“Voces de Chernóbil” é unha sedutora peza de dez anos de xornalismo a través de máis de 500 testemuños solicitados por Svetlana Aleksiévich. Un deles, dá igual quen, rememora sobre aquel tráxico suceso: “Non se podían crer que nun día o mundo púxose patas para arriba e que vivían nun distinto”. Hoxe, case medio século despois daquilo, o mundo volve estar patas para arriba por mor dunha pandemia, a do coronavirus, que suma xa máis de 12,3 millóns de contagios e 555.000 falecidos.

Á espera dunha segunda onda, de novos rebrotes aquí ou alá, ou do medo a enfrontar o aínda descoñecido, algunhas rexións avanzan máis seguras que outras. Pode ser o caso de Galicia, que suma un mes sen falecidos e que foi a primeira comunidade autónoma española en alcanzar a ‘nova normalidade´. Unha situación favorable que non impide que a rexión se siga acordando dos seus, tamén os que están no exterior e que seguen sufrindo o incerto devir desta pandemia.

Por este motivo, o goberno galego acaba de reforzar un dos seus programas de apoio para os que peor o estades pasando: as axudas excepcionais de emerxencia. Nos próximos días publicarase unha liña dirixida a persoas  de orixe galega e residentes no exterior, que carecen dos recursos económicos necesarios para atender situacións sobrevindas de carácter extraordinario de emerxencia social, sanitaria ou asistencial, e que precisan dunha actuación urxente.

As consecuencias que a pandemia do coronavirus ameaza con deixar tras de si, especialmente en países como Arxentina, Brasil ou Venezuela, impulsou ao goberno autonómico a reforzar esta partida cunha dotación inicial de 200.000 euros, que poderá triplicarse en caso de necesidade. O prazo de presentación de solicitudes finalizará o 15 de novembro.

Trátase de axudas con carácter persoal e intransferible de até un máximo de 3.000 euros. Para os que esteades interesados, os requisitos son: carecer de rendas, ingresos e patrimonio para facer fronte á situación descrita, e acreditar razóns de carácter social, sanitario ou asistencial de situacións sobrevindas nun tempo próximo ao da solicitude (como máximo nos últimos doce meses) e que pola súa gravidade requiran unha actuación urxente.

Causas para solicitar a axuda

Entre as razóns para solicitar estas axudas figura a de atoparse no exterior en situacións de marxinación social; as situacións derivadas da perda, inadecuación ou dotación básica da vivenda habitual ou familiar; ou a carencia de alimentación, roupa, ou educación.

Ademais, tamén se inclúen las “situacións derivadas de problemas sanitarios graves cuxo tratamento non estea debidamente cuberto” ou con respecto aos cales a súa atención no Estado español suponga unha vantaxe significativa”.

Situacións de carácter asistencial

Así mesmo, quedan cubertas por esta convocatoria as situacións sobrevindas derivadas de graves catástrofes naturais ou outras causas que provoquen a perda ou grave deterioración da vivenda habitual, e aqueloutras situacións de carácter social, asistencial ou humanitario que deriven na necesidade dunha intervención urxente.

Trátase dunha iniciativa da que pode resultar beneficiaria calquera persoa emigrante galega, así como os seus descendentes en primeiro grao, que posúan a condición de galegos residentes no exterior.

Desde onte, e ata o vindeiro domingo, todos aqueles galegos que residides no exterior e solicitastes voso, podedes depositalo persoalmente, nun sobre dirixido á Xunta Electoral Provincial, na Oficina Consular que vos corresponda.

O prazo para facer efectivo o voto está aberto ata o mesmo día das eleccións autonómicas galegas -o vindeiro domingo 12 de xullo-, e ata as oito da tarde (horario peninsular español).

Xunto a esta emisión do voto de modo persoal nas oficinas consulares, os residentes no exterior dispoñedes tamén dunha segunda vía: a posibilidade de envialo por correo certificado no sobre correspondente á Oficina Consular de España na que se atopen rexistradas ou rexistrados. Neste caso, tedes de prazo ata o sábado, 11 de xuño. 

Más de 12.300 gallegos

Un total de 12.359 cidadáns galegos residentes no exterior solicitástedes no seu momento o voto para participar nos comicios autonómicos. Por provincias, as solicitudes aceptadas corresponden a cidadáns censados na Coruña (4.609), Pontevedra (3.496), Ourense (2.818) e Lugo (1.436). 

E por países, a maioría proceden de Cuba (1.945), Suíza (1.773), Venezuela (1.720), Arxentina (1.444), Alemaña (1.195) e Francia (1.008).

Así mesmo, un total de 117 galegos temporalmente no exterior pedísteis tamén o voto para as eleccións do 12 de xullo.

Fai non tanto, ou talvez si, Uruguai facíase maior mentres que centos de barcos arribaban a cargados de xente e de esperanza, moitos deles galegos que aspiraban a labrar un novo soño. Estamos a falar de fai 140 anos, cando a poboación galega sumaba xa contorna ao 5% dos habitantes do país, e cando nacía o Centro Galego de Montevideo. Pionero e decano entre o asociacionismo emigrante, vivo e activo case século e medio despois, como moitos outros; embaixadores todos eles, en certo xeito, da nosa terra polo mundo.

E todos eles, tamén, afectados agora pola pandemia do Covid-19, ese virus do que ouvimos falar hai xa tempo nun lugar entón aínda remoto, e que terminou por cambialo todos. No caso das entidades galegas, obrigoulles a pechar as súas portas, limitando o desempeño de actividades ou o aluguer das súas instalacións para acoller actos e eventos, principais fontes de financiamento en moitos casos.

Para paliar esta situación, o goberno galego reforzou a liña de apoios centrada nas entidades galegas de todo o mundo, incrementando as subvencións nun 50%. En total destinouse un millón de euros para cubrir tanto custos de funcionamento como organización de actividades relacionadas con Galicia e a súa cultura, tradición e costumes.

Así mesmo, o goberno autonómico está a ultimar a resolución da liña de axudas destinada a contribuír a facer fronte aos gastos de mellora e adquisición de equipamentos das entidades galegas no exterior. Outro balón de osíxeno para os mellores representantes da marca de Galicia en todo o mundo.

Se es emigrante galego ou fillo de emigrante, tes a nacionalidade española, resides en Europa e cumpriches 60 anos ou máis, estás de parabén. O goberno galego acaba de poñer en marcha o programa 'Reencontros de Lecer', unha iniciativa coa que ofrece ata 150 prazas aos nosos maiores para vir a Galicia neste outono. 

A iniciativa nace para compensar as limitacións actuais das viaxes do Imserso, que reduciu a participación a aqueles emigrantes que acrediten ser pensionistas do Sistema de Seguridade Social do Estado español, o que reduce en gran parte o número de beneficiarios galegos.

Para suplir esta situación, aqueles que non poidades beneficiarios das viaxes do Imserso, tedes á vosa disposición ' Reencontros de lecer', unha posibilidade única para que poidades volver a Galicia aqueles que un día tivestes que emigrar.

Desde mañá, e ata o próximo 3 de agosto, podes solicitar algunha das 30 prazas dispoñibles para residentes en Alemaña, mesmo número que para Francia, Reino Unido e Suíza, quedando outras 30 para o resto de países europeos.

Os que aproveitedes esta ocasión gozaredes dunha semana nalgún dos hoteis balneario de Galicia. Non o dubides. Volve e estreita os teus vínculos coa terra que che viu nacer. Galicia non vos esquece. 

RESERVA XA A TÚA VIAXE!

“Hoxe é un día de ansiadas voltas. Hoxe, Galicia volve ser un dos lugares de maior tradición europeísta, un dos alicerces da concordia, e volve poñer en valor o que significa o Camiño: unión, solidariedade e esforzo”. Con estas palabras, o presidente do goberno galego, Alberto Núñez Feijóo, acollía onte a chegada do Camiño de Santiago á ‘nova normalidade’. 

Despois de máis de tres meses de silencio, o roteiro xacobeo recobraba a leve trasfega dos homes que anhelan chegar a Compostela, vencendo calquera dificultade. Mesmo ao Covid-19. Porque, a final de contas, “o Camiño leva séculos vivo” e “é máis duro que unha pandemia”, como nos lembra Isaías Calvo, director da Sociedade Anónima de Xestión do Plan Xacobeo.

O primeiro en chegar fala desa universalidade do noso apóstolo, desa Galicia aberta ao mundo ao redor dun roteiro milenario. Liam Duam. Un cidadán afincado en Madrid e que atopa en Galicia a seguridade que tanto anhela. “Alí (na capital) tiña máis medo”, lembra á vez que mostra eufórico o seu ‘Compostela’.

Entre Liam e o primeiro peregrino da historia, o rei Alfonso II de Asturias, pasaron máis de 1.200 anos. Durante todos estes séculos, o roteiro nunca permanecera pechado. Sen dúbida, calquera tempo pasado era outro tempo, pero o dato reflicte a excepcionalidade do vivido onte, desa reestrea do Camiño de Santiago simbolizado a través da apertura da propia Catedral –para visitas e para culto-, da Oficina Internacional de Acollida ao peregrino, e da rede de albergues públicos.  

Galicia segue dando pasos na batalla contra o Covid-19. Unha vez superado o momento máis crítico da pandemia ata a data, e coa recentemente estreada ‘nova normalidade’, a rexión traballa en distintos proxectos innovadores que permitan afrontar o futuro con garantías.

Entre estas iniciativas, figura o Connect-19, un proxecto impulsado pola Xunta e o Parque tecnolóxico de Galicia, que ten como obxectivo impulsar e fortalecer o acceso ao mercado de solucións innovadoras galegas, que contribúan a reducir o impacto social e económico do coronavirus.

A directora da Axencia Galega de Innovación, Patricia Argerey, destacou estes días que a iniciativa busca colaborar co tecido innovador galego ante a nova situación xerada polo coronavirus. “O novo contexto, caracterizado por novas dinámicas de mercado, pode transformarse nunha oportunidade de negocio para as pemes innovadoras galegas”, expón.

Precisamente para impulsar esa transferencia de innovación ao mercado e converter esta conxuntura nunha oportunidade de xerar valor económico, emprego e solucións ás novas demandas sociais e industriais, nace esta aceleradora especializada en comercialización.

20 pemes galegas

A iniciativa Connect-19 está dirixida a pemes galegas innovadoras ou de base tecnolóxica pertencentes a calquera sector. As candidatas teñen de prazo ata o 10 de xullo para presentar o seu proxecto, e contar cun produto ou servizo innovador, que poida contribuír a reducir o impacto producido pola pandemia pola covid-19, de comercialización inmediata ou que se atope xa no mercado pero que precise un impulso para o seu posicionamento.

Poderán participar ata 20 pemes, que recibirán asesoramento individualizado, capacitación comercial e técnica e potenciarán a súa capacidade de captación de financiamento, seguindo unha folla de roteiro personalizado enfocado ao fortalecemento do seu acceso ao mercado.

Entre outros aspectos, as pemes participantes recibirán apoio para obter acreditacións de innovación e certificacións referentes ás normas e directivas sanitarias, así como para avanzar na súa comercialización e internacionalización, identificando novos mercados potenciais, e para a captación de socios investidores.

¡VEN A GALICIA! ¡O SECTOR TIC NECESÍTACHE!

Houbo un tempo no que a galeguidade podía acudir ás urnas ágilmente, sen ter que someterse ao actual proceso, que xa resulta confuso desde o nome: o voto rogado.

Tan rogado que dos 2.697.375 galegos con dereito a voto o 12 de xullo, 463.163 residides no exterior. Destes, 12.359 (un 2,6%) sodes os que solicitastes o voto finalmente.

A cifra, que supón un retroceso de máis de 3.000 votantes só con respecto ás eleccións de abril suspendidas por mor da actual pandemia de coronavirus (entón solicitarades o voto 15.642 galegos do exterior), pon de manifesto dúas dificultades: dun lado, a propia crise sanitaria e social derivada do Covid-19; doutro, a ineficacia do voto rogado. 

As dificultades dun sistema ineficaz

Unha eficacia que veu denunciando a propia galeguidade desde estas páxinas. "O do voto rogado é complicadísimo. O correo, tradicionalmente, non funciona. E agora é aínda peor co tema da pandemia. O goberno español debe buscar unha alternativa que facilite que a xente poida votar. O que hai agora, máis que un voto rogado, é un voto implorado", lamenta Amanda Barrio, membro do Consello de Residentes Españois en Sao Paulo. 

Na mesma liña pronúnciase, desde Arxentina, Susana Carbia, membro do Consello de Residentes Españois e representante no Consello Xeral da Cidadanía Española no Exterior, que demanda a substitución do voto rogado por un sistema efectivo que permita, de verdade, a participación cidadá.

Secúndaa Roberto González Perez, presidente da Federación de Centros Españois en Venezuela, que lembra que pediron en numerosas ocasións a eliminación deste voto rogado ao Goberno español. 

Como o fixo tamén o até agora secretario xeral da Emigración da Xunta de Galicia, Antonio Rodríguez Miranda, que en numerosas ocasións manifestou que "a única maneira de devolver aos españois do exterior o seu dereito a participar nas decisións sobre o futuro da súa terra" é a eliminación deste sistema. "A experiencia móstranos que o voto rogado é un proceso ineficiente que impide, de facto, exercer o dereito a voto a miles de galegos", expón Miranda. 

As cifras, unha vez máis, constatan que non lle falta razón. Desde a súa implantación, este sistema mostrouse ineficaz: a abstención creceu en todas as consultas por encima do 90% do censo. En Galicia, supuxo unha redución de máis do 25% xa nas autonómicas do 2012.

Escondida á sombra de Sicilia -esa illa italiana que leva a fama e o relato baixo o peso mafioso de ‘A Cousa Nostra’-, Malta é apenas un punto diminuto en calquera plano. Un pedacito de terra en tres espazos. Tres illas rodeadas polo Mar Mediterráneo, devoradas de azul turquesa en cada praia, e con infinitud de recunchos por vivir. O seu capital de nome literario, A Valletta; a antiga cidade fortificada de Birgu; ou o Hipogeo de Hal Saflieni, unha impresionante necrópole subterránea que xa estaba alí antes de gregos e romanos.

Un lugar de vacacións; pero tamén un lugar para vivir. Iso pensou, polo menos, María José Loira Gago, galega de Bueu, cando en 2013 decidiu emprender unha aventura. “Funme en primeiro lugar para mellorar o inglés, e para ter a experiencia de vivir no estranxeiro”, expón, reforzando o argumento co peso que che dá o teu propia historia: “Cando salgues de casa e vives noutro país, aprendes a vivir en desvantaxe e iso fai que che superes a ti mesmo”.

María fíxoo, pero labrando o camiño coas súas mans, debuxando cada paso coa convicción de quen ten claro o obxectivo. Licenciada en Odontoloxía, elaborou unha listaxe de clínicas de Malta, ás que foi entregando a súa currículum durante unhas vacacións en Malta. Ao cabo duns meses retornou a Galicia a terminar o Máster Oficial en Ciencias Odontológicas entregando a súa TFM, o que antes chamabamos tesina de pre-doutoramento, antes de decidir deixalo todo e irse a vivir alí. “De volta en Malta, contratáronme nunha clínica nada máis chegar e pronto empecei a colaborar en 2 máis como especialista. As semillitas que había ido plantando deron froito”, lembra.

Todo comezou nun momento insospeitado nun mercado calquera de Wuhan. Un virus con nome de robot que veu cambialo todo, aínda que ao principio non nolo queriamos crer. Era pouco máis ou menos que unha pneumonía. Ou iso quixemos entender. E así, case sen darnos conta, o mundo parouse. Primeiro China, despois Europa, máis tarde América… actual foco dunha pandemia, por agora, irremediable.

Estas semanas achegámosvos a situación que se vive en Arxentina, co confinamento máis longo do mundo; o galope do virus en Brasil; a desesperanza que atravesa Venezuela; ou o orgullo de Uruguai, un dos lugares onde mellor combateuse ata a data ao Covid-19.

Todos países con importante presenza da nosa colectividade, que tamén sofre moitas veces sen remedio, coas casas galegas pechadas e privadas da súa esencia e os seus ingresos. Unha situación que, a pesar de todo, non parou a alma solidaria de calquera galego, de aquí ou de alá. A leste ou alén do Atlántico. Esa vocación común de axudarse e axudar. Unha onda solidario galega que se expande por todo o continente.  

Como a do Centro Galego de La Plata, que cedeu as súas instalacións ao Hospital Español de A Prata para puidesen ser utilizadas en caso de necesidade. Ou a do Centro Galicia de Buenos Aires, que tamén puxo ao dispor do Goberno da Cidade Autónoma de Buenos Aires e da Municipalidade de Vicente López as súas instalacións para o que as precisen. Ou a promovida pola Asociación Echando Raíces de Buenos Aires e a súa entrega de “Bolsones solidarios” (alimentos).

Unha onda solidaria que chega tamén a Nova York, onde a Casa Galicia doa comidas a hospitais, ou o Club España de Newark – Nova Jersey, leva a cabo unha campaña de recollida de alimentos para xente sen recursos. Ou a Nova Jersey, onde o Centro Ourensán súmase ás campañas do Banco de Alimentos.

Pero a onda non se para e chega a Venezuela, onde a Irmandade Galega de Caracas ofrece información sobre asistencia consular, medidas preventivas e recomendacións, e segue traballando no plan de medicamentos para os fogares que máis o necesitan. E a Uruguai, onde o Centro do Val Miñor de Montevideo colabora co Consulado Xeral de España para a elaboración da base de datos de persoas vulnerables nesta crise do coronavirus.

Estas son algunhas das iniciativas que está a promover a colectividade. Non todas, seguro. Simplemente unha mostra, a modo de exemplo, da solidariedade galega en todo o mundo.Tamén en época de Covid.

Entre finais do século XIX e comezos do XX, Cuba converteuse no destino principal, xunto a Arxentina, de miles de galegos que buscaban un soño mellor. Entre 1900 e 1960, ao redor 200.000 galegos arribaron á illa nunha trasfega de idas sen vindas, con familia ou en soidade, empuxados por factores económicos, políticos, culturais e mesmo familiares. Moitos deles conseguiron protección e traballo, creando unha colonia galega que impulsou mercados e negocios, que participou en hostalería, na distribución do alcol, do petróleo ou do leite; que participou do  comercio, da minería ou dos servizos domésticos… E que aínda hoxe perdura, con máis de 44.000 galegos residindo na illa.

Unha historia dacabalo entre dous séculos; unha marea de xentes e relatos que agora chega ata nós en forma de mostra: “O soño cubano da emigración galega”. Unha exposición do Consello da Cultura Galega que nestas datas pódese gozar en Vigo –no Museo do Mar- tras arrincar o seu periplo na Habana hai uns meses. Outra vez os dous lados do Atlántico.

 Porque “O soño cubano da emigración galega” é precisamente iso; a narrativa e o recordo da epopea migratoria que levou por centos de miles de galegos ata Cuba. Unha mostra que abarca desde a chegada dos inmigrantes ata o seu retorno, pasando polas súas asociacións, a situación da muller inmigrante, as publicacións e proxectos políticos para Galicia xurdidos en Cuba, e a pegada deixada polos galegos na sociedade cubana.

A mostra, en palabras dun dos comisarios, X. M. Núñez Seixas, “permitirá coñecer unha relación que se remonta moito máis atrás e que se acentúa no século  XX”. O comisario recoñece a dificultade de ter unha cifra exacta pero as estimacións apuntan a que a illa acolleu máis de 200.000 galegos. “Hai que ter en conta que os nados en Galicia chegaron a ser o 9% da poboación total da Habana”, apunta Seixas.