Memorias dun neno labrego, obra mestra de Xosé Neira Vilas, acaba de cumprir 60 anos. E faio manténdose como referente da literatura da nosa terra. Unha obra que, como destacaba o conselleiro de Cultura, Román Rodríguez no acto conmemorativo, representa "o orgullo pola lingua e a querenza pola literatura desde a infancia", o que lle permitiu converterse na obra máis lida e traducida da literatura galega, best seller e símbolo universal.

Durante o acto -que tamén contou co presidente da Fundación Neira Vilas, Fernando Redondo; do presidente da Real Academia Galega, Víctor F. Freixanes, e do presidente da Editorial Galaxia, Antón Vidal- destacouse a vixencia dunha obra que segue presente nas escolas e centros de ensino e entre os centos de lectores que aínda hoxe segue cultivando en todo o mundo.

Neste sentido, a novela suma 35 edicións e máis de 700.000 exemplares, e foi traducida a idiomas como o alemán, o sueco, o romanés, ucraíno, búlgaro, o esperanto, o checo, o maya ou o ruso e á súa edición en Braille, o que o converten no libro escrito en galego máis traducido e editado.

Herdanza artística

Deste xeito, seis décadas despois da súa publicación e un lustro desde a morte de Neira Vilas, Memorias dun neno labrego -que saíu da imprenta da editorial Follas Novas de Buenos Aires en xaneiro de 1961- segue revalidando o seu posto entre as dez obras máis vendidas en 2020 pola Editorial Galaxia. Ademais, numerosas adaptacións e iniciativas sociais, editoriais, teatrais, audiovisuais, musicais e pictóricas configuran e completan o universo Balbino, a herdanza artística do autor de Vila de Cruces máis universal.

Hai xusto unha semana Santiago abría as súas portas a todas as xentes do mundo para comezar as celebracións do esperado Ano Santo que, nesta ocasión, e como consecuencia da crise sanitaria provocada polo Covid-19, prolongarase dous anos de modo excepcional. 

Este é un dos 'Xacobeos' máis esperados dos últimos anos, dado que se produce ao final do período máis longo da cadencia de celebración destes xubileus, 11 anos. Ademais, chega no medio dunha pandemia mundial e nel repousan as esperanzas non só de quen, movidos pola fe, farán o Camiño para obter a indulxencia, se non daqueles sectores económicos afectados polo coronavirus, que confían nunha reactivación.

As expectativas derivadas deste ano Santo póñenas de manifesto as cifras do acto de inicio do Xacobeo, seguido por máis de 1,5 millóns de persoas en 33 países de todo o mundo. 

O maior número de seguidores do evento produciuse a través das redes sociais oficiais de Turismo de Galicia e Camiño de Santiago, a través das que se conectaron 1,4 millóns de persoas. Os contidos audiovisuais publicados nestas redes suman xa preto de 1,7 millóns de reproducións que conseguiron máis de 25 mil likes.

Ademais, o documental especialmente creado para a ocasión e que serviu de peche para o acto de apertura do Xacobeo, a cargo de Carlos Núñez, xa leva acumuladas preto de 80 mil reproducións ata o momento nas canles de Youtube da Xunta de Galicia e Turismo de Galicia.

Cada ano sodes máis os galegos que decidides regresar a Galicia tras unha etapa ou incluso toda unha vida no estranxeiro. Durante o 2019, último ano completo de rexistros, preto de 7.000 familias volveron á nosa terra para continuar aquí os seus proxectos vitais. Moitas delas contan desde o último exercicio coas facilidades que ofrecen as novas Oficinas Integrais de Asesoramento e Seguimento ao Retorno, impulsadas polo Goberno galego nas cidades de A Coruña, Lugo, Ourense, Vigo, e Santiago de Compostela, onde se ampliaron e mellorado as instalacións trasladándoas ao Edificio do Xacobeo.

Ao longo do último ano, estas oficinas asesoraron a un total de 3.442 familias, interesadas en coñecer tanto as liñas de apoio que ofrece a Xunta para facilitar o seu regreso, como as canles existentes para homologar estudos, simplificar a tramitación da documentación persoal e a presentación de solicitudes de subvencións e prestacións. 

E é que son moitas as dificultades que vos adoitades atopar na volta a casa. Para afrontalas e solucionalas, estas oficinas ofrecen encárganse de informar e asesorar, explicando os programas dirixidos á diáspora, comunicando os temas relacionados con educación, formación, laboral e social, e mesmo, no caso dos familiares con outra nacionalidade, asesorando no campo da estranxeiría e ofrecendo apoio continuo, tanto presencial como telemático.

Así pois, nestas oficinas atoparedes persoal cualificado para resolver as vosas dúbidas e orientación non só á hora de facer trámites, senón tamén para o acceso ao mercado laboral ou para coñecer as distintas axudas ou prestacións ás que podedes optar ou tedes dereito.

Máis de 12.000 consultas

Durante o ano pasado realizáronse nas oficinas 12.369 consultas, das cales 2.255 estaban relacionadas con temas educativos (escolarización de menores, formación regrada, formación para o emprego, homologación de estudos...); 5.659 tiveron que ver con temas sociais como asistencia sanitaria, autorizacións de residencia, axudas económicas, prestacións ou vivenda; 2.912 estaban relacionadas con temas laborais como información achega do emprego por conta allea ou axudas ao autoemprego; e 1.543 gardaban relación con outros trámites. 

Por provincias, A Coruña tivo 8.441 consultas; Pontevedra concentrou un total de 2.153; en Ourense contabilizáronse 1.078; e en Lugo houbo 697. 

COÑECE A TÚA OFICINA E PONTE EN CONTACTO CON ELA

A crise do coronavirus tivo consecuencias económicas en miles de familias galegas, entre as que poida que vos atopedes algún de vós, emigrantes retornados que acabades de volver á nosa terra.

Neste sentido, só o ano pasado máis de 700 familias galegas volvestes a casa contando para iso co apoio do programa de axudas extraordinarias, unha iniciativa que cada ano fomenta o goberno galego e que hoxe, máis que nunca, impulsouse para facer fronte á crise sanitaria ocasionada polo Covid-19, que derivou nunha crise social e económica que afecta en maior medida aos retornados e á súa inserción socio–laboral.

Este programa destínase a emigrantes retornados e ás súas familias, sempre que regresásedes  a Galicia desde o exterior nos últimos dous anos, e que necesitedes apoio para facer fronte aos gastos extraordinarios derivados que todo retorno levado aparellados.

O obxectivo é facilitarvos o proceso de acompañamento, incluíndo para iso un complemento de 1.000 euros para as familias por cada fillo menor de idade ata o segundo, e de 1.500 para o terceiro e sucesivos.

Durante o último ano presentáronse máis de 900 solicitudes, aprobándose un total de 709. Por países, no continente americano destacan Venezuela, Arxentina e Brasil; mentres que en Europa figuran na cabeza o Reino Unido, Suíza e Alemaña. Como dato relevante, viuse reducido de maneira importante o número de retornados procedentes de Venezuela que demandaron estas axudas, aumentando número de galegos procedentes de Arxentina. En total, presentáronse a estas axudas galegos de 38 países de todo o mundo.

Podedes optar a estes apoios todos os descendentes por consanguinidade dunha persoa galega e nada na comunidade autónoma. Ademais, sodes tamén beneficiarios do programa os galegos, ou aqueles que esteades casados cun galego/a –ou teñades unha relación análoga a esta-, sempre que volvésedes á vosa terra nos últimos dous anos.

Galicia quere que volvas. E tes todos os motivos do mundo para facelo. Porque é a túa terra ou a terra dos teus pais ou avós, e necesítala para reencontrarche coas túas raíces, coa túa familia, que che espera e anímache a empezar unha nova vida aquí. Porque é un lugar de oportunidades, persoais e laborais, á vangarda en ámbitos como a economía, o sector TIC, o emprendemento ou a educación. Porque a comunidade ten que seguir avanzando e Galicia necesita aos galegos repartidos polo mundo e o voso talento para facelo. Porque todos os recursos e axudas económicas están ao voso alcance para iniciar este regreso.

Uns motivos que situaron a Galicia á cabeza das cifras de retorno. En 2019, último ano completo con rexistros, 6.574 galegos volvestes á nosa terra, convertendo a Galicia na comunidade autónoma con maior índice de retorno sobre as persoas que regresan a España.

A balanza migratoria está a inclinarse. E estao facendo porque cada ano sodes máis os que aproveitades as oportunidades e decidídesvos a retornar.

Posibilidades como as que facilita o programa de apoio ao retornado emprendedor, que ofrece un impulso para darlle vida a ese proxecto empresarial que tes na cabeza, con subvencións de entre 5.000 e 8.000 euros para poñer en marcha o teu negocio. Grazas a esta iniciativa, só o ano pasado preto dun centenar de galegos volvestes a casa. 

Manuel Tanoira, Antía Torrado, Álvaro Montes, Samanta Cortés ou María Loira Gago son algunhas desas persoas, cuxas historias vos fomos contando. Anímache a revivilas. 

Sodes máis de medio millón os galegos que vivides na diáspora. Non crees que hai suficientes e boas razóns para volver? Quen seredes os seguintes en retornar?

COÑECE AS AXUDAS AO RETORNADO EMPRENDEDOR

Durante moito tempo, o Brexit foi gañando terreo nas nosas vidas, ata o punto de converterse nunha palabra case familiar. A súa orixe -acrónimo de Britain (Gran Bretaña) e exit (saída)- fai referencia, como xa todo o mundo sabe, ao proceso de saída de Reino Unido da Unión Europa. Un longo camiño que se formalizaba hai poucos días tras meses de negociación final, e que, como calquera separación ou divorcio, terá consecuencias na vida diaria, tanto dos galegos que residen no Reino Unido, como daqueles que opten polas illas para aproveitar o seu tempo libre.

Así, o período de transición para o Brexti, previsto ata o 31 de decembro de 2020, chega ao seu fin, polo que a partir do próximo venres, primeiro día de 2021, a situación non volverá ser igual para os cidadáns, en función da beira da canle da Mancha na que se atopen. A continuación ofrecémosche respostas a algunhas das principais dúbidas que se poden expor.

Visados

O 1 de xaneiro desaparece a libre mobilidade de persoas desde calquera país da Unión Europea cara ao Reino Unido, e viceversa. Os comunitarios xa non poderán mudarse para traballar ou estudar ás illas británicas como ata o de agora, debendo dispoñer dun visado de residencia ou traballo. Para obtelo, terán que demostrar os seus coñecementos do inglés e ter un contrato de traballo cunha empresa situada no Reino Unido con máis de 25.600 libras anuais (27.900 euros).

No caso dos turistas, a mobilidade cara ás illas seguirá sendo igual, salvo que a entrada en Reino Unido levará máis tempo ao deber pasar polos controis migratorios, tendo que acreditar o pasaporte en regra. 

En canto á duración das viaxes, os cidadáns poderán pasar sen visado un máximo de 90 días ao ano en Reino Unido, ou en calquera destino da Unión Europea se veñen desde Gran Bretaña. No caso de empresarios, a cifra ascende ata os 180 días ao ano.

Titulacións

A partir da entrada en vigor do Brexit, non se recoñecerán automaticamente os títulos universitarios, tanto no Reino Unido con respecto ás universidades europeas, como en calquera país dos vinte e sete con relación ás universidades británicas. 

Neste sentido, os profesionais deberán validar os seus estudos ante a autoridade competente para poder exercer a súa profesión. 

O Támesis atravesa Londres entre susurros provocados pola auga, que acariña incansable as súas beiras. Azul verdoso, case negrou, o río reflicte aquí e alá parte da historia da City, desde os viquingos ao impoñente porto comercial do século XIX. Ao redor del, alimentada polas súas augas, crece a cidade, alborotándose a intres, desperezándose outras veces.

Un fluír imperial e mundano ao mesmo tempo, sobre o que home foi  levantando pontes que comunican ambos os lados da urbe. Chelsea Bridge, Vauxhall, Waterloo… até 14 viadutos con centenares de imaxes iconoclastas que salpican esta e aquela esquina, ese e aquel recuncho. Como a Ponte de Westminster, flanqueado hoxe por ese enorme “Ollo de Londres” que domina a cidade desde unha altura inopinada.

Alí, durante un tempo, e antes de que a pandemia tamén silenciase esas cancións, soaban acordes de gaita… galega, escocesa, irlandesa… Quen sabe. A maioría somos profanos, aínda que non deixemos de admirar esa música de vento que nos acompaña desde sempre. Como a David Carril, 39 anos, galego de Camariñas, que lonxe de ser profano converteuse en mestre das gaitas, aquí e alá, en Londres e en Galicia.

Todo comezou de neno, tira de memoria o propio David rescatando recordos da súa infancia: “Empecei de pequeno, con 5 ou 6 anos, na aldea, en Camariñas. Foi cousa do meu pai, que fora gaiteiro de novo”.

Hoxe, máis de tres décadas despois, atopou o seu oco en Inglaterra, coándose, antes do Covid, en centos de fotos coroadas polo Palacio de Westminster ou pola Nora; todo é cuestión de perspectiva.

A pandemia, por desagracia, acabou cos turistas, silenciando a gaita sobre o Támesis. Non a David, que continúa coa súa vida, coa súa música, coas súas clases de pandereita, e coa súa gaita. Este verán, sen ir máis lonxe, actúa en   a voda dun escocés e unha galega, en algo así como unha tortilla á que hai que darlle a volta para que quede perfecta en ambos os lados. Dous gustos, dúas familias, dúas culturas, dous traxes e, por suposto, dúas gaitas.

Galicia converteuse nos últimos anos en terra de retorno; un lugar escollido por miles de persoas cada ano para impulsar os seus proxectos persoais ou familiares; para vir ou para volver; para vivir. Unha percepción confirmada polos datos que publicaba hai uns días o Instituto Galego de Estatística e que elevan, a peche de 2019, até os 2.702.592 o número de habitantes da Comunidade, 2.151 que no ano precedente. 

Unha cifra que se alcanza, en gran medida, grazas á ‘Estatística de Migracións', que mostra que durante o último exercicio escolleron Galicia para residir 17.809 persoas máis das que saíron, o maior saldo migratorio positivo da serie histórica.

Por provincias, A Coruña creceu un 0,1%, pasando de 1.122.007 a 1 de xaneiro de 2019 a 1.123.550 na mesma data de 2020. Pontevedra manteñen a tendencia á alza, cun 0,3% (941.007), mentres Lugo baixa un 0,4% (329.587) e Ourense un 0,3% (307.841).

Segundo a orixe destes movementos, os datos confirman a tendencia dos últimos anos, tanto no que incremento das entradas procedentes do estranxeiro refírese, como na diminución das saídas. Con respecto aos movementos co resto de España de residentes en Galicia, aumentan tamén lixeiramente as entradas procedentes doutras comunidades autónomas e permanecen practicamente estables as saídas. 

Máis retorno

Galicia tamén gañou poboación desde o resto de España, xa que recibiu 891 persoas máis das que saíron, mentres as entradas de estranxeiros na nosa terra ascenderon a 16.918, aumentando un 19,3% con respecto ao ano anterior.

Á hora de valorar o incremento da inmigración, cabe destacar que as estatísticas non recollen os familiares ou descendentes dos galegos retornados que non contan con nacionalidade española, a pesar de formar parte da colectividade galega do exterior que regresa a Galicia. Deste xeito, as cifras van en coherencia cos importantes datos de retorno dos últimos anos, que supoñen un aumento tanto nas cifras dos retornados de orixe galega como das súas parellas ou fillos sen nacionalidade que tamén forman parte das estatísticas do saldo migratorio positivo, aínda que se computen como inmigrantes.

En 2019 retornaron a Galicia 6.574 galegos, convertendo a Galicia na comunidade autónoma con maior índice de retorno sobre as persoas que entran no país.

O Camiño de Santiago é parte da personalidade da nosa terra; desa Galicia aberta e inclusiva que lanza unha mensaxe de acollida a todo o mundo.

Galicia foi, é e será, pese ao Covid -a final de contas, todo pasa- anfitrioa de españois e europeos, de asiáticos e americanos, de africanos. De xente chegada de calquera lugar da terra, porque tamén desde calquera lugar do mundo pódese peregrinar a Compostela.

Desde Buenos Aires, por exemplo, onde a 9.990 quilómetros de Santiago loce xa unha mouteira coroada pola frecha amarela e a vieira.

Emplazada en o espazo verde María Esther de Miguel, no cruzamento das avenidas Macacha Güemes e Dos Italianos, do barrio porteño de Porto Madero, a pedra é xa un novo símbolo desa perpetua unión entre Galicia e Arxentina. Non en balde, a poucos metros de alí situábase o antigo porto de Buenos Aires, lugar onde chegaron centos de miles de galegos durante o último século.

Esta doazón xurdiu tras a entrevista que tivo o ano pasado la deputada lexisladora da cidade autónoma de Buenos Aires, Cecilia Ferrero, co Secretario Xeral da Emigración, Antonio Rodríguez Miranda, e o delegado da Xunta en Arxentina, Alejandro López Dobarro. Ambas as institucións puideron traballar de maneira conxunta nunha iniciativa que permitiu instalar este símbolo identitario da ruta xacobea ás portas dun novo Ano Santo.

A Secretaría Xeral de Emigración informa á colectividade do exterior, así como aos emigrantes retornados, sobre as posibilidades que ofrece a Universidade a Distancia (UNED/UNED) para acceder á formación superior en Galicia.

Deste xeito, as persoas interesadas en cursar unha carreira nunha das tres universidades galegas, teñen que realizar o PCE, que son as probas comúns específicas, sumando o resultado final deste exame á nota media do bacharelato homologado pola Xunta de Galicia.

Con todo, estas probas non son necesarias para cursar os graos que a UNED oferta, xa que esta Universidade permite acceder directamente co bacharelato homologado (ou co xustificante de pagar os trámites correspondentes). Os estudantes permanecen un ano neste centro, e logo poden continuar alí os seus estudos ou solicitar o seu traslado de expediente ás universidades presenciais que o desexen, gañando así un ano de formación académica. 

A maiores, a UNED permite este ano académico matricularse directamente nos graos que oferta cos títulos de bacharelato obtidos antes do curso 2015/2016. 

Ademais, cabe destacar que co acceso para maiores de 25 anos superado, obteñen o equivalente á ESO, e se posteriormente matricúlanse nun grao universitario da UNED/UNED e superan polo menos 15 créditos  ECTS, conseguen o equivalente ao bacharelato.

ENLACES COA INFORMACIÓN DA UNED: (preme aquí para descargar en pdf)

• UNEDassis: https://unedasiss.uned.es/home
• Acceso maIores de 25, 40 E 45 años: http://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,23741482&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Becas e axudas: https://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,14022320&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Admisión e matrícula: https://app.uned.es/portal/admision-matricula-por-internet
• Atención al estudiante: https://www.uned.es/universidad/inicio/informacion.html
• Oferta de Grados: https://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,1643102&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Grados combinados: https://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,40318593&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Máster: https://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,1113796&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Doctorado: https://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,27268401&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Formación Permanente: https://app.uned.es/portal/admision-matricula-por-internet?utm_campaign=banner_web_uned&utm_source=webuned&utm_medium=banner&utm_content=formacionpermanente e
  https://www.uned.es/universidad/inicio/estudios/formacion-permanente.html
• Que é a UNED: https://www.uned.es/universidad/inicio/institucional.html
• Plan de Acollida na UNED: http://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,24374294&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Como se estudia na UNED: http://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,70596596&_dad=portal&_schema=PORTAL
• Tutorías presenciais e en liña: https://portal.uned.es/portal/page?_pageid=93,13984335&_dad=portal
• Discapacidade: https://www.uned.es/universidad/inicio/institucional/unidis.html
• UNED Aberta: https://iedra.uned.es/