Investigadores das universidades de Vigo e Santiago de Compostela lograron desenvolver un código baseado no concepto de xemelgo dixital que permite predicir a evolución de doenzas infecciosas como o Covid a curto, medio e longo prazo, teniendo en cuenta o acontecido ata unha data determinada e considerando distintos escenarios segundo as medidas tomadas.

Interacción modelo realidade

O traballo acaba de ser publicado na revista Mathematical Methods in the Applied Sciences baixo o título 'Concept and solution of dixital twin based on a Stieltjes differential equation', asinado por Iván Area (Universidade de Vigo) e Francisco J. Fernández, Juan José Nieto e Adrián F. Tojo (Universidade de Santiago de Compostela), investigadores pertencentes no seu maior parte tamén ao CITMAga, Centro de Investigación e Tecnoloxía Matemática de Galicia.

A noción de xemelgo dixital, explican os investigadores, ten a súa orixe na Nasa, coa finalidade de mellorar a simulación do modelo físico dunha nave aeroespacial. “A idea de fondo é dispoñer dun modelo que poida explicar a realidade, a propia realidade e sobre todo a posibilidade de interactuar a realidade co modelo e reciprocamente”, afirman os autores do traballo.

No caso da pandemia de Covid, comenta Iván Area, membro do Departamento de Matemática Aplicada II da Universidade de Vigo e profesor da Escola de Enxeñería Aeronáutica e do Espazo do campus de Ourense, “temos claramente as tres partes: os datos da pandemia, un modelo virtual que permite analizar doenzas e, a novidade, a interacción entre a realidade e o modelo para incrementar a precisión das predicións”.

Nesta pandemia, sinalan os investigadores da UVigo e USC, houbo “múltiples estadios con moi distintas situacións a nivel práctico, que variaron desde o confinamento total, o emprego de máscaras en interiores e exteriores, só en interiores, vacinación aos distintos grupos de idade, etc”. Deste xeito, detallan, as taxas de transmisión de Covid tamén variaron en cada un dos estadios. “O que fixemos foi empregar a idea de xemelgos dixitais para definir un modelo de tipo compartimental que nos permite actualizar as distintas taxas coa periodicidade idónea e poder predicir o futuro cun alto grao de precisión”, sinala Juan José Nieto, catedrático de Análise Matemática da Universidade de Santiago de Compostela.

Para poder incrementar aínda máis a precisión das predicións, os investigadores empregaron “unha ferramenta altamente potente, pero cun maior grao de complexidade tanto desde o punto de vista analítico como computacional”. Trátase das chamadas derivadas de Stieltjes, que “permiten considerar procesos que teñen distintos impulsos”, tal e como afirma Francisco J. Fernández, profesor tamén da Universidade de Santiago de Compostela.

Posibilidades do código desenvolto

O código desenvolto, destacan os matemáticos, “permite facer predicións da evolución da doenza a curto, medio e longo prazo, teniendo en cuenta o acontecido ata unha data determinada”. Tamén permite, engaden, observar como sería a evolución no caso de non adoptar distintas medidas durante a pandemia, tanto de maior control como de relaxación. “Son futuros que non se produciron, algúns deles afortunadamente”, sinala Adrián F. Tojo, tamén profesor da USC.

Por último, o grupo de investigadores recalcan a importancia do traballo feito pois é modificable para outras doenzas. “Podemos predicir o avance da gripe cunha elevadísima precisión, que é fundamental para a toma de decisións”, afirman. Estas predicións, engaden, “serían moi útiles en futuras epidemias”. Esta investigación contou co apoio da Axencia Estatal de Investigación, Instituto de Saúde Carlos III e da Xunta de Galicia.

Se es galego e vives no exterior, agora poderás realizar, sen custo algún, as accións necesarias para localizar as túas propiedades na nosa terra.

Unha posibilidade que se abre despois de que a Secretaría Xeral de Emigración e o Colexio de Rexistradores da Propiedade, Mercantís e Bens Mobles de España asinasen un convenio de colaboración que entra en vigor hoxe e prolongarase durante o próximos catro anos co obxectivo de facilitar a identificación destas propiedades en Galicia a familias galegas emigradas.

Este acordo permite poñer en marcha as investigacións necesarias para determinar a titularidade de bens inmobles pertencentes aos galegos do exterior que son propietarios dalgún dominio na nosa terra.

Uns traballos que se realizarán de forma desinteresada, sen que supoña ningún custo nin ao solicitante nin á administración. Ademais, crearase unha comisión de seguimento que se encargará de avaliar casos concretos e determinar se o solicitado axústase ao obxecto do convenio.

A Fundación Luís Seoane continúa cos seus podcast sobre a emigración, un proxecto para mostrar a nosa terra a través de distintos ámbitos, que se desenvolve baixo o nome de 'Galicia é migrante' e que conta coa colaboración da Secretaría Xeral dá Emigración. 

Nesta nova entrega, Antón Lezcano entrevista a Masha Pavlenko, da recentemente creada AGA-Ucraína, primeira asociación galega para a axuda aos refuxiados da guerra en Ucraína.

Así mesmo, neste sexto episodio da serie intervén Samuel Vázquez Martínez, membro da ONG Infancia de NAD que, xunto á súa familia, acolle desde hai anos unha moza ucraína na súa casa. Como xa é habitual, a emisión péchase cunha nova entrega da correspondencia entre Isaac Díaz Pardo e Luís Seoane.

Despois do parón obrigado pola pandemia, Galicia recupera unha das súas xornadas máis especiais: o Día da Galicia Exterior. Unha celebración que alcanzará este ano a súa sexta convocatoria e que reúne en Santiago de Compostela a miles de galegos de todo o mundo con motivo de cada Ano Santo. 

Se queredes sumarvos a esta festa da galeguidade, agora tedes un motivo moi especial: o goberno galego acaba de abrir unha liña de axudas que, dotada con 350.000 euros, destínase a sufragar o 80% do custo do desprazamento das agrupacións desde o voso lugar de orixe ata a nosa terra. 

Entre os gastos que se cobren figura a viaxe do grupo desde o voso lugar de residencia, chegando a 150 euros por persoa se vides da Península Ibérica, 250 se chegades desde as illas Baleares ou Canarias, así como Europa, África e Asia, e 1.000 euros se a vosa agrupación procede de América ou Oceanía.

Unha vez en Galicia, a Secretaría Xeral dá Emigración asumirá o custo dos desprazamentos ata o lugar de aloxamento, así como os gastos de estancia e manutención, co obxectivo de facilitarvos participar nesta celebración despois de varios anos de crises, tanto sanitaria como social, que reduciron a capacidade económica de moitas entidades. 

Os grupos nos que viaxedes deben ter entre 10 e 30 participantes, un director ou directora e unha persoa delegada da entidade responsable do grupo. Os menores integrantes do grupo deberán cumprir xa os 15 anos. 

E lembrade, se estades interesados, a vosa entidade ten ata o próximo 6 de maio para presentar a solicitude.

Desde 1993

O Día da Galicia Exterior celébrase todos os Anos Santos desde 1993, sempre en Santiago de Compostela. A última edición da festa realizouse no 2010 e contou coa presenza de máis de 4.000 galegos emigrados de países de Europa, América e Oceanía. 

O obxectivo desta celebración é acentuar o concepto da 'galeguidade'. Así, a idea principal do encontro foi e é a de potenciar a cultura galega, ademais de supoñer unha oportunidade para compartir un día de convivencia entre os membros das comunidades de galegos no exterior e reforzar os vínculos coa súa terra de orixe.

A realización da festa no Ano Santo débese a que Galicia convértese nesta data nun 'faro universal'. Os números da cita proban o seu éxito ao longo dos distintos Xacobeos. A primeira edición, que tamén foi coñecida como o Encontro da Galeguidade, celebrouse o 6 de agosto de 1993.

Nese día, reuníronse en Santiago de Compostela 8.000 participantes de 17 países distintos. Desde entón, os actos máis importantes do evento son a Misa do Peregrino e o Festival Folclórico, que se converteu nun gran encontro internacional da cultura galega, que conta sempre coa participación de moitos grupos.

Se es galego e volviches á túa terra para emprender, aquí está o programa que estabas a esperar. O goberno de Galicia acaba de lanzar unha nova convocatoria da liña de apoio ao retorno emprendedor, unha iniciativa que busca facilitar a volta a casa de todos aqueles que iniciades na rexión un novo proxecto profesional.

Para ser beneficiario do programa tes que residir no estranxeiro e retornar a Galicia nos últimos dous anos -a partir do 1 de xaneiro de 2020-, poñendo en marcha o teu negocio durante ese prazo de tempo. Tras a publicación no Diario Oficial de Galicia (DOG), podes presentar a túa solicitude desde hoxe e ata o próximo 30 de setembro.

As axudas teñen unha contía mínima de 6.000 euros para cada retornado emprendedor. Ademais, increméntanse en 1.000 euros se es muller, e noutros 3.000 euros se estableces o teu negocio no rural. Desta forma, podes obter ata 8.000 euros para lanzar a túa empresa. O único que necesitas é presentar un plan de negocio empresarial que conte cun informe de viabilidade económica e financeira dunha entidade independente.

Medio milleiro de proxectos impulsados 

Ata a data, case 500 familias galegas volveron a casa a través deste programa, labrando na nosa terra un futuro laboral e profesional.

A importante demanda que está a experimentar esta liña de apoios levou á Secretaría Xeral dá Emigración a destinar máis de 3M€ para a posta en marcha deses proxectos empresariais en Galicia, cun impacto de investimento superior aos 25 millóns de euros para a nosa economía.   

Desta forma incentívase o retorno de galegos residentes no exterior que queiran emprender o seu negocio, en especial daqueles mozos da diáspora que desexen ter unha nova oportunidade na terra das súas raíces.

Neste sentido, o programa está a permitir, maioritariamente, o retorno da mocidade -a idade media dos beneficiarios sitúase ao redor dos 40 anos-, á vez que contribúe á dinamización do rural galego.

A Universidade de Vigo será a única universidade europea que participará nas probas de demostración da principal plataforma europea de e-saúde. Tras presentarse 114 propostas de 23 países diferentes, só foron seleccionadas 11, dez empresas e unha universidade, a de Vigo, converténdose na única institución educativa europea, das 20 presentadas, seleccionada para participar nas probas de demostración da tecnoloxía desenvolta por Gatekeeper, un dos grandes consorcios internaciones sobre e-saúde financiado pola Comisión Europea con 21,3 millóns de euros.

O logro conseguiuse grazas ao traballo desenvolto polo grupo de Enxeñería de Sistemas Telemáticos do centro de investigación atlanTTic, autores de Panoramix, unha aplicación, explican desde a Universidade, "moi madura e validada" que axuda a detectar a deterioración cognitiva en persoas maiores.

Gatekeeper lanzou a convocatoria para a integración de solucións externas a comezos de 2021, polo que desde verán attlanTTIC está a traballar para preparar esta aplicación para transferir os datos que xera a ferramentas externas, neste caso desenvoltas por Gatekeeper.

Esta iniciativa ten como obxectivo conectar todos os actores da contorna sanitaria a través dunha plataforma aberta, que permita aproveitar todo o potencial das novas tecnoloxías para mellorar os servizos sanitarios que se ofrecen a unha poboación cada vez máis envellecida.

"Estamos moi contentos porque foi un proceso moi competitivo no que se aceptaron menos do 10% das propostas. Para nós foi un reto especialmente complicado porque competimos, sobre todo, con grandes empresas biotecnolóxicas, con produtos en moitos casos consolidados no mercado e cunha infraestrutura e recursos moito maiores que os nosos", reivindicou o catedrático da Escola de Enxeñaría de Telecomunicación Luís Anido.

Videoxogos ‘terapéuticos’: “moito máis alá do puro entretemento”

O obxecto da colaboración con GateKeeper é incorporar a batería de xogos Panoramix á infraestrutura de Gatekeeper. “Panoramix é un conxunto de xogos serios, é dicir, videoxogos que van máis aló do puro entretemento, que empregan Aprendizaxe automática para poder identificar, a partir de como xoga unha persoa, unha potencial situación de deterioración cognitiva, que mesmo pode derivar en alzhéimer”, explica o investigador.

O obxectivo final é que os xogos de Panoramix poidan ser descargados desde Gatekeeper, como calquera outra ferramenta médica das que se ofrecerán desde esta plataforma. Ao mesmo tempo, están tamén traballando para que os datos que se obteñen dos xogos, “convenientemente tratados e protexidos desde o punto de vista legal”, poidan ser incorporados aos almacéns de datos de Gatekeeper e utilizados como un elemento máis para a realización dun diagnóstico médico integral.

Volviches a Galicia e viríache ben unha axuda para afrontar os gastos que supón calquera retorno?

Agora tes unha gran oportunidade. O goberno galego acaba de poñer en marcha unha nova convocatoria do programa de Axudas Extraordinarias ao Emigrante Retornado. Unha iniciativa que busca precisamente iso: facilitar a volta a casa dos galegos que retornastes mediante un apoio que che permita facer fronte aos gastos que todo viaxe de volta leva aparellados.

Dá igual desde onde volveses, este programa axudarache no proxecto persoal e profesional que estás a emprender. Un apoio especialmente dirixido ás familias, que incrementa a axuda en función do número de fillos da unidade familiar.

En total, o goberno galego destina 1,7 millóns a estes apoios co obxectivo de axudarvos a facer fronte aos gastos extraordinarios da unidade familiar derivados do regreso a Galicia. 

Como novidade, co obxectivo de facilitar o voso establecemento en Galicia e teniendo en cuenta as dificultades no acceso a vivenda dos retornados, establécese unha axuda de 500 euros por unidade familiar destinadas a facer fronte aos gastos derivados das primeiras xestións neste campo.

Para ser beneficiario destas axudas debes cumprir os seguintes requisitos: 

• Estar en posesión da nacionalidade española antes de retornar.
• Estar empadroado/a e ter residencia nun concello da Comunidade Autónoma de Galicia.
• Residir no estranxeiro un mínimo de dous anos inmediatamente anteriores á data do retorno a España.
• Que a data do retorno a España sexa a partir do 1 de xaneiro de 2020, incluído.
• Carecer de recursos económicos suficientes na unidade familiar.   

As axudas dependerán das circunstancias sociais e do número de persoas que conformen a vosa unidade familiar, teniendo en cuenta que os fillos menores de 18 anos poderían recibir ata 1.500 euros, e que tamén se valora o feito de que se resida nun concello rural. En total, a contía non poderá exceder, como máximo, dos 6.000 euros por unidade familiar.

Desde a posta en marcha da Estratexia Retorna, destináronse xa 6,8M€ a esta liña de axudas beneficiándose un total de 3.342 familias. O 35% destas familias contaban con menores de idade.

O prazo de presentación de solicitudes iníciase hoxe e permanecerá aberto ata o próximo 30 de setembro.

Galicia mantén a súa aposta polo retorno, pola volta a casa deses miles de fillos e netos de galegos que un día que tiveron que partir. E faio con feitos concretos, con programas e accións das que vos vimos falando como as bolsas BEME, que teñen aberto o prazo de solicitudes, ou as axudas ao retorno emprendedor, que o Goberno galego, tal e como vén de anunciar o secretario xeral de Emigración, Antonio Rodríguez Miranda, prevé abrir en próximas semanas.

Unhas axudas que nesta ocasión chegarán ata os 10.000 euros en función do proxecto, e que permitiron apoiar a retornados dos cinco continentes e de máis de 40 países. A media de idade de todos os que retornastes a través deste programa sitúase ao redor dos 40 anos, destacando sectores como a hostalería e o comercio, a industria 4.0, o naval, o téxtil, as telecomunicación ou os servizos. 

Grazas a esta iniciativa, só o ano pasado preto dun centenar de galegos volvestes a casa. Manuel Tanoira, Antía Torrado, Álvaro Montes, Samanta Cortés ou María Loira Gago son algunhas desas persoas, cuxas historias vos fomos contando. Anímache a revivilas. 

Durante os últimos anos, o goberno galego ha destinado a este programa máis de 3M€ para a posta en marcha de máis de 500 proxectos empresariais en Galicia cun impacto de investimento superior aos 25 millóns de euros para a nosa economía.

Como xa sabedes, se desexades iniciar unha nova vida en Galicia, podedes informarvos destas e outras axudas ao retorno nas Oficinas Integrais de Asesoramento e Seguimento ao Retorno situadas nas principais cidades galegas.

Uns 50 millóns de persoas no mundo, segundo a Organización Mundial da Saúde, e unhas 350.000 en España, padecen epilepsia, un trastorno do cerebro, causado por un funcionamento anormal esporádico dun grupo de neuronas. Só no noso país, cada ano diagnostícanse máis de 20.000 novos casos, o que converte á epilepsia no segundo motivo de consulta ambulatoria neurológica despois das cefaleas.

Aínda que existen moitas causas que poden provocala (lesións ou desenvolvemento cerebral anormal, enfermidades…), a día de hoxe non existe ningunha forma de previr as crises, que no 70-80% dos pacientes trátanse con fármacos antiepilépticos. Neste sentido, e aínda que é certo que a maioría das crises epilépticas non ocasionan accidentes graves ás persoas que as padecen, a posibilidade de detectalas antes de que se produzan contribuiría de maneira significativa a mellorar a súa calidade de vida.

“A nosa proposta busca desenvolver un dispositivo que permita predicir crise epilépticas con varios minutos de antelación. O dispositivo rexistrará sinais de electroencefalograma (EEG) para analizalas con intelixencia artificial (IA) e buscará patróns que permitan a predición dunha crise”, explica Carlos Riveiro Cedeira, investigador do grupo CIMA da Universidade de Vigo, que está a desenvolver o dispositivo ao amparo do proxecto PredictEPI, financiado pola multinacional Indra e a Fundación Universia.

“O obxectivo principal é demostrar que é posible predicir as crises epilépticas en tempo real e en pacientes que realicen unha vida normal, fóra da clínica, e buscar o límite ata o cal a tecnoloxía pode chegar en termos de fiabilidade e tempo de predición”, sinala o investigador, que destaca que CIMA xa traballara no pasado en proxectos enmarcados no ámbito da biomedicina, ademais de ter experiencia no uso de intelixencias artificiais. “Con todo, a idea de xuntar IA para detectar ou anticipar sucesos a nivel neurológico é unha liña na que nos embarcamos agora con este proxecto, e que esperamos que nos leve á facer moitos máis”.

Así mesmo, o dispositivo no que traballan os investigadores rexistrará as ondas eléctricas cerebrais co obxectivo de apoiar o seguimento de enfermidade e axustar o tratamento por parte do equipo médico a cargo dos pacientes.

Un dispositivo que traslade o coñecemento científico a pacientes reais

Que as persoas que sofren crises epilépticas poidan ser alertadas delas con varios minutos de antelación, permitiríalles adoptar medidas de seguridade que eviten golpes ou lesións, e mesmo, nalgún caso, a morte. “Isto, ademais do indubidable efecto sobre a seguridade, ten consecuencias a nivel de inclusión social e laboral, pois aumentaría a liberdade das persoas epilépticas e a súa capacidade de realizar certas tarefas sen riscos e de forma autónoma”, argumenta Carlos Riveiro, que lembra que ao grupo de investigación, á hora de volver traballar en temas relacionados coa medicina, ocorréronselles varias ideas, pero á que máis futuro víronlle e tamén, máis os motivaba, foi a de predicir episodios epilépticos.

Riveiro confirma que na actualidade só existe un dispositivo comercializado no mundo, o MJN- seras, e que aínda que hai bastante literatura científica sobre algoritmos matemáticos para analizar EEGs clínicos e predicir crises epilépticas, “falta o paso final de incorporalo todo nun mesmo dispositivo e estudalo en pacientes reais”.

Primeiros pasos

PredictEPI comezará a desenvolverse unha vez concrétense os detalles coas entidades financeiras e coa Asociación Coruñesa de Epilepsia e a Federación Española de Epilepsia, coas que CIMA colabora. O proxecto do grupo de investigación da UVigo foi unha das tres propostas gañadoras da VI Convocatoria de axudas a proxectos de investigación aplicada a lana creación de novas Tecnoloxías Accesibles Indra-Fundación Universia, á que desde o seu lanzamento concorreron máis dun centenar de grupos de investigación de universidades públicas e privadas, que presentaron máis de 300 propostas.

Bogotá conta xa cunha nova mouteira do Camiño de Santiago situado a máis de 3.000 metros de altura no cerro de Monserrate, un monólito que o Goberno galego ha levado ata a capital colombiana e que lembra os 7.674 quilómetros que a separan da Catedral de Compostela.

O emprazamento xunto a este icónico santuario colombiano do Señor de Monserrate ten que ver cos seus vínculos co mosteiro de Montserrat, en Barcelona, parada de moitos peregrinos que facían o Camiño de Santiago desde o noroeste da península. Unha unión reforzada no propio cerro, a cuxo santuario chega un camiño de peregrinación desde séculos atrás. Deste xeito, o fillo xacobeo enxalza os vínculos que existen entre Galicia e Colombia, ofrecendo unha mensaxe de cooperación máis necesaria que nunca.

En Galicia case 180.000 peregrinos recolleron a 'compostela' en 2021: 4.695 procedentes de Latinoamérica, e 948 de Colombia, o décimo terceiro país emisor de peregrinos a Santiago.

Ata o de agora, son 15 fitos como leste os que se instalaron ao longo do mundo para lembrar o roteiro xacobeo marcando a distancia ata Santiago de Compostela. En Galicia, no quilómetro 100 dos Camiños Francés, Inglés e Primitivo. En España, en Madrid, Liébana (Cantabria), Astorga (Castela e León) e Santi Ponce (Sevilla). E a nivel internacional, en Wakayama (Xapón), Bruxelas, Glasgow, Cracovia, Lorient, Pistoia (Italia), Rio de Janeiro e Porto.

No acto de inauguración, ademais do vicepresidente económico e conselleiro de Economía, Empresa e Innovación da Xunta de Galicia, Francisco Conde, participaron a ministra de Comercio, Industria e Turismo de Colombia, María Ximena Lombana, e a directora do Instituto Distrital de Turismo (IDT) de Bogotá, Karol Fajardo.