Galicia converteuse nos últimos anos en terra de retorno; un lugar escollido por miles de persoas cada ano para impulsar os seus proxectos persoais ou familiares; para vir ou para volver; para vivir. Unha percepción confirmada polos últimos datos publicados polo Instituto Galego de Estatística que reflicten, a pesar dos efectos na mobilidade da pandemia, unha diferenza positivos entre entradas e saídas, cun saldo migratorio favorable de 14.616 persoas.

Esta cifra, aínda que un 17,6% inferior á alcanzada en 2019 por mor da situación sanitaria e social provocada polo Covid19, supón o quinto exercicio consecutivo no que Galicia reflicte un saldo favorable. Neste sentido, a nosa terra mostra o último ano uns valores de de saída de 7,8 persoas por cada 1.000 habitantes fronte ás 13,2 entradas por cada mil habitantes. Unhas cifras que indican que Galicia leva xa anos sendo unha área de atracción para aqueles que desexan iniciar unha nova vida ou retornar á terra.

A análise das idades medias das persoas que entran e saen da Comunidade reflicte que desde o ano 2017 o proceso migratorio está a favorecer o rexuvenecemento da poboación galega, e de feito, as idades media das persoas que chegan a Galicia é inferior á das que saen. No 2020, a idade media das que saíron foi de 37,3 mentres que a das que fixaron na comunidade autónoma a súa residencia foi de 36,9. “Deste xeito, os movementos exteriores, tanto co resto de España como co estranxeiro, producen un efecto de rexuvenecemento da poboación galega no 2020 en todas as comarcas, o que desde a Xunta vemos como un dato esencial para a nosa demografía”, detalla Antonio Rodríguez Miranda, secretario xeral da Emigración no goberno galego.  

Aumentan os descendentes de galegos no exterior

Así mesmo, e en relación aos galegos que residen no exterior, o balance de Indicadores Migratorios destaca que aínda que a poboación de nacionalidade española rexistrada no Padrón de Españois Residentes no Estranxeiro (PERE) segue crecendo, faio grazas aos descendentes. De feito, só o 27% das galegos que residen fóra de Galicia naceron na comunidade autónoma, unha cifra que está a decrecer ano a ano, mentres o 72,1% naceu xa no exterior.

Neste sentido, os países de América seguen concentrando a maioría de galegos, o 77,6%, mentres que Europa concentra o 21,5% do total. O 31% ten 65 anos ou máis, mentres o 9,5% ten 15 anos ou menos. De feito, dous de cada tres novas inscricións no PERE de galegos tivo lugar en América, e case o 80% das novas inscricións eran persoas nadas en terceiros países. O 63% das novas inscricións foron persoas menores de 35 anos. 

O Instituto Tecnolóxico de Galicia (ITG) e o Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial (INTA) traballarán conxuntamente para que o hidróxeno producido a partir de fontes de enerxía renovables sexa unha alternativa viable e limpa para as operacións con drons, especialmente no escenario de alta densidade de voos que a normativa habilitará nos próximos anos.

A alianza investigadora entre ITG, centro tecnolóxico privado de referencia en enerxía e sistemas aéreos non tripulados, e o INTA, organismo público de investigación do Ministerio de Defensa, permitirá aos drons aumentar a súa dispoñibilidade ao incrementar a súa autonomía de voo e reducir os tempos de reposición en puntos de recarga automatizada, coñecidos como vertipuertos.

Ambas as entidades amplían desta forma unha intensa relación previa que nos últimos anos, no ámbito enerxético, centrouse no ámbito do almacenamento e xestión de enerxía eléctrica de orixe renovable, ou o desenvolvemento de tecnoloxías facilitadoras para a mobilidade con vehículos eléctricos.

Voos sustentables e máis operacións en distintos escenarios

O hidróxeno verde obtense mediante electrólise, un proceso polo que, a partir de auga e electricidade prodúcese hidróxeno e osíxeno por separado. Un combustible cuxas únicas emisións son osíxeno e vapor de auga.

A pila de combustible que fornece electricidade aos motores producirá a enerxía demandada a partir de hidróxeno verde. O traballo con drons de diferentes tamaños permitirá dar servizos con esta enerxía a múltiples casos de uso como labores de inspección ou repartición de paquetería lixeira, pero tamén para a carga de grandes volumes ou transporte de persoas (taxis aéreos non tripulados).

Recárgaa automatizada de hidróxeno permitirá a este tipo de sistemas aumentar en máis dun 400% a dispoñibilidade de operacións ao evitar ter que realizar a carga de baterías entre dúas operacións consecutivas.

Reposición automatizada – rede de probas

Na actualidade, nos vehículos baseados en enerxía eléctrica e baterías procédese á substitución destas últimas para aumentar a duración do voo. Unha das liñas de traballo conxuntas será a reposición automatizada de hidróxeno a dúas escalas, drons de menos de 25kg e drons de carga.

Para iso, ITG e o INTA seguirán traballando no deseño dunha rede de vertipuertos que incorporen o sistema de recarga automatizada e desatendida de hidróxeno e unha frota de drons de diferentes tipoloxías que permitan validar distintos casos de uso como vixilancia, inspección, seguridade ou transportes.

A asociación de Jóvenes Emigrantes Retornados en Galicia – AJERGA – puxo en marcha o concurso de relatos “Cousas do Retorno”, dirixido a todos aqueles que volvésedes a Galicia e queirades darlle visibilidade á vosa historia.

A iniciativa busca poñer voz  a emigrantes e descendentes retornados, con tres categorías: relato breve, peza audiovisual e artes plásticas / fotografía.

Un xurado formado por tres voces da cultura, a literatura e a emigración outorgará un premio de 250 € en cada unha delas. Os participantes poderán enviar unha obra por categoría a través do portal https://retornoxove. gal/cousas-do-retorno/ ata o 30 de setembro.

A presidenta de AJERGA, María Belén Rosbier, sinala que este concurso “pretende crear un relato colectivo que complete e actualice o discurso histórico da emigración, achegando un novo punto de vista desde o que observar e ( re)descubrir a identidade, a cultura e a historia de Galicia”.

Neste sentido, dl concurso diríxese a todas as persoas que senten a experiencia da gran diáspora galega a través da súa propia historia. Fernanda Góngora Míguez, vicepresidenta da asociación, engade que “a proposta busca sumar e unir novas pezas ao gran mosaico da emigración galega dos séculos XX e XXI. É unha invitación para escribir xuntos este novo capítulo da historia que une á Galicia do pasado coa Galicia Emigrante e a Galicia Retornada”.

O concurso toma o nome das “Cousas” de Castelao (escritas entre 1919 e 1926), un conxunto de relatos breves que interpretaban a realidade galega e o seu tempo publicados poucos anos antes de que o autor iniciase o seu exilio en Latinoamérica. El nunca puido retornar, pero si moitos fillos e netos de galegos, que agora lle renden homenaxe deste xeito.

O Camiño discorre baixo os pés nunha ofrenda eterna cara ao seu avó. Unha peregrinaxe de sol e choiva, que mestura unha calor inopinado co tic-tac silencioso da auga rozando cada pedra, cada instante. Galicia en xullo. Tempo de Compostela.

A Catedral xorde embazada polas bágoas, unha catarata de emocións que emborrona a visión, poñendo punto e final a esta ofrenda tan particular: a de Michelle Mirón, primeira peregrina da diáspora galega en Norteamérica na reapertura do roteiro, que dedica o encontro ao seu avó Ramón. El non puido facelo en vida, pero seguro que goza da súa neta nalgún rinconcito de ceo, de cosmos, de memoria.

“O meu avó sempre quixo facer o Camiño. ‘Ti e eu farémolo xuntos’, dicíame. Comprou libros, vimos películas, ía medindo as etapas… Tiña todo preparado. Con todo, pasou o tempo, enfermouse e, finalmente, morreu o ano pasado sen poder realizalo”, relata Michelle, cargada de tristeza e de alegría; da tristeza do recordo e da alegría que outorga Compostela. 

Un destino, a final de contas, practicamente inenarrable, no que o peregrino, calquera, busca palabras que non existen para describir o seu encontro co Apóstolo. O final do roteiro, o inicio dun futuro inabarcable. “Aínda estou a tentar comprender e asimilar todo isto”, subliña Michelle, galega e neoiorquina ao mesmo tempo. Peregrina, hoxe, máis aló das fronteiras.

Ela reside en Nova York, onde exerce de directora de relacións institucionais de ‘A Nacional,’, o centro español máis antigo nos EEUU, camiño xa dos 153 anos. Pero a súa historia é tan nosa como a de calquera que nacese a este lado do Atlántico. Galega e con morriña desa terra que o seu pai tivo que deixar atrás en 1.973.

A innovación en Galicia creceu case ao dobre do ritmo da media española desde 2014. Unha evolución que, tal e como se desprende do informe 'A innovación en Galicia', elaborado pola Fundación Cotec, sitúa á nosa terra xa no oitavo posto entre as comunidades autónomas españolas.

Para iso, durante este tempo, unha de cada catro empresas investiron en innovación en Galicia, que se consolida como a segunda comunidade autónoma con maior proporción de pemes que colaboran con outros axentes en proxectos de innovación, tan só por detrás do País Vasco. O estudo marca marca o salto de Galicia cara á innovación aberta a partir de 2016, cando pasa a formar parte do 50% de rexións europeas máis colaborativas en proxectos de innovación aberta da Unión Europea.

As universidades e centros tecnolóxicos son as principais fontes de coñecemento para a innovación na nosa terra, que adoptou un modelo rexional de innovación caracterizado por un baixo gasto en innovación empresarial e intensivo en redes de colaboración, que parece estar a dar bos resultados noutras rexións de Europa como Leipzig, Brandeburgo, Alsacia, Gales, Drente ou Utrecht.

Deste xeito, o crecemento innovador galego foi posible grazas á cooperación entre todos os axentes do ecosistema de I D i co sistema empresarial. A compra pública innovadora e fórmulas como as unidades mixtas de investigación e o polo aeroespacial son algunhas das iniciativas pioneiras neste modelo, que agora pon o foco nos fondos europeos para a reconstrución tras a crise do Covid.

A evolución en positivo de Galicia viuse recollida tamén no Rexional Innovation Scoreboard (RIS) 2021 publicado hai unhas semanas por parte da Comisión Europea. Galicia escala 34 posicións en relación co RIS 2019, situándose na posición 156, e mantense como innovador moderado. Dentro de España, Galicia adianta a Asturias, Murcia e Cantabria, logrando situarse na oitava posición entre as comunidades autónomas españolas.

O sector TIC empregaba a 19.343 persoas en Galicia en 2020, cun crecemento do 1,9% no último ano. Configurábase xa, así, como un dos sectores económicos que mellor resisten na actual conxuntura económica, marcada pola crise sanitaria e económica derivada da pandemia. Neste escenario, lonxe de contraerse, a industria mantén a súa capacidade para xerar emprego. Segundo un estudo sobre talento dixital levado a cabo polo Observatorio da Sociedade da Información en Galicia, o emprego xerado polo sector tecnolóxico entre 2015 e 2020 aumentou 23,3% e, de seguir a evolución actual, o sector TIC de Galicia crearía máis de 4.500 novos de traballo no próximos cinco anos.

A día de hoxe, o 14,4% das empresas TIC de Galicia conta con perfís relacionados cos servizos na nube (Cloud) e unha 13,2% conta con profesionais vinculados á xestión do dato ( big data). Así mesmo, unha de cada dez empresas TIC de Galicia conta con perfís  STEM nas áreas da Ciberseguridade Internet das Cousas (IoT), a industria 4.0 e a automatización e o 6,6% das empresas TIC de Galicia conta con perfís STEM nas áreas das tecnoloxías ambientais e a eficiencia enerxética.

Neste escenario, cabe destacar que o sector contrata aínda máis homes que mulleres en todos os niveis educativos. A brecha é maior (máis do dobre de homes) cando se trata de persoal con formación en especialidades STEM. Así, un 27,1% do persoal con titulación universitaria en STEM das empresas tecnolóxicas son homes fronte ao 11,9% de mulleres. 

Así mesmo, o estudo constata a dificultade existente no sector TIC de Galicia para contratar persoal titulado nestas carreiras. Case tres de cada catro empresas TIC galegas (73,4%) indican que é difícil ou moi difícil cubrir os postos que requiren este tipo de titulacións, o que nos mostra que a demanda de persoal e expectativa de crecemento do emprego de perfil  STEM na empresa TIC galega é forte.

Perfís profesionais 

En relación á demanda específica de determinados perfís profesionais, cabe resaltar as novas necesidades de contratación que están a xurdir no sector ao amparo das tecnoloxías disruptivas: Os datos son a nova materia prima, e requiren talento dixital que xestione a información e xere valor engadido a partir da análise dos datos. Un 47,2% das empresas TIC de Galicia que desenvolve funcións no ámbito da Xestión dos datos demanda perfís relacionados con Big Data. 

Así, o incremento das ciberamenazas na internet require perfís capacitados para desenvolver solucións e implementar medidas de seguridade que as freen. UI un 42,5% as empresas TIC de Galicia con liñas de negocio no ámbito da ciberseguridad demanda perfís dixitais especializados nesta materia.

Ademais, un 41% das empresas TIC de Galicia que desenvolve funcións no ámbito das tecnoloxías verdes require profesionais STEM no campo da economía verde e circular que permita a transición a fontes de enerxías renovables, limpas, seguras e eficientes.

Se es emigrante galego, resides en España ou noutro país de Europa e cumpriches 65 anos ou máis, estás de parabén. Tras o parón obrigado pola pandemia, o goberno galego retoma o programa 'Reencontros co Xacobeo', unha iniciativa coa que ofrece ata 150 prazas aos nosos maiores para vir a Galicia neste outono. 

Deste xeito, ata o próximo 16 de agosto permanecerá aberta o prazo para a inscrición nesta convocatoria, que se realiza a través das entidades galegas do exterior das diferentes comunidades autónomas e de Europa, inscritas no Rexistro da Galeguidade.

A posta en marcha deste programa supón a recuperación dunha actividade de lecer para os galegos do exterior, centrándose, con motivo do Ano Santo, na celebración do Xacobeo 21-22.

Esta iniciativa permitirá aos galegos do exterior coñecer o patrimonio cultural e natural das respectivas zonas polas que vaian pasando a través do Camiño así como tamén realizar actividades de balneario no lugar de aloxamento.

En total, ofértanse 150 prazas para centros galegos situados en España e en Europa, realizando as actividades na primeira semana de outubro as persoas procedentes de Europa e na segunda as de España.  

A Secretaría Xeral dá Emigración farase cargo da organización da viaxe, dos traslados dos participantes e custo dos billetes desde o lugar de residencia destas persoas, así como dos desprazamentos terrestres, aloxamento e mantemento en Galicia.

Galicia situouse como unha rexión á vangarda do desenvolvemento tecnolóxico de drons civís en Europa. Unha aposta do goberno galego que se desenvolveu da man de Indra, compañía que fai cinco anos comezou as súas actividades neste campo na nosa terra. 

Naquel 2016, a Xunta confiou na tecnolóxica española para impulsar un sector totalmente novo. Durante este tempo, Galicia converteuse nun referente internacional de innovación e disponse a liderar un mercado en expansión. A estratexia pola que apostou a Xunta foi clara e ambiciosa, promovendo sectores de futuro nunha fase temperá de desenvolvemento onde puidese consolidarse como un gran referente.

Un destes sectores era o dos drons, campo no que impulsou a iniciativa Civil UAVs Initiative co obxectivo de desenvolver aplicacións innovadoras baseadas no uso de aeronaves remotamente tripuladas que mellorasen a vida dos cidadáns. Indra impúxose a algunhas das empresas máis importantes do mundo no concurso internacional lanzado polo Goberno galego.

Sistema Targus

A proposta de Indra baséase no desenvolvemento íntegro na rexión do que consideran o "maior e máis avanzado" dron civil tripulado en España. Trátase dun avión opcionalmente tripulado (OPV) de máis de 1,2 toneladas de peso e 11 metros de envergadura que pode voar con ou sen piloto a bordo e que está equipado cos sensores e sistemas máis sofisticados para prestar apoio desde o aire á loita contra os incendios forestais, protección do medio mariño, tarefas procura e rescate no mar e o control do uso do chan.

O Targus é un sistema pioneiro que está a abrir camiño a toda a industria dos drons ata o punto que as autoridades aeronáuticas europeas para a seguridade aérea han definido xunto a Indra unha folla de roteiro a seguir para converter a esta aeronave nun dos primeiros drons de longo alcance de Europa completamente certificado para voar no espazo aéreo civil.

Un desenvolvemento que sitúa a Galicia á vangarda do sector debido a un traballo que se levou a cabo desde o Centro de Investigación Aeroportada de Rozas (CIAR), en Castro de Rei (Lugo), cun equipo de enxeñeiros galegos no seu maior parte.

Indra instalouse compartindo primeiro hangar co Instituto de Técnica Aeroespacial Español (INTA), que xa se atopaba alí, e termino o proxecto levantando un hangar propio de grandes dimensións e deseño futurista completamente novo. Para a compañía, Rozas e Lugo ofrecen unhas capacidades únicas para realizar probas de voo con drons, difíciles de atopar en calquera outro lugar, tanto dentro como fóra de España.

Embarcacións non tripuladas

Sobre esta base, Indra propuxo á Xunta desenvolver unha embarcación non tripulada dotada de todo tipo de sensores e dispositivos automáticos para dar apoio a misións de procura e rescate e vixilancia ambiental. A empresa elixiu Vigo como base de operacións para o desenvolvemento íntegro deste prototipo.

Así mesmo, e máis aló do desenvolvemento de vehículos, Indra completou numerosos desenvolvementos de solucións tecnolóxicas como o centro de misión e procesado de datos, encargado de xestionar as operacións con drons e compartir os datos que recollen estes vehículos en información en tempo real. Tamén deseñou xunto a empresas galegas como Sixtema e Adantia un dron aéreo ambiental que consiste nun helicóptero multirotor de tamaño medio dotado con instrumental para tomar mostras en ríos e encoros e monitorar a calidade da auga.

Outras das solucións ou tecnoloxías nas que Indra traballou son o simulador do Targus, baseado en realidade virtual; a aplicación de drons a tarefas de mantemento, facendo uso de conceptos da Industria 4.0; e distintos desenvolvementos auxiliares, como ligazóns de comunicacións mellorados, sistemas para illar os sensores do movemento do dron, ou multirrotores cativos, que voan unidos a embarcacións para estender o seu campo visual.

A institución cultural española máis antiga do país, A Nacional, fixo o seu debut na gran pantalla fai apenas un par de semanas. A película de Cèlia Novis "Once Upon A Place", estreábase o pasado 19 de xuño en Cinema Village como parte do 15° Festival de Cinema de Manhattan.

"Once Upon a Place" é a historia da Nacional, un edificio anodino na cidade de Nova York que recibiu a miles de inmigrantes nos Estados Unidos durante os seus 153 anos de historia. O edificio en si narra a súa sorprendente historia que, tan descoñecida como relevante, hoxe en día segue sendo un misterio para a maioría dos neoiorquinos e estadounidenses.
 
Fundada en 1868, A Nacional segue en pé en 2021 e é o último sobrevivente do desaparecido barrio neoiorquino antes coñecido como 'A Pequena España', que foi o enclave de inmigrantes españois máis grande de Estados Unidos.

A Nacional foi testemuña do ascenso e caída da cidade de Nova York como fogar do Soño Americano, experimentando tanto a idade de ouro de 'A Pequena España' como os tempos tumultuosos que finalmente terminaron coa desaparición de toda a comunidade.

“Foron 8 anos de arduo traballo, estudo, desenvolvemento, investigación, e foi moi difícil contar unha historia tan extensa nunha soa película, deixando tantas historias ao carón porque non encaixaban no guión final. Foi un dos desafíos máis incribles da miña carreira ata o de agora, pero estou satisfeito co resultado final. Espero que a xente gozar da película ”, subliña Cèlia Novis, produtora, directora e escritora de 'Once Upon a Place'.