• O de Francisco Castro é outro máis dos miles de relatos que constrúen a diáspora galega; un ir e vir co Atlántico como pano de fondo e que, neste caso, termina na nosa terra co apoio do programa de retorno emprendedor que cada ano promove a Xunta
27
Jul
2022

O relato da diáspora é a historia da Galicia de entón e de agora; daqueles que marcharon e que marchan; da añoranza propia das imaxes en branco e negro, case gris, ou da morriña máis moderna da cor, da tecnoloxía, das distancias. Un ir e vir de xeracións e de xente, tan vivo, tan actual, tan presente, que, sen eles, Galicia nunca chegase a ser Galicia.

Sábeo ben Francisco Castro Freijo, galego que, como tantos, fixo as Américas antes de retornar á nosa terra, a Sanxenxo, onde agora, instalado de volta no taller do seu pai, continúa sacando de cada pedra o seu secreto, un pedacito de alma que a transforma en algo único.  

“Fun por unha oferta de traballo que chegou desde alá”, relata este escultor galego que aceptou unha das ofertas que a Escola galega de canteiros anunciaba buscando “xente disposta a ir cara alá”. Para onde? Para América, para Washington, para o Capitolio.

Francisco participa na restauración do edificio máis significativo de Estados Unidos, ese que alberga as dúas cámaras do Congreso, e que non fai tanto foi noticia, triste, por outros motivos. “Parecíame surrealista”, rememora Francisco ao valorar o asalto ao Capitolio de xaneiro de 2021. “Estiven tres anos e medio alí traballando, e aínda que colles confianza, todos os días tiñas controis, mirábanche con lupa, as ferramentas que levabas, todo. Era unha fortaleza”, sentenza.

Pero esa é outra historia nun plano diferente do relato. O de Francisco, xa entón, transcorría de volta á nosa terra para reencontrarse coa familia que deixara atrás. “Cando me fixeron a proposta, a miña muller, Lucía, estaba embarazada”. Falamos do ano 2017 e Pedro, o pequeno dos Castro -a súa irmá Paula ten 7 anos- naceu lonxe do seu pai. Un punto máis de conexión coa diáspora, coa de antes e coa de hoxe, que demanda sempre algún esforzo na procura dese final feliz, que ás veces xorde, ás veces non.

“Fun só para alí, con outra persoa de aquí á que non coñecía”, prosegue Francisco, que volve por primeira vez tras o parto do pequeno Pedro. “Estiven un mes”, e outra vez de volta sobre o azul inmenso do Atlántico. Alí espéralle máis traballo, máis arte, máis pedacitos de alma en cada pedra, en cada talla. O Cemiterio Nacional de Arlington ou o museo botánico son algúns dos exemplos

Pero Francisco estraña e a terra tira. “Cada tres meses víñame case un mes”. Ata que o Covid cámbiao todo. “Durante a pandemia tiven que permanecer nove meses alá sen poder viaxar”. Unha situación á que suma a incertidume, a única certeza do hoxe, do agora e do aquí: “Non sabías que ía pasar, daba un pouco de medo estar lonxe da familia noutro país no que tampouco coñeces o idioma”.

Porque Francisco foi sen dominar o inglés e volveu sen dominar o inglés –“traballamos de noite e non podía compaxinar as clases co traballo”-, estrañando Galicia a cada pouco, en cada esquina, en cada comida galega non galega, como eses cocidos “con outros ingredientes, aínda que de esencia galega”.

Pero volvamos ao Covid, ao retorno a Galicia. “Vin en 2020, pero despois de que me cancelasen cinco voos para vir á miña familia pensei que chegara o momento de irme e non volver”, detalla Francisco coa seguridade que outorga falar de algo xa vivido. O presente é sempre máis incerto.

Un retorno para o que contou co programa de apoio ao retorno emprendedor que cada ano promove a Xunta de Galicia co obxectivo de facilitar a volta a casa daqueles que un día tiveron que partir.

O vínculo, con todo, permanece: “Teño un traballo agora de mármore para o Capitolio: anacos de capiteis que unha vez que os mande os ensamblan”. Francisco segue así creando, unindo dous puntos que parecen moi afastados, pero que se tecen a través dunha montaña de relatos construídos por galegos de aquí e de alá. Boa xente que, ao final, escolle a nosa terra para vivir, para construír o seu relato persoal e colectivo. O dunha Galicia emigrante que retorna, porque estraña, porque aquí “vívese mellor”, coa familia e todo un futuro por diante.

Compartir