- Michelle Mirón reside en Nova York, onde exerce de directora de ‘A Nacional’, un lugar que, como tantos, sortea a pandemia como pode. Desde alí fálanos de Galicia, de América, do Covid, do Capitolio… e de moitas historias persoais.
A primeira vez que a pequena nena de Brooklyn viu Galicia, introduciuse nun conto marabilloso. Porque alí, como nas fábulas na mente de calquera criatura inocente de 8 anos, “todo era natural”, incluso o tránsito dos rañaceos de Nova York á paisaxe de Lorbé, parroquia de Dexo, concello de Oleiros, A Coruña.
“Escoitar o ‘kikiriqui’ dos galos pola mañá; espertar no pobo; eses cheiros de campo, de verde, de brión, de humidade… Teño un recordo tan bonito… Cambiou a miña vida para sempre”, sinala, anos despois daquel instante, Michelle Mirón, neoiorquina de nacemento, galega de corazón, e co seu relato vital, como tantos, dacabalo entre dúas terras; entre eses dous mundos, tan distintos e tan iguais, que se expanden ao carón e a outro do azul infinito do Atlántico.
Hoxe Michelle reside en Nova York, onde exerce de directora de ‘A Nacional, Spanish Benevolent Society’, o centro español máis antigo nos EEUU, que cumpriu 152 anos en novembro. Un lugar que, como tantos, sortea a pandemia como pode, coa vontade propia e allea daqueles que nunca deixan de ser nosos.
Como Rogelio, “unha figura en ‘A Nacional’”. “É o socio máis antigo que temos: suma xa 55 anos como membro”, detalla Michelle, aínda que el ten máis de 80, como moitos outros socios, galegos de Nova York, ou neoiorquinos de Galicia. Que máis dá, cando no fondo vén sendo o mesmo.
“Galicia sempre está presente na miña casa”, resume Michelle, que enumera entre a gastronomía do seu fogar o marisco, o caldo galego, as potaxes, o cocido ou unha boa empanada. Todo iso en Brooklyn, por que non. A final de contas, a súa é unha desas historias que entrelazan a diáspora, formando un nó imperecedero e cargado de recordos.
Unha historia familiar extraordinaria
Enrique, o seu pai, emigrou en 1.973. Alí, ou aquí, depende quen fale e desde onde, coñeceu a Norma, a súa muller, coa que tivo tres fillos. Ata o momento, todo normal. O seguinte paso, con todo, eleva o valor humano da historia a un nivel extraordinario: ambos eran xordos.
“A miña avoa María viviu connosco, e grazas a ela falo o español”. Cando Michelle tiña 6 anos, María volveu a Galicia, pero os seus pais apuntárona en Álceos, cursos que entón subvencionaba o Ministerio de Asuntos Exteriores para españois nados fose.
Hoxe Michelle domina o castelán, o inglés, o galego, e as linguas de signos americana e española. Traballa como intérprete e montou o seu propio negocio, unha empresa de idiomas e de comunicación que ofrece todo tipo de servizos lingüísticos e cobertura de eventos.
Lembra, cunha mestura de agarimo e de nostalxia que se aproxima á morriña, a inauguración no Ellis Island National Museum of Immigration de Nova York da mostra ‘Vos adeuses’ (The farewells). Un “evento precioso con Cristina Pato” e que contou coa presenza, entre outros, do presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo.
Paixón similar á que ofrece cando fala do Desfile da Hispanidade de Nova York, de cuxa directiva forma parte. “É o máis grande de USA, e celébrase o domingo máis próximo ao 12 de outubro”. Ata 10.000 participantes cortan a Quinta Avenida nesa data, desde a 45 ata a 75. Participan os 21 países de fala hispana, e acode xente de todos eles. Tamén de España, de Galicia.
Bo, polo menos antes era así. Porque en Nova York agora non hai desfiles, nin xente, nin aglomeracións. Permanece o corpo da urbe sempre iluminada, esperta e silenciosa, coas súas grandes avenidas marcando os límites do fin do mundo; pero roubáronlle a alma.
“É raro camiñar pola cidade e vela tan baleira. Podería definirse como inquietante. Esta non é a cidade que coñezo”, recoñece Michelle, dando ao mesmo tempo un paso máis. Unha consecuencia: “Van pechando os teus restaurantes preferidos; e iso rómpeche o corazón”. Non A Nacional, que soubo reinventarse: “Sacamos fóra o restaurante, cunha terracita, e aí temos unhas mesas onde imos sorteando o frío”.
Os disturbios do Capitolio
Pero ese mesmo corazón tamén cho poden romper outras historias, incluso as máis inesperadas. Como os recentes disturbios do Capitolio. “A última vez que pasou algo así, foi na guerra civil. É unha imaxe que nunca esperabamos ver, como exemplo que somos da democracia e o progreso”, detalla Michelle.
E engade, xa con valor, como é ela: “Entráronme ganas de chorar. Non o podía crer. Estaba a traballar e alguén de España escribiume: ‘Que está a pasar no Capitolio?’ Oh, my God. Collín o móbil e entroume unha dor enorme no corazón. Podes estar en contra da política do outro, pero de aí a ser violentos… Mataron a un poli cun extintor… E coa bandeira confederada, que nos inspira moitos recordos feos como país. Foi a primeira vez que esta bandeira entrou no capitolio. E non podes deixar de preguntarche que fai aí”.
Por fortuna, o futuro acode á súa cita puntual e acábao devorando todo, tamén os malos recordos, que acaban por deixar un pouso de esperanza. “Temos moita ilusión. A comunidade de galegos e españois tamén. Albergamos a esperanza de que a nova administración poida unir o país. Porque non podemos esquecer que a metade da nación votou a Trump”, detalla Michelle.
Vacinada contra o Covid
Unha ilusión que se estende, tamén, á loita contra o Covid, agora máis coordinada, máis decidida, centralizada na figura de Biden. “O camiño vai ser longo”. Como sempre. Pero “a estratexia é totalmente diferente”. Están a implementarse grandes espazos para vacinar 24 horas ao día á vez que se amplían os grupos que poden recibir a vacina: traballadores esenciais, algúns funcionarios que atenden á cidadanía, anciáns e terceira idade a partir de 65 anos.
A propia Michelle, ao traballar de cara ao público como intérprete en determinados actos, é das que se atopa xa vacinada. “Estou ben; estou perfectamente”, chancea á vez que reflexiona sobre a importancia de confiar na ciencia para saír desta situación.
A conversación avanza fluída, rápida e alegre, coa soltura dun regato de montaña descongelado polo sol na primavera. Entre salto e salto, a auga continúa, divertida, o seu camiño. Agora España, agora América. Agora outra vez España, onde Michelle volve, unha vez e sempre, desde aquela primeira infancia no rural.
“Cando terminei aquí a carreira mudeime a Madrid. Fixen un máster de Tradución e Interpretación na Complutense e estiven cinco anos alí. Ao regresar, montei a empresa de idiomas e de comunicación”, prosegue Michelle o relato da súa vida, con Galicia presente en cada un dos seus retrincos: “Estamos a 7.000 quilómetros, pero iso é unha cuestión física. Mentalmente, Galicia está moi presente na nosa casa”.
Hoxe, aquela nena de Brooklyn, xa muller, mantén vivo o amor dese encontro orixinario coa súa terra, que supuxo o encaixe de todos os relatos, das historias narradas nun atardecer de rañaceos que aquel día, por fin, cobraron lóxica: “Lembro a primeira vez que vin a Catedral, a Praza do Obradoiro; unha culminación de todo o que me contaban, do que me querían transmitir”. Galicia no corazón de Nova York. Ou a gran metrópole, abrazada, unha vez máis, á nosa terra. Iso é Michelle. Iso son moitos.