New Medical Economics, revista especializada no sector sanitario, acaba de distinguir a Galicia como a Comunidade Autónoma con actividade sanitaria máis innovadora, tras o reconto de votos dos lectores e do Consello Editorial.

Galicia destacou este ano no uso das tecnoloxías da información aplicadas a todo o proceso de vixilancia, vacinación e atención sanitaria á covid, na implantación de procesos de teleasistencia e abrindo novas canles de atención sanitaria á cidadanía a través da app SergasMobil (videoconferencia, tarxeta sanitaria virtual ou o acceso aos certificados europeos de vacinación).

Ademais, a inclusión da cirurxía avanzada robótica nas sete áreas sanitarias supuxo, tamén, un salto cualitativo. Ao mesmo, o Sergas foi o primeiro servizo publico sanitario de España en poñer ao dispor dos pacientes a tecnologia HIFU para o tratamento dos tremores xerados por diferentes patoloxías, como é o caso do parkinson. Xunto ao anterior, o departamento sanitario galego seguiu apostando polos procesos de compra pública innovadora para mellorar os servizos asistenciais.

Sinalar que New Medical Economics outorga os seus premios a investigadores, compañías e administracións que contribúan, de forma significativa, ao desenvolvemento da Biomedicina e as Ciencias da Saúde en España, e que manteñan unha actividade investigadora, innovadora, de xestión e de atención ao paciente.

Alcanzamos a Ponte do Pilar, e é un bo momento para poñer en valor a nosa terra cunha mestura perfecta de gastronomía e innovación. Estamos a falar de 'Exquisiña', unha torta de queixo encargado aos cociñeiros Lucía Freitas e Pablo Gallego polas firmas de alimentación Quescrem, Pazo de Vilane e Feiraco. E cal é o seu secreto? Está feita só a base de produtos locais e sustentables.

A receita realizouse a partir de de ovos de galiña criadas en liberdade no Pazo de Vilane (Antas de Ulla, Lugo); nata elaborada en Ponte Maceira (Ames, A Coruña) a partir do leite das cooperativas de Feiraco; e queixo crema que Quescrem, a primeira empresa de base tecnolóxica creada no sector lácteo galego, produce desde Castro Ribeiras de Lea (Castro de Rei, Lugo).

"Como cooperativa somos, a nosa forma de ser é a suma de esforzos", apunta o secretario xeral de CLUN-Feiraco, Juan Gallástegui, que sinala que desde a empresa "traballan sempre para ofrecer calidade galega porque ten un impacto positivo no campo".

Pola súa banda, a directora xeral de Pazo de Vilane, Nuria Varela-Puertas, resalta que é necesario "apostar pola incrible calidade dos produtos ben elaborados en Galicia e polo benestar animal como convicción". "Poderemos distinguirnos e sobrevivir aos vaivéns do mercado se somos diferentes e defendemos o que facemos: producir alimentos saudables e ricos que protexan a saúde de todas as persoas, o benestar e as nosas tradicións", apunta.

Por último, o primeiro executivo de Innolact, a empresa que creou Quescrem, Sergio Martínez, pon en valor que as empresas teñen a responsabilidade "de promover o desenvolvemento social e económico da contorna", iso si, xerando "o menor impacto ambiental posible".

Galicia, xunto a Asturias e Cantabria, impulsou a formación do Superclúster Atlantic Wind (SAW), unha alianza que busca impulsar a enerxía eólica mariña no mar Cantábrico e que parte de tres agrupacións industriais do sector integrados por 112 empresas.

O proxecto aspira impulsar a presenza conxunta no mercado nacional e global e potenciar a posta en marcha de proxectos en colaboración, así como contribuír ao desenvolvemento e á identificación dun dos polos industriais de referencia internacional da eólica mariña.

Desta maneira, a alianza persegue favorecer a coordinación e colaboración das axentes do sector que forman parte das diferentes asociacións que compoñen SAW; e impulsar unha comunicación e colaboración fluída co Goberno central para facilitar o desenvolvemento da eólica mariña en España, con especial atención á costa noratlántica da península, tanto mediante proxectos de demostración como de parques comerciais.

Así mesmo, pretende facilitar a comunicación cos outros niveis de Administración pública involucrados, tanto no que respecta a a coordinación entre as administracións de carácter rexional como na interlocución e promoción a nivel europeo e internacional; situar á cadea de valor do norte de España como un referente internacional do eólica 'offshore' e coordinar conxuntamente a posta en marcha de programas formativos para dar resposta ás necesidades da industria.

Os tres agrupacións industriais que compoñen a alianza inclúen ás principais entidades vinculadas ao desenvolvemento da eólica mariña en España nos diferentes axentes da cadea de valor. En conxunto, SAW representa a 112 entidades con actividade e experiencia en eólica mariña.

A pesar de que se trata dun mercado que aínda non despegou en España, as empresas representadas na alianza son actores de relevancia internacional tanto no desenvolvemento industrial como tecnolóxico do sector.

No escenario internacional, por citar algúns exemplos, o norte de España conta con desarrolladores, fabricantes de turbinas como Siemens Gamesa ou empresas como Navantia e Windar, ademais dunha "ampla" cadea de provedores e centros de investigación.

Tamén teñen "especial relevancia" os socios da alianza SAW no desenvolvemento do emerxente mercado da eólica flotante, que participaron nos primeiros parques de demostración existentes no mundo como Hywind, Windfloat ou Kincardine. Ademais de estar a liderar as principais iniciativas empresariais, a demarcación nortatlántica conta con algunhas das principais infraestruturas de ensaio para plataformas flotantes existentes na actualidade.

O sector lácteo galego continúa dando pasos na súa evolución dixital e tecnolóxica. Unha aposta que pasa pola recollida masiva de datos das explotacións -que come o gando, canto ou cal é a pegada ambiental-, que permiten extraer información de maneira útil, e que se está materializando no experimento galego FIE 23, coordinado polo Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo (CIAM) ao amparo do proxecto SmartAgriHubs.

Esta iniciativa persegue mellorar a cadea temperá de produción láctea, incidindo na produción de forraxes, na mestura e manexo de alimentos, nas operacións en cortes e na xestión da información da explotación, aproveitando os beneficios que achegan as tecnoloxías dixitais e de datos.

En concreto búscase integrar as oportunidades que brindan as novas tecnoloxías para mellorar a eficiencia na produción de forraxe e o uso dos recursos propios das explotacións agrícolas, incrementar o rendemento da produción animal a través da optimización das condicións de cultivo e aumentar a sustentabilidade do proceso.

Así mesmo, se aposta por mellorar o uso dos recursos naturais, a monitoraxe e manéxoo das operacións e condicións nas cortes, así como a toma de decisións mediante a integración de múltiples fontes de datos.

No marco deste experimento galego están a levarse levaron a cabo acciones novas, como a utilización de imaxes multiespectrales procedentes de voos con dron é e sensorización para predicir o rendemento e calidade de forraxes como o millo, contribuíndo á detección temperá de tensión nos cultivos.

O obxectivo é encarar a modernización do sector segundo as directrices da próxima PAC, para anticiparse ao escenario que rexerá a partir do 2023. Falar de dixitalización e da modernización do sector lácteo é falar do futuro do sector primario, e Galicia segue dando os pasos adecuados. 

Galicia se convertirá na primeira comunidade autónoma que dará a posibilidade aos seus cidadáns de conseguir un certificado de competencias dixitais.

Este certificado acreditará os coñecementos en materia de novas tecnologí­as.

Neste sentido, cabe destacar que haberá dous tipos posibles de certificación. O primeiro refírese á certificación por áreas de dominio competencial, ou agrupación de competencias, destinado aos niveis de aptitudes menores.

O segundo tipo serán as certificacións por cada unha das competencias, destinadas aos niveis de aptitude máis avanzados.

As certificacións avaliarán 21 competencias englobadas en 5 áreas de dominio: información e datos, comunicación e colaboración, creación de contido dixital, seguridade e privacidade e solución dos problemas.

O certificado galego de competencias dixitais terá unha vixencia máxima de cinco anos, salvo no caso en que se modifique o Marco galego de competencias dixitais, no cal poderá perder a súa vixencia anticipadamente. Nesa situación, as persoas con certificaciónn teerán un prazo de doce meses para renovala.

O Marco galego de competencias dixitais, que entrará en vigor o 1 de xaneiro de 2022, alíñase co eixo 2 da Estratexia Galicia Dixital 2030: a configuraciónn dunha sociedade dixital e inclusiva e, en concreto, coa área de actuaciónn 1: promover as competencias dixitais para non deixar a ninguén atrás. Tamén fortalece a capacitación dixital do empregado público, de acordo co eixo 1: Goberno e Administración intelixentes.

A Estratexia Galicia Dixital 2030 máracase como obxectivo para 2025 que o 70% das persoas galegas teñan competencias dixitais básicas, das cales, polo menos, o 50% sexan mulleres.

Neste sentido, o Observatorio da Sociedade da Información e a Modernización de Galicia (Osimga) constata que en 2020 aumentaron as competencias dixitais da ciudadanía ata alcanzar o 52,1% da población. Un 35,3% das persoas de Galicia de 16 a 74 anos tiñan competencias dixitais avanzadas en 2020, fronte ao 29 % no ano 2019. En termos evolutivos, representa un crecemento do 21,7% no último ano, o que supera o ritmo de incremento que se rexistra en España (13,9%). No que se refire ás competencias dixitais básicas, os datos indican que a situaciómn de Galicia é similar á media española: un 16,8 % dos/das galegos contan con capacitación dixital de nivel básico fronte ao 19,1% da media estatal. Cabe destacar que o 80% das persoas de Galicia mostran competencias dixitais básicas ou avanzadas nas categorías de información e comunicación.

O Instituto Tecnolóxico de Galicia (ITG) e o Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial (INTA) traballarán conxuntamente para que o hidróxeno producido a partir de fontes de enerxía renovables sexa unha alternativa viable e limpa para as operacións con drons, especialmente no escenario de alta densidade de voos que a normativa habilitará nos próximos anos.

A alianza investigadora entre ITG, centro tecnolóxico privado de referencia en enerxía e sistemas aéreos non tripulados, e o INTA, organismo público de investigación do Ministerio de Defensa, permitirá aos drons aumentar a súa dispoñibilidade ao incrementar a súa autonomía de voo e reducir os tempos de reposición en puntos de recarga automatizada, coñecidos como vertipuertos.

Ambas as entidades amplían desta forma unha intensa relación previa que nos últimos anos, no ámbito enerxético, centrouse no ámbito do almacenamento e xestión de enerxía eléctrica de orixe renovable, ou o desenvolvemento de tecnoloxías facilitadoras para a mobilidade con vehículos eléctricos.

Voos sustentables e máis operacións en distintos escenarios

O hidróxeno verde obtense mediante electrólise, un proceso polo que, a partir de auga e electricidade prodúcese hidróxeno e osíxeno por separado. Un combustible cuxas únicas emisións son osíxeno e vapor de auga.

A pila de combustible que fornece electricidade aos motores producirá a enerxía demandada a partir de hidróxeno verde. O traballo con drons de diferentes tamaños permitirá dar servizos con esta enerxía a múltiples casos de uso como labores de inspección ou repartición de paquetería lixeira, pero tamén para a carga de grandes volumes ou transporte de persoas (taxis aéreos non tripulados).

Recárgaa automatizada de hidróxeno permitirá a este tipo de sistemas aumentar en máis dun 400% a dispoñibilidade de operacións ao evitar ter que realizar a carga de baterías entre dúas operacións consecutivas.

Reposición automatizada – rede de probas

Na actualidade, nos vehículos baseados en enerxía eléctrica e baterías procédese á substitución destas últimas para aumentar a duración do voo. Unha das liñas de traballo conxuntas será a reposición automatizada de hidróxeno a dúas escalas, drons de menos de 25kg e drons de carga.

Para iso, ITG e o INTA seguirán traballando no deseño dunha rede de vertipuertos que incorporen o sistema de recarga automatizada e desatendida de hidróxeno e unha frota de drons de diferentes tipoloxías que permitan validar distintos casos de uso como vixilancia, inspección, seguridade ou transportes.

A innovación en Galicia creceu case ao dobre do ritmo da media española desde 2014. Unha evolución que, tal e como se desprende do informe 'A innovación en Galicia', elaborado pola Fundación Cotec, sitúa á nosa terra xa no oitavo posto entre as comunidades autónomas españolas.

Para iso, durante este tempo, unha de cada catro empresas investiron en innovación en Galicia, que se consolida como a segunda comunidade autónoma con maior proporción de pemes que colaboran con outros axentes en proxectos de innovación, tan só por detrás do País Vasco. O estudo marca marca o salto de Galicia cara á innovación aberta a partir de 2016, cando pasa a formar parte do 50% de rexións europeas máis colaborativas en proxectos de innovación aberta da Unión Europea.

As universidades e centros tecnolóxicos son as principais fontes de coñecemento para a innovación na nosa terra, que adoptou un modelo rexional de innovación caracterizado por un baixo gasto en innovación empresarial e intensivo en redes de colaboración, que parece estar a dar bos resultados noutras rexións de Europa como Leipzig, Brandeburgo, Alsacia, Gales, Drente ou Utrecht.

Deste xeito, o crecemento innovador galego foi posible grazas á cooperación entre todos os axentes do ecosistema de I D i co sistema empresarial. A compra pública innovadora e fórmulas como as unidades mixtas de investigación e o polo aeroespacial son algunhas das iniciativas pioneiras neste modelo, que agora pon o foco nos fondos europeos para a reconstrución tras a crise do Covid.

A evolución en positivo de Galicia viuse recollida tamén no Rexional Innovation Scoreboard (RIS) 2021 publicado hai unhas semanas por parte da Comisión Europea. Galicia escala 34 posicións en relación co RIS 2019, situándose na posición 156, e mantense como innovador moderado. Dentro de España, Galicia adianta a Asturias, Murcia e Cantabria, logrando situarse na oitava posición entre as comunidades autónomas españolas.

Galicia situouse como unha rexión á vangarda do desenvolvemento tecnolóxico de drons civís en Europa. Unha aposta do goberno galego que se desenvolveu da man de Indra, compañía que fai cinco anos comezou as súas actividades neste campo na nosa terra. 

Naquel 2016, a Xunta confiou na tecnolóxica española para impulsar un sector totalmente novo. Durante este tempo, Galicia converteuse nun referente internacional de innovación e disponse a liderar un mercado en expansión. A estratexia pola que apostou a Xunta foi clara e ambiciosa, promovendo sectores de futuro nunha fase temperá de desenvolvemento onde puidese consolidarse como un gran referente.

Un destes sectores era o dos drons, campo no que impulsou a iniciativa Civil UAVs Initiative co obxectivo de desenvolver aplicacións innovadoras baseadas no uso de aeronaves remotamente tripuladas que mellorasen a vida dos cidadáns. Indra impúxose a algunhas das empresas máis importantes do mundo no concurso internacional lanzado polo Goberno galego.

Sistema Targus

A proposta de Indra baséase no desenvolvemento íntegro na rexión do que consideran o "maior e máis avanzado" dron civil tripulado en España. Trátase dun avión opcionalmente tripulado (OPV) de máis de 1,2 toneladas de peso e 11 metros de envergadura que pode voar con ou sen piloto a bordo e que está equipado cos sensores e sistemas máis sofisticados para prestar apoio desde o aire á loita contra os incendios forestais, protección do medio mariño, tarefas procura e rescate no mar e o control do uso do chan.

O Targus é un sistema pioneiro que está a abrir camiño a toda a industria dos drons ata o punto que as autoridades aeronáuticas europeas para a seguridade aérea han definido xunto a Indra unha folla de roteiro a seguir para converter a esta aeronave nun dos primeiros drons de longo alcance de Europa completamente certificado para voar no espazo aéreo civil.

Un desenvolvemento que sitúa a Galicia á vangarda do sector debido a un traballo que se levou a cabo desde o Centro de Investigación Aeroportada de Rozas (CIAR), en Castro de Rei (Lugo), cun equipo de enxeñeiros galegos no seu maior parte.

Indra instalouse compartindo primeiro hangar co Instituto de Técnica Aeroespacial Español (INTA), que xa se atopaba alí, e termino o proxecto levantando un hangar propio de grandes dimensións e deseño futurista completamente novo. Para a compañía, Rozas e Lugo ofrecen unhas capacidades únicas para realizar probas de voo con drons, difíciles de atopar en calquera outro lugar, tanto dentro como fóra de España.

Embarcacións non tripuladas

Sobre esta base, Indra propuxo á Xunta desenvolver unha embarcación non tripulada dotada de todo tipo de sensores e dispositivos automáticos para dar apoio a misións de procura e rescate e vixilancia ambiental. A empresa elixiu Vigo como base de operacións para o desenvolvemento íntegro deste prototipo.

Así mesmo, e máis aló do desenvolvemento de vehículos, Indra completou numerosos desenvolvementos de solucións tecnolóxicas como o centro de misión e procesado de datos, encargado de xestionar as operacións con drons e compartir os datos que recollen estes vehículos en información en tempo real. Tamén deseñou xunto a empresas galegas como Sixtema e Adantia un dron aéreo ambiental que consiste nun helicóptero multirotor de tamaño medio dotado con instrumental para tomar mostras en ríos e encoros e monitorar a calidade da auga.

Outras das solucións ou tecnoloxías nas que Indra traballou son o simulador do Targus, baseado en realidade virtual; a aplicación de drons a tarefas de mantemento, facendo uso de conceptos da Industria 4.0; e distintos desenvolvementos auxiliares, como ligazóns de comunicacións mellorados, sistemas para illar os sensores do movemento do dron, ou multirrotores cativos, que voan unidos a embarcacións para estender o seu campo visual.

A emigración, do mesmo xeito que calquera viaxe de retorno, leva aparellados centos de interrogantes; dúbidas que van máis aló do mero proceso persoal, e que dificultan esa continua viaxe de ida e volta. Entre elas adoitan figurar as cuestións tributarias, as continuas incertezas que ofrecen as rendas do traballo, os impostos ou as sucesións en función de que un se atope aquí ou alá. Para tratar de facilitar este armazón, a Secretaría Xeral de Emigración acaba de poñer en marcha unha nova web: un portal pensado para aqueles galegos residentes no exterior ou retornados, que busca ofrecervos unha resposta rápida e sinxela a todas esas dúbidas tributarias. 

A iniciativa nace atendendo a 11 países europeos, pero con vocación de crecemento para chegar, nun breve período de tempo, a todos aqueles galegos que residides ou residistes nos países de Américo cun maior número de galegos. 

O portal ofrece unha serie de informacións básicas para aclarar cuestións vinculadas á tributación das rendas obtidas por persoas físicas que tedes a condición de galegos retornados ou de galegos no exterior.

Así mesmo, a web orienta de forma sinxela e visual sobre as regras xerais existentes en relación aos principais criterios previstos para cada tipo de renda segundo os países, centrándoos nas persoas físicas.

De carácter informativo, o portal aspira a facilitar aos galegos  do exterior e á retornados información que vos facilite o cumprimento das medidas tributarias do país tanto do que país no que residides como de España.

Darlle unha segunda vida aos residuos do sector conserveiro. Ese é o obxectivo dun proxecto conxunto entre Galicia e norte de Portugal cuxos resultados, por agora, apuntan a un "alto potencial de negocio", segundo destacan os seus responsables. Así o explican o enxeñeiro químico Álvaro Silva, do centro tecnolóxico Cetaqua, e a responsable de transferencia Noelia Vilar, da fundación empresa-universidade galega Feuga, dúas dos socios desta iniciativa, que se denomina 'Conserval' e arrincou en abril de 2019.

'Conserval' márcase como reto desenvolver tecnoloxías para a valorización de subproductos e augas residuais do sector conserveiro en Galicia e o norte de Portugal. En concreto, pretende transformar estas correntes sólidas e líquidas en produtos de maior valor engadido e cun potencial de negocio, como ácidos graxos volátiles específicos, aceites de peixe con elevado contido en Omega 3 e hidrolizados proteicos con alto valor. 

"Ata os anos 80 a xestión destes residuos era moi deficiente. A lexislación avanza e o obxectivo agora non é só limpar, senón recuperar os compoñentes", destaca Álvaro Silva desde Cetaqua.

De feito, xa implantaron un prototipo nunha conserveira en Vilanova  de Arousa e, aínda que o proxecto está en fase experimental, os resultados son esperanzadores.

Segundo explica Silva, dividen os traballos a tres escalas: moi pequena, con mostras que levan a laboratorio para determinar o máximo de produción posible; pequena, na que xa se fan experiencias en continuo, 24 horas durante os sete días da semana, para ver se é factible a nivel industrial; e nunha industria, como é o caso da fábrica arousá.

Pola súa banda, Feuga busca "transferir" estes resultados ao mercado. Para iso, segundo resalta Noelia Vilar, é fundamental "concienciar" tanto ao sector, que necesitará facer investimentos para implementar estas novas tecnoloxías de aproveitamento, como a outras empresas que serán as que poderán utilizar os produtos que se obteñan, e tamén ao consumidor.

Todos deben ver "os beneficios a longo prazo e para o medio ambiente", segundo remarca esta responsable da fundación empresa-universidade galega.

O que se extraia dos residuos do sector conserveiro "non chegará ao supermercado en ningún caso", senón que serán elementos que se poderán empregar para confeccionar bioplásticos e herbicidas ou en ámbitos como o cosmético, o da alimentación animal ou mesmo o farmacéutico.

O reto é "conseguir calidades", debido a que, por exemplo, o ácido acético que se consegue é o mesmo xa veña do petróleo ou de augas residuais. "A nivel práctico, é como beber auga da billa ou auga embotellada", apunta o enxeñeiro químico.