A industria aeroespacial, a sanidade e a educación dixital configúranse como as principais apostas de Galicia para a reconstrución económica tras a pandemia. Así se desprende da análise dos investimentos presentados polo goberno autonómico para optar aos fondos europeos Netx Generation, onde figuran, nas tres primeiras posicións de proxectos presentados o polo aeroespacial -533 millóns-, o novo Complexo Hospitalario Universitario da Coruña -296 millóns-, e a transformación dixital de centros educativos e formación -250 millóns-.

Con todo, estas son só tres das 247 iniciativas públicas que optan aos mencionados fondos, e que suman 7.000 millóns. Así mesmo, a nosa terra aglutina outras 107 propostas privadas por valor 13.000 millóns máis, de modo que Galicia opta a 20.000 millóns de fondos europeos para a reconstrución.

O top 10 de maiores investimentos públicos prosegue con :.

• Eficiencia enerxética en centros educativos: 200 millóns
• Rehabilitación de infraestruturas educativas: 190 millóns
• Ampliación do Hospital Montecelo de Pontevedra: 156 millóns
• Polos de emprendemento rural: 155 millóns
• Tecnoloxías de comunicacións cuánticas: 139 millóns
• Mellora de infraestruturas de depuración: 120 millóns
• Transformación dixital da sanidade galega: 105 millóns

Ademais, cun investimento ao redor de 100 millóns tamén se atopan: o plan de impulso á educación dixital, a estratexia 'cloud' e 'data center' do sector público, así como Galicia Netland para levar o 5G ao rural.

Galicia ofrece continuas oportunidades de innovación e emprendemento na maioría de industrias e sectores. Tamén nos tradicionais, como é o caso da automoción. Neste marco, cabe destacar a aceleradora de empresas 'Business Factory Auto' (BFA), que actualmente ten en marcha a súa quinta edición, e que supuxo ata o momento a creación de 53 novas empresas -'startups'- que xeraron 450 empregos en Galicia e facturaron 82 millóns de euros.

No marco desta iniciativa "xerouse talento e innovación" na comunidade galega, "sobre todo no ámbito 4.0", o que inclúe sensórica, cobótica, impresión 3D, visión artificial e o Internet das cousas, entre outros. Ademais, o 7% das empresas participantes, "a pesar do seu carácter incipiente", xa exportan os seus produtos ou servizos a outros países.

Neste contexto, o BFA pon en valor o "gran exemplo de colaboración" entre pequenas e grandes empresas que se dá no marco desta aceleradora, a través da tutorización e o desenvolvemento de pilotos para probar as novas tecnoloxías desenvoltas.

Na quinta edición da aceleradora, que arrincou en decembro, participan 20 novos proxectos, tutorizados por empresas como Akwel Vigo Spain, Benteler Automotive Vigo, Borgwarner Emissions Systems Spain, Denso Sistemas Térmicos España, Galicia Auto Estampaxe, Gestamp, Goycar Galicia, Maviva, Snop Estampaxe, TI Fluíde Systems, entre outras.

Así mesmo, o BFA pechou un acordo de colaboración co Instituto de Empresa para impartir un programa avanzado en 'management', con sesións formativas sobre innovación, márketing e dirección comercial, comunicación, xestión do talento e sistemas de xestión e control.

A 'Business Factory Auto' naceu en 2016 da man da Xunta, o Consorcio da Zona Franca de Vigo, Stellantis Vigo e o Cluster de Empresas de Automoción de Galicia (Ceaga).

Galicia continúa a súa aposta polas novas tecnoloxías. E nesta ocasión facelo da man do BigData a través da creación dun sistema intelixente co que o goberno galego aspira a coñecer o perfil dos turistas co obxectivo de xestionar datos de ocupación e reservas.

Este servizo, que busca empregar a xeolocalización dos móbiles ou os datos bancarios, permitirá dispoñer de información analítica avanzada sobre o gasto, as reservas, a ocupación e a mobilidade no ámbito turístico, así como a opinión dos visitantes.

A implementación e a explotación dun sistema de BigData turístico enmárcase no proxecto Eurorrexión destino Turístico Intelixente (EDIT), que conta con participación da Axencia Turismo de Galicia, a Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (Amtega) e socios socios do Norte de Portugal e recibe apoio do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER).

O prazo de presentación de propostas para a prestación do servizo permanecerá aberto ata o próximo 20 de maio mediante o Portal de Contratos Públicos de Galicia.

Deste xeito, búscase desenvolver unha cultura e un turismo intelixentes, obxectivos enmarcados na Estratexia Galicia Dixital 2030 (EGD2030).

Así, aspírase a consolidar un turismo intelixente en Galicia con solucións innovadoras para facilitar a interacción co visitante e mellorar a súa experiencia. Paralelamente, promoveranse servizos dixitais avanzados en relación co Camiño de Santiago e outros puntos de interese turístico.

Neste sentido, a Comunidade desenvolveu xa a plataforma dixital Smart Camiño, con información a tempo real a través do portal www.caminodesantiago.gal e a app móbil, con información e servizos dixitais avanzados para os viaxeiros.

A sétima entrega das especial 'Historias de ida e volta', un proxecto web realizado polo Consello da Cultura Galega en colaboración coa Se cretaría Xeral dá Emigración, centra o seu contido no legado educativo da emigración galega.

Titulado 'Escolas dá emigración', este especial está enfocado a dar a coñecer o papel que desempeñou a emigración no ámbito educativo e a contribución deste colectivo na configuración da primeira rede escolar galega.

No marco do especial pódense ver materiais que permiten coñecer as dúas modalidades a través das que se canalizou a achega dos emigrantes. Por unha banda, as doazóns ou legados testamentarios moi variados que os filántropos indianos fixeron: desde pequenas cantidades para contribuír ao abastecemento de escolas ou bibliotecas ata importantes cantidades para a construción e o mantemento de varios centros educativos.

Por outra banda, permite coñecer tamén as asociacións de emigrantes microterritoriales, con finalidade instructiva, que se foron creando en América desde comezos do século XX. A primeira foi a Alianza Aresá de Instrución, fundada na Habana en 1904, á que lle seguiron centos de entidades creadas principalmente en Arxentina e Cuba, pero tamén en Uruguai, Estados Unidos e Brasil.

Estas sociedades custearon a implantación, dotación e financiamento das chamadas 'escolas de americanos', que representaban unha alternativa complementaria e renovadora á rede oficial de establecementos públicos de ensino. Na súa maioría eran escolas laicas, gratuítas, con programas de estudos modernos e mesmo ás veces con certa orientación técnica, inspirados nos existentes nas repúblicas americanas de acollida.

Todas as imaxes e documentos que se expoñen forman parte do patrimonio fotográfico e documental que se conserva e salvagarda no Arquivo da Emigración Galega. Moitas delas proceden de coleccións particulares que a cidadanía doou á institución.

Galicia segue dando pasos que manteñan á nosa terra á vangarda no uso de e desarollo das últimas tecnoloxías. Un escenario ao que non é allea a sanidade pública, e no marco do cal, a Consellería de Sanidade vén de reunir ao Consello para a Innovación en Materia Sanitaria, que acordou crear un grupo de traballo específico para definir un modelo de xestión das técnicas de impresión 3D que se poidan aplicar ao Servizo Galego de Saúde.

Este órgano estará integrado por profesionais das áreas TIC, cirurxía, traumatoloxía, enfermería, otorrinolaringología e radiodiagnóstico, ademais de persoal investigador proposto por diferentes membros do Consello para a Innovación en Materia Sanitaria.

O obxectivo desta iniciativa é facilitar ao sistema sanitario galego unha xestión adecuada dos recursos, individualizados e pensados para cada paciente.

Neste marco, o conselleiro de Sanidade, Julio García Comesaña, insiste na necesidade de integrar a impresión 3D como unha técnica "xeneralizada" ao dispor dos profesionais do Sergas.

Por este motivo, o goberno galego aposta por que este grupo de traballo incorpore a experiencia de distintos proxectos desenvoltos nas sete área sanitarias e nos nodos de innovación do Sergas para confeccionar un documento de liñas xerais sobre os usos destas técnicas.

Así mesmo, o Consello para a Innovación en Materia Sanitaria tamén lle encomendou a este grupo o labor de preparar proxectos concretos, con obxectivos e socios "identificados" que sexan susceptibles de concorrer a convocatorias de fondos que lles permita captar financiamento.

Neste sentido, estas iniciativas poderán contribuír a "crear un ecosistema empresarial" relacionado coa tecnoloxía 3D en Galicia en colaboración con órganos como a Axencia Galega para a Modernización Tecnolóxica (Amtega) e a Axencia Galega de Innovación (GAIN).

A Fundación para o Desenvolvemento Humano e Social de Galicia puxo en marcha esta semana o curso 'Cultura galega e emigración', que se centra na diáspora galega co obxectivo de profundar no que esta achegou tanto aos países de acollida como a Galicia. 

O programa, que arrinca estes días o seu primeiro curso e no que tamén colaboran a Universidade LiberQuaré e a Fundación Familias Mundi, conta con 238 alumnos e alumnas matriculados, entre os que destacan 62 provenientes de Arxentina, 20 de Brasil, 10 de Venezuela, 3 de Exipto ou 90 do resto do Estado español. 

Estas xornadas forman parte dun programa de cursos que inciden na proxección exterior da lingua e da cultura galegas.

O obxectivo deste programa formativo é abordar o mapeado cultural galego na emigración, con todo o que esta supuxo. A iniciativa abordará a historia e sociedade na Galicia da diáspora, o idioma e escritura galego así como as artes galegas no exterior, e o Camiño e camiños de Galicia no mundo.

Aqueles interesados poden consultar a información, o programa académico e o calendario de desenvolvemento na web da Fundación. Nestes momentos, o prazo de matrícula para o 'Nivel inicial' ha expirado, pero proximamente abrirase o de 'Nivel intermedio'. 

Galicia segue a dar pasos para converterse nun referente no que ao uso de aviación non tripulada refírese, canalizando e impulsando distintas iniciativas que sitúan á nosa terra á vangarda da innovación neste campo. A aposta decidida do Goberno autonómico, unida á vontade e capacidade de innovación das empresas galegas, permite, cada certo tempo, arroxar novos proxectos en distintos ámbitos. 

O último exemplo atopámolo no Centro Experimental Áncora (Cervo-Lugo), xestionado polo Instituto Tecnolóxico de Galicia (ITG), que acolleu a presentación de Xestal. Trátase dunha solución tecnolóxica para a optimización da xestión forestal, baseada na teledetección mediante UAVS (Vehículos Aéreos Non Tripulados). 

O proxecto Xestal contribúe, así, a optimizar procesos crave na xestión dos recursos forestais, como o inventario forestal, a planificación, seguimento e control de masas forestais, a través dunha solución tecnolóxica baseada na automatización de toma de datos a través de novas tecnoloxías embarcadas en vehículos non tripulados.

Dita solución tecnolóxica, dirixida fundamentalmente a enxeñerías ambientais e xestores forestais, permitirá reducir custos dos métodos de medición actuais, dispoñer de información actualizada e de valor engadido para mellorar a tomar de decisións, o control e a execución das actuacións dos plans de ordenación forestal.

Consorcio galego

O consorcio de entidades que desenvolveu esta iniciativa está formado polas empresas galegas Aeromedia, Cerna, Balidea e Greenalia, ademais da Universidade de Santiago de Compostela (USC) e o Instituto Tecnolóxico de Galicia (ITG). Ademais, contou coa colaboración da Xunta  de Galicia  .

Para levar a cabo o proxecto, se ga combinado o desenvolvemento dun sistema GIS (Sistema de Información Xeográfica) e dun dron, UAV de tipo VTOL (de á fixa con capacidade de despegamento e aterraxe vertical).

O GIS facilita a medición e inventariado das especies forestais máis presentes na industria, como o eucalipto ou o piñeiro, reunindo nun único lugar as diferentes fontes de datos usadas, como poden ser o propio dron ou a información proporcionada polos satélites e outra cartografía basee. Pola súa banda, este dron permite mellorar os rendementos de traballo actuais na toma de datos remotos na contorna forestal.

Potencial do sector

Esta iniciativa é unha mostra máis do enorme potencial que ofrece o segmento dos vehículos non tripulados ou drons, polo que Galicia vén apostando desde 2015 a través dun Polo Aeroespacial no que se investiron máis de 164 millóns de euros de fondos públicos e privados.

Entre os 59 proxectos de I D desenvoltos nesta iniciativa atópanse tecnoloxías para mellorar a prestación de determinados servizos públicos vinculados ao monte, como a protección contra incendios forestais ou o control de pragas. Agora, esta nova ferramenta vén complementar as desenvoltas con anterioridade, achegando tecnoloxía dirixida á xestión privada do monte.

Hai moitas formas de traballar o futuro, pero case todas pasan pola innovación. Un esforzo permanente por situarse na vangarda no que a nosa terra leva tempo instalada a través de distintas iniciativas. Como o proxecto 'Seafeed', relacionado co mar e a acuicultura, e que foi presentado recentemente. 

Trátase do primeiro sistema autónomo e intelixente para a alimentación de gaiolas acuícolas de pequeno e mediano tamaño tanto en mares como lagos, instalado nunha plataforma flotante energéticamente eficiente.

Este sistema permitirá optimizar os procesos de alimentación en acuicultura mariña a través da implementación dun modelo virtual de xestión intelixente que aplica técnicas de aprendizaxe automática e permite un control completo sobre o proceso. Ademais, posibilita a mellora continua dos procesos produtivos a través do uso dun software de xestión e adáptase facilmente a calquera tipo de instalación acuícola mariña, independentemente do seu tamaño, da especie cultivada e da natureza do penso de engorde.

Así mesmo, está instalado sobre unha plataforma de baixa tonelaxe, eficiente, segura e autónoma, grazas a un sistema de xeración de enerxía eléctrica a partir de renovables.

A tecnoloxía que hai detrás deste sistema foi desenvolvida polo consorcio integrado polas empresas galegas Feeding Systems, Quantum Innovative, Engranor e Montaxes Cancelas, coa colaboración dos grupos de investigación da Universidade de Vigo CIMA e ECIMAT, achegando así tecnoloxía propia á industria acuícola galega.

Cada un dos socios participou naquilo no que ten máis experiencia: Engranor construíu o dosificador de alimento; Montaxes Cancelas encargouse da plataforma flotante; Quantum Innovative, dos sistemas de alimentación eléctrica; e a xestión do conxunto e a ensamblaxe final recaeu sobre Feeding Systems.

O proxecto de innovación 'Neta V3A', sobre robótica amigable como apoio para o envellecemento activo, concluíu un prototipo de asistente virtual que fala galego e castelán para acompañar a maiores no seu día a día.

Á fronte de 'NETAV3A' están as empresas Balidea, Atendo FrutoDS e Ledissono AIT, con Gradiant como centro tecnolóxico asociado. Segundo destacan os seus responsables, trátase dunha iniciativa de I D i que busca achegar solucións tecnolóxicas "para mellorar a calidade de vida das persoas adultas maiores", no marco da convocatoria 'Conecta Peme' da Axencia Galega de Innovación (Again).

En concreto, o que se terminou durante estes meses foi o prototipo de robot e o seu 'bot' conversador, aplicando a base de conversación en galego e castelán. Ademais, explican os seus impulsores, integráronse todos os módulos que conforman a súa plataforma de software e desenvolveuse un planificador que permite a cada usuario personalizar as interaccións co bot/robot, seguindo recomendacións da atención centrada na persoa.

Tamén se probou o prototipo do robot e o funcionamento da aplicación para dispositivos móbiles nun proxecto piloto con persoas usuarias reais. O piloto foi realizado en Vigo  entre novembro e decembro de 2020 e 34 voluntarios con idades entre os 56 e os 82 anos participaron nas probas.

Robótica amigable en tempos de pandemia

Os seus desarrolladores destacan a relevancia deste proxecto no contexto actual, de distanciamento social debido á pandemia, que supuxo unha dificultade engadida para moitas persoas maiores que viven soas. Propoñen robótica social, amigable e afastada de estereotipos, para acompañarlles e facilitarlles as súas rutinas diarias, así como manterlles en contacto coas súas redes familiares e demais seres queridos. 

Combinaron asistencia por voz, gamificación e intelixencia artificial, para que o uso da ferramenta sexa sinxelo e intuitivo e para ofrecer unha solución tecnolóxica respectuosa, que apoie a cada persoa no desenvolvemento do seu propio plan de vida, atendendo ás súas decisións persoais. NETA é unha ferramenta moi útil para prolongar a independencia dos nosos maiores e o seu estilo de vida no seu propio fogar, manténdolles vinculados coa súa contorna.

O primeiro robot social desenvolvido en Galicia

O obxectivo xeral do proxecto era desenvolver un robot, NETA, como un elemento de apoio para que as persoas estean o maior tempo posible vivindo a vida tal e como a queren vivir. Estando na súa casa, permanecendo integradas na súa comunidade, dunha maneira segura, cun apoio no caso de soidade, cunha ferramenta motivacional para ter unha vida activa sen que resulte invasiva e amable desde o punto de vista do aspecto e as súas funcionalidades.

NETA V3A é o primeiro robot social desenvolvido en Galicia, un asistente virtual bilingüe, co que a persoa usuaria pódese comunicar por voz tanto en galego como en castelán. Dispón, ademais, dunha versión para dispositivos móbiles. Pretende ser unha presenza amigable de prevención e un asistente para o empoderamiento e a vida activa. Achega un plus de valor ao que actualmente ofrece a teleasistencia e as solucións de sensorización do fogar, con grandes posiblidades de aplicación dentro dos servizos sociosanitarios.

O Centro Tecnolóxico da Automoción de Galicia (CTAG) lidera un proxecto europeo que busca mellorar a eficiencia e a autonomía dos vehículos eléctricos mediante a diminución do peso xeral do vehículo.

Na iniciativa, denominada ALMA, acrónimo en inglés de procesos e materiais lixeiros avanzados para o ecodiseño de vehículos eléctricos, e financiada pola UE, participan cinco empresas privadas, tres centros de investigación e unha asociación internacional.

O proxecto ALMA, dunha duración de tres anos, desenvolverá unha nova plataforma máis lixeira de vehículo eléctrico de batería cun 45% menos de peso que o vehículo de pasaxeiros de referencia, mantendo a eficiencia en custos característicos deste sector.

Para iso combinará aceiros avanzados de alta resistencia, laminados metálicos híbridos e composites estruturais, caracterizados de forma experimental e virtual con ferramentas de modelización multi-escala.

Ademais de mellorar a eficiencia, o proxecto ALMA busca un cambio na tradicional concepción lineal da cadea de valor na industria da automoción, ao promover a súa transformación cara a un sector no que a economía circular sexa un elemento tractor, explica a súa coordinadora, Raquel Ledo.

Así pois, adoptará os principios da economía circular desde as etapas iniciais do proxecto a través da aplicación de estratexias de ecodiseño, para crear así unha nova plataforma de vehículo 100% eléctrico que sexa "feita para ser reciclada" ("made to be recycled").

Con este obxectivo, utilizará unha tecnoloxía de adhesión estrutural reversible para permitir a separación eficiente dos compoñentes ao final da súa vida útil, permitindo dese modo a súa posterior reparación e reutilización todas as veces que sexa posible. Ademais, integrarase un innovador sistema de monitoraxe da saúde estrutural dos compoñentes da carrocería, baseado en emisións acústicas, para detectar e localizar danos mentres o vehículo estea en servizo.

Finalmente, analizaranse as opcións máis eficientes para a reciclaxe e valorización dos diversos materiais utilizados co obxectivo de completar o concepto de cadea de valor circular.

O proxecto ALMA organizou a súa reunión de lanzamento os pasados 23 e 24 de febreiro, onde participaron nove socios de catro países membros da UE.

De acordo coa estratexia europea encamiñada á mobilidade de baixas emisións, a Unión Europea busca poñer en circulación polo menos 30 millóns de vehículos de cero emisións para 2030.

Para iso estanse tomando diversas medidas para promover empregos, crecemento, investimentos e innovación para diminuír as emisións xeradas polo sector do transporte.