todo, pero parece que non vai cambiar. É mellor adiantarche aos feitos e non estar a esperar”, recoñece con crueza este licenciado en radioloxía pola Universidade Central de Venezuela. 

Hoxe Juan Carlos traballa de administrativo nun negocio preto do aeroporto de Santiago, onde pon en práctica moitos dos coñecementos adquiridos. Faio coa vontade de quedar, de seguir gozando desa Galicia da súa avoa, que nada ten que ver co pasado e abre as portas ao futuro. Un futuro por escribir e que permite seguir tecendo, de modo imperceptible, o inmenso relato da nosa emigración.

Compartir