A primeira vez que a pequena nena de Brooklyn viu Galicia, introduciuse nun conto marabilloso. Porque alí, como nas fábulas na mente de calquera criatura inocente de 8 anos, “todo era natural”, incluso o tránsito dos rañaceos de Nova York á paisaxe de Lorbé, parroquia de Dexo, concello de Oleiros, A Coruña.

“Escoitar o ‘kikiriqui’ dos galos pola mañá; espertar no pobo; eses cheiros de campo, de verde, de brión, de humidade… Teño un recordo tan bonito… Cambiou a miña vida para sempre”, sinala, anos despois daquel instante, Michelle Mirón, neoiorquina de nacemento, galega de corazón, e co seu relato vital, como tantos, dacabalo entre dúas terras; entre eses dous mundos, tan distintos e tan iguais, que se expanden ao carón e a outro do azul infinito do Atlántico.  

Hoxe Michelle reside en Nova York, onde exerce de directora de ‘A Nacional, Spanish Benevolent Society’, o centro español máis antigo nos EEUU, que cumpriu 152 anos en novembro. Un lugar que, como tantos, sortea a pandemia como pode, coa vontade propia e allea daqueles que nunca deixan de ser nosos.

Como Rogelio, “unha figura en ‘A Nacional’”. “É o socio máis antigo que temos: suma xa 55 anos como membro”, detalla Michelle, aínda que el ten máis de 80, como moitos outros socios, galegos de Nova York, ou neoiorquinos de Galicia. Que máis dá, cando no fondo vén sendo o mesmo.

“Galicia sempre está presente na miña casa”, resume Michelle, que enumera entre a gastronomía do seu fogar o marisco, o caldo galego, as potaxes, o cocido ou unha boa empanada. Todo iso en Brooklyn, por que non. A final de contas, a súa é unha desas historias que entrelazan a diáspora, formando un nó imperecedero e cargado de recordos.

Unha historia familiar extraordinaria

Enrique, o seu pai, emigrou en 1.973. Alí, ou aquí, depende quen fale e desde onde, coñeceu a Norma, a súa muller, coa que tivo tres fillos. Ata o momento, todo normal. O seguinte paso, con todo, eleva o valor humano da historia a un nivel extraordinario: ambos eran xordos.

“A miña avoa María viviu connosco, e grazas a ela falo o español”. Cando Michelle tiña 6 anos, María volveu a Galicia, pero os seus pais apuntárona en Álceos, cursos que entón subvencionaba o Ministerio de Asuntos Exteriores para españois nados fose.

Os emigrantes retornados a Galicia que o necesitedes podedes xa solicitar as axudas do Bono de Aluguer Social, un programa que busca facilitar o acceso á vivenda en réxime a aqueles colectivos con dificultades económicas, especialmente nun momento marcado pola crise económica e social derivado da actual pandemia de Covid-19. 

Esta nova convocatoria permanecerá aberta ata o próximo 10 de decembro e está dotada con 1,5 millóns para o período 2021-2025, a razón de 300.000 euros por ano. Esta cifra, en calquera caso, é orientativa, podendo ampliarse no caso de que resulte necesario.

Ao longo de 2021 posibilitarase, deste xeito, o aluguer a unhas 800 familias galegas que estean a atravesar dificultades económicas. A concesión inicial da axuda será por un período de 12 meses, prorrogables por dous anos máis a petición do interesado. Posteriormente, poderá ampliarse tamén de forma extraordinaria por outros tres exercicios, polo que a duración máxima pode alcanzar os seis anos.

En concreto, os bonos ascenden a 225, 200 ou 175 euros ao mes, equivalentes ao 50% da renda mensual máxima da vivenda alugada segundo a localidade na que estea. Así, nas sete cidades o aluguer non poderá superar os 450 euros mensuais, mentres que en concellos de tamaño medio o límite será de 400 euros, e no resto, de 350 euros.

De modo complementario, o Bono de Aluguer Social prevé a concesión doutra axuda de 600 euros para cubrir os gastos de formalización dun novo contrato de aluguer ou, no caso de que a persoa beneficiaria permaneza na mesma vivenda, para atender débedas subsistentes.

En calquera, esta contía verase complementada ao longo de todo 2021 por outra axuda que o Goberno galego xa anunciou, que terá carácter extraordinario, e que busca permitir que aqueles que peor o están pasando non teñan que facer fronte a ningún gasto derivado do custo do aluguer de vivenda.

Así, este ano a Xunta de Galicia asumirá o pago do 100% do aluguer de todas as familias que percibías o bono, co obxectivo de responder á situación provocada pola crise do Covid-19 nos colectivos máis vulnerables.

Quen podedes solicitar o bono

Estes son os colectivos que poden acollerse e solicitar as axudas do Bono de Aluguer Social:  

• Unidades familiares que necesiten unha axuda para asumir o custo do arrendamento da súa vivenda, por estar inmersas en situacións de especial dificultade que determinaron que a persoa arrendadora interpuxese unha demanda de desafiuzamento por falta de pagamento.
• Vítimas de violencia de xénero que teñan dificultades para asumir o custo do arrendamento dunha vivenda, e que no momento da solicitude atópense residindo nun recurso de acollida dos integrados na rede galega de acollemento para este colectivo.
• Persoas con dificultades para asumir o custo do arrendamento dunha vivenda e que fosen privadas da súa vivenda habitual por danos sufridos nesta.
• Aquelas que, sendo beneficiarias do Programa Aluga, gozasen na súa totalidade da subvención do citado programa e finalizáselles o período máximo de goce desta axuda dentro dos nove meses anteriores á data da presentación da súa solicitude de subvención do programa do Bono Aluguer Social.
• As que sendo arrendatarias dunha vivenda de promoción pública de titularidade do IGVS, finalizáselles a vixencia do seu contrato a partir da entrada en vigor desta orde.
• As que, por concorrer circunstancias de emerxencia social e non conseguir o límite mínimo de ingresos do Programa de Vivendas Baleiras, a comisión de seguimento e coordinación do programa propóñalles a adxudicación dunha vivenda no marco do citado programa.
• Aquelas que sendo residentes en vivendas de entidades financeiras ou da Sareb, en virtude dos convenios de colaboración subscritos entre o IGVS e as mesmas, finalizasen a vixencia do seu contrato de arrendamento dentro dos seis meses anteriores á data de presentación da súa solicitude de subvención. 
• Os mozos menores de idade tutelados pola Xunta, unha vez que consigan a maioría de idade e saian do réxime de tutela, para facilitarlles o acceso únaa vivenda en aluguer.
• Aquelas persoas que fosen privadas da súa vivenda habitual como consecuencia de procedementos xudiciais de execucións hipotecarias ou de acordos extraxudiciais de venda ou dación en pago a entidades financeiras.

A crise sanitaria provocada pola pandemia do Covid-19 derivou, como era previsible, nunha crise económica que afecta, de modo especial, a moitas países onde as circunstancias políticas e sociais provocan máis dificultades. Para todos eses galegos que vivides no exterior e que o estades pasando mal, existe unha liña de axudas pensada para que poidades cubrir as necesidades básicas de subsistencia e atención socio-sanitaria. Un programa que volve poñer en marcha o Goberno galego pensando, fundamentalmente, na situación derivada da actual pandemia de coronavirus.

Así, o venres 29 de xaneiro publicarase no Diario Oficial de Galicia a convocatoria destas axudas económicas individuais para familias galegas do exterior en situación de vulnerabilidade. Un programa que este ano consolida o incremento de exercicios anteriores alcanzando os 2.750.000 euros.

As axudas, dirixidas aos emigrantes galegos e aos vosos descendentes, están orientadas a facer fronte a situacións de escaseza de recursos provocadas por múltiples circunstancias, e en concreto nestes momentos polo Covid-19, e á falta de produtos imprescindibles, como os medicamentos, un feito preocupante para moitos galegos do exterior que superan os 60 anos.

Prazo de presentación de solicitudes 

O prazo para presentar a solicitude abrirase o 1 de febreiro, e permanecerá aberto ata o 22 de marzo. Este ano, os galegos que residides en Arxentina, Brasil e Uruguai veredes reforzadas as axudas dada a situación que está a provocar a nivel económico e social nos vosos países a pandemia.     

A convocatoria realízase en réxime de concorrencia non competitiva, e está dirixida aos emigrantes de orixe galega, e a determinados familiares residentes no estranxeiro, que acrediten atoparse en situación de alta precariedade económica.
 
O grao de dependencia, a gravidade das enfermidades e os seus tratamentos, os ingresos económicos, e a idade da persoa solicitante, así como as cargas familiares, son os criterios básicos de valoración. Poderedes ser beneficiarios destas subvencións aqueles que acreditedes a carencia de rendas, ingresos ou patrimonio suficientes para a subsistencia, cumprindo cos requisitos de necesidade estipulados en cada tipo de axuda.

Tipos de axuda

A convocatoria abarca sete tipos de axuda:  

1. Por unidade familiar en situación de precariedade
2. Por situación de dependencia ou enfermidade grave da persoa solicitante
3. Por situación de dependencia ou enfermidade grave no seo da unidade familiar
4. Por invalidez ou enfermidade permanente
5. Por cobertura de medicamentos e tratamentos de enfermidades crónicas ou graves cando teñan un custo elevado
6. Para as mulleres que sufran violencia de xénero
7. Para paliar unha situación de desemprego na unidade económica familiar.  

Balance de 2020

En 2020 destináronse un total de 2,7M€ do seu orzamento para apoiar a case 8.000 familias galegas do exterior que se atopan en situación de vulnerabilidade económica e social, destacando o caso de Venezuela, onde se incrementaron as axudas económicas individuais pasando das 1.115 do 2019 ás 1.446 en 2020. 

No caso das axudas económicas individuais, a idade media da persoa solicitante o ano pasado foi de 77 anos, sendo persoas que se atopan de maneira habitual en situación de necesidade social. 

"A crise é a mellor bendición que pode sucederlle a persoas e a países, porque a crise trae progresos". A frase, de Albert Einstein, podería resumirse no tan manido devandito de que toda crise leva unha oportunidade. Ou, polo menos, e como neste caso, novas opcións de traballo en función da oferta existente, marcada, neste caso, pola 'nova normalidade' que trouxo aparellada a pandemia do Covid-19. 

Neste escenario, o goberno galego ten elaborado unha completa listaxe que analiza os nichos de mercado con maior proxección na nosa terra, e nos que o emprego se mostra máis activo. Entre estes, destacan as novas tecnoloxías aplicadas á sanidade, ao comercio electrónico, ás cadeas de montaxe industrial e á ciberseguridad. A educación, a atención domiciliaria da dependencia e a loxística ou a consultoría informática consolídanse tamén como nichos de emprego a pesar da crise sanitaria, que está a repercutir de maneira negativa noutros sectores da economía galega vinculados co comercio, o turismo ou a hostalería. 

Por tanto, as mencionadas áreas poden ser de gran interese para aqueles galegos que retornastes e buscades iniciar unha aventura empresarial ou conseguir un emprego.

Unha ducia de sectores con incrementos na Seguridade Social 

A situación de 'nova normalidade' fixo que unha ducia de sectores estean a demandar perfís concretos de traballadores e incrementasen nos últimos meses de ano as cifras de afiliacións á Seguridade Social con respecto a 2019. Trátase das actividades sanitarias, emprego público, educación, sector automobilístico, limpeza industrial e de edificios, actividades administrativas na xestión de chamadas, Tics, dependencia, telecomunicacións, servizos técnicos de enxeñería, loxística e distribución e da industria farmacéutica. 

Algunhas destas actividades xa viñan destacadas polo seu dinamismo na Guía de ocupacións con mellores perspectivas de emprego elaborada polo Observatorio de Emprego de Galicia, antes do Covid-19. Como a atención á saúde, na que xa se subliñaban as boas perspectivas de emprego para médicos de familia, persoal farmacéutico e técnicos en emerxencias sanitarias; ocupacións cualificadas ben situadas no mercado de traballo galego e que, pola influencia da covid, ven incrementada a súa presenza. 

Os novos retos tecnolóxicos vinculados á sanidade apuntan cara a futuras necesidades de técnicas e técnicos data scientist (para orientar as decisións para partir da análise de enormes cantidades de datos) e desarrolladores de apps (dirixidas á mellora da atención aos pacientes). 

Memorias dun neno labrego, obra mestra de Xosé Neira Vilas, acaba de cumprir 60 anos. E faio manténdose como referente da literatura da nosa terra. Unha obra que, como destacaba o conselleiro de Cultura, Román Rodríguez no acto conmemorativo, representa "o orgullo pola lingua e a querenza pola literatura desde a infancia", o que lle permitiu converterse na obra máis lida e traducida da literatura galega, best seller e símbolo universal.

Durante o acto -que tamén contou co presidente da Fundación Neira Vilas, Fernando Redondo; do presidente da Real Academia Galega, Víctor F. Freixanes, e do presidente da Editorial Galaxia, Antón Vidal- destacouse a vixencia dunha obra que segue presente nas escolas e centros de ensino e entre os centos de lectores que aínda hoxe segue cultivando en todo o mundo.

Neste sentido, a novela suma 35 edicións e máis de 700.000 exemplares, e foi traducida a idiomas como o alemán, o sueco, o romanés, ucraíno, búlgaro, o esperanto, o checo, o maya ou o ruso e á súa edición en Braille, o que o converten no libro escrito en galego máis traducido e editado.

Herdanza artística

Deste xeito, seis décadas despois da súa publicación e un lustro desde a morte de Neira Vilas, Memorias dun neno labrego -que saíu da imprenta da editorial Follas Novas de Buenos Aires en xaneiro de 1961- segue revalidando o seu posto entre as dez obras máis vendidas en 2020 pola Editorial Galaxia. Ademais, numerosas adaptacións e iniciativas sociais, editoriais, teatrais, audiovisuais, musicais e pictóricas configuran e completan o universo Balbino, a herdanza artística do autor de Vila de Cruces máis universal.

Durante moito tempo, o Brexit foi gañando terreo nas nosas vidas, ata o punto de converterse nunha palabra case familiar. A súa orixe -acrónimo de Britain (Gran Bretaña) e exit (saída)- fai referencia, como xa todo o mundo sabe, ao proceso de saída de Reino Unido da Unión Europa. Un longo camiño que se formalizaba hai poucos días tras meses de negociación final, e que, como calquera separación ou divorcio, terá consecuencias na vida diaria, tanto dos galegos que residen no Reino Unido, como daqueles que opten polas illas para aproveitar o seu tempo libre.

Así, o período de transición para o Brexti, previsto ata o 31 de decembro de 2020, chega ao seu fin, polo que a partir do próximo venres, primeiro día de 2021, a situación non volverá ser igual para os cidadáns, en función da beira da canle da Mancha na que se atopen. A continuación ofrecémosche respostas a algunhas das principais dúbidas que se poden expor.

Visados

O 1 de xaneiro desaparece a libre mobilidade de persoas desde calquera país da Unión Europea cara ao Reino Unido, e viceversa. Os comunitarios xa non poderán mudarse para traballar ou estudar ás illas británicas como ata o de agora, debendo dispoñer dun visado de residencia ou traballo. Para obtelo, terán que demostrar os seus coñecementos do inglés e ter un contrato de traballo cunha empresa situada no Reino Unido con máis de 25.600 libras anuais (27.900 euros).

No caso dos turistas, a mobilidade cara ás illas seguirá sendo igual, salvo que a entrada en Reino Unido levará máis tempo ao deber pasar polos controis migratorios, tendo que acreditar o pasaporte en regra. 

En canto á duración das viaxes, os cidadáns poderán pasar sen visado un máximo de 90 días ao ano en Reino Unido, ou en calquera destino da Unión Europea se veñen desde Gran Bretaña. No caso de empresarios, a cifra ascende ata os 180 días ao ano.

Titulacións

A partir da entrada en vigor do Brexit, non se recoñecerán automaticamente os títulos universitarios, tanto no Reino Unido con respecto ás universidades europeas, como en calquera país dos vinte e sete con relación ás universidades británicas. 

Neste sentido, os profesionais deberán validar os seus estudos ante a autoridade competente para poder exercer a súa profesión. 

O Camiño de Santiago é parte da personalidade da nosa terra; desa Galicia aberta e inclusiva que lanza unha mensaxe de acollida a todo o mundo.

Galicia foi, é e será, pese ao Covid -a final de contas, todo pasa- anfitrioa de españois e europeos, de asiáticos e americanos, de africanos. De xente chegada de calquera lugar da terra, porque tamén desde calquera lugar do mundo pódese peregrinar a Compostela.

Desde Buenos Aires, por exemplo, onde a 9.990 quilómetros de Santiago loce xa unha mouteira coroada pola frecha amarela e a vieira.

Emplazada en o espazo verde María Esther de Miguel, no cruzamento das avenidas Macacha Güemes e Dos Italianos, do barrio porteño de Porto Madero, a pedra é xa un novo símbolo desa perpetua unión entre Galicia e Arxentina. Non en balde, a poucos metros de alí situábase o antigo porto de Buenos Aires, lugar onde chegaron centos de miles de galegos durante o último século.

Esta doazón xurdiu tras a entrevista que tivo o ano pasado la deputada lexisladora da cidade autónoma de Buenos Aires, Cecilia Ferrero, co Secretario Xeral da Emigración, Antonio Rodríguez Miranda, e o delegado da Xunta en Arxentina, Alejandro López Dobarro. Ambas as institucións puideron traballar de maneira conxunta nunha iniciativa que permitiu instalar este símbolo identitario da ruta xacobea ás portas dun novo Ano Santo.

O Nadal, aínda en época de Covid, continúa sendo un dos momentos máis esperados do ano para os máis pequenos da casa. Instantes de ilusión, de alegría, de familia, da incerteza de saber que nos traerán os Reis Magos, de relatos que evocan outra época. Como os contacontos do programa “Un Nadal de Contos” da Aula GaliciaAberta, que comezan a emitirse mañá, e que incorporan un novo concurso para todos os nenos que queiran participar.

Así, os máis pequenos terán a ocasión de tomar parte, dun modo máis activo, en cada unha das dez historias que compoñen a iniciativa, e que alternarán contos de Nadal con outros sobre o Xacobeo ou relatos de figuras soadas como o pirata Benito Soto. 

Para iso, só terán que realizar as súas creacións relacionados cos contacontos e envialas á dirección de correo electrónico aulagaliciaaberta.emigracion@xunta.gal. Os debuxos deberán remitirse ao concluír a emisión de cada un dos dez contacontos. O agasallo consistirá nunha mochila, un polo e unha gorra. As bases do concurso publicaranse mañá, antes do inicio do primeiro dos contacontos.

As sesións, levadas a cabo por Polo Correo do Vento, emitiranse a través de o Facebook Live de GaliciaAberta os mércores e sábados de 20 a 21 horas de España, desde mañá e ata o 26 de decembro. 

Aqueles que non poidan velo en directo terán a oportunidade de visualizalo posteriormente nas redes sociais da Secretaría Xeral dá Emigración, e mesmo na súa web institucional, onde quedará colgado tan pronto finalice a actividade.

A estrada de Valladares, en Vigo, discorre tranquila, atravesando a parroquia de lado a lado coa mesma calma coa que a auga se desliza, sedienta, entre as rocas. Un puñado de liñas brancas que chegan a unirse ante os ollos, en contraste co gris escuro do asfalto.

Case ao final, o roteiro vira á dereita e comeza unha rápida ascensión, demasiado pronunciada ás veces, demasiado vertixinosa a intres. O sol da tarde devora as últimas follas do outono, que comeza a pintar de ocre a ladeira.

Un macizo gris e verde que sobe cara ao azul morado, malva escuro, co que van tiñéndose as nubes dun ceo despexado no que, ao fondo, sobre a delgada liña que marca o horizonte, comeza a fundirse o sol entre bocados.

Ao carón, o Cepudo, ao outro o Monte Alba. Os dous, con Vigo nacendo entre os dedos dos seus pés, alá abaixo, moi abaixo, máis de 500 metros en liña descendente cara á Ría, que agora reflicte os últimos retrincos do crepúsculo conferindo toda a súa pureza ás Cíes, ao leste, e a Baiona, cara ao Oeste.

Saíndo das Neves, cara ao oeste, a estrada discorre entre curvas suaves, ás veces máis profundas, coma se unha chaga de cemento gris escuro, case negro, quixese competir co Miño entre recodos. A PO-400 é unha desas estradas nacionais, agora ben  asfaltadas, que percorren Galicia e España, ocultando aquí e alá pequenas paraxes imposibles; invitacións á pausa; lugares por descubrir .

Un deles déitase á altura do quilómetro 14, descendendo por unha calzada que cruza un antigo serradoiro e unha fábrica de cepillos devorada polo tempo, antes de concluír, sen saída, no apeadeiro de Sela, un añejo edificio en branco e vermello, hoxe esvaecido polo tempo, non fai tanto, lugar de idas e vindas, de trafego, de bulicio.

A estampa xorde en branco e negro. Os trens, aínda de vapor, traen e levan xente, cargan e alivian botellas procedentes do manancial de augas medicinales. Estamos en 1905 , ano no que Antonio Pérez Barreira solicita ao concello de Arbo a declaración de utilidade pública desta auga para así poder embotellarla. Meses despois, xa no mercado, venderase a 50 céntimos a botella baixo o nome de Augas Minerais de San Martínde Sela .

O m anantial, 115 anos despois, continúa descansando aos pés do Miño, un resquicio de todo aquilo que un día foi. Como os grandes e vellos edificios que se perfilan á beira da estación; o fogar dos agüistas.