O mar, tamén o asfalto, serpentea suavemente saíndo de Pontevedra en dirección a Sanxenxo, deixando aquí e alá diminutos cóbados de terra e auga que esconden, en silencio, algún que outro lugar inesquecible. Mestura de brión, pedras, area e tempo, que transitan en cores de verde a negro pasando polo ocre, co azul escuro, ás veces claro, do Atlántico, como lugar común ao fondo.

Un pouco máis arriba, afastándose esa marabillosa lagoa conectada co mar que en Galicia chamamos ría, escóndese o mosteiro de San Juan de Poio, paso previo ao noso destino. Todo se andará.

Pero antes contemplemos a fachada majestuosa, dourada polo sol do outono que acaba de arrincar, que volve a pedra case branca, ocultando, aos ollos do viaxeiro, os claustros seculares dun mosteiro levantado noutra época, noutra terra, nun mundo ao que hoxe nos desprazamos en series e películas.

As primeiras referencias datan do século VII, do reinado de Bermudo III -que máis dá- e dunha posterior reconstrución, paso previo ao actual edificio, que comezou a levantarse a finais do XVI. Hoxe os mercedarios habitan o mosteiro, testemuña silenciosa tras o abandono polos benedictinos na incautación de 1890.

Hai historias que veñen, e outras que van. E algunhas, é leste o caso, que avanzan para acabar volvendo. Un longo relato de retorno ao momento de partida, con Galicia como fío condutor. Desde aquí marchou Francisco Javier Montes Pardo fai máis de setes décadas, nun daqueles buques de vapor que enchen escenas eternas pintadas sempre en branco e negro.

Un pouco máis ao norte, no País Vasco, emprendía a viaxe Liria Gómez Puntonet. Apenas unha nena de 9 anos cuxa familia, como a de Luís, buscaba en Caracas esas oportunidades prometidas que a nosa terra, entón, choraba por ofrecer.

Hoxe, con 80 e 79 anos, a súa vida esconde un conto marabillo, deses que calquera pai está a desexar rumorearlle aos seus fillos pola noite. Un ‘ir’ que lles fixo coñecerse en Venezuela, nunha festa na Irmandade Galega de Caracas, onde si non; casar e ter fillos; prosperar, impulsar os seus proxectos persoais. E un ‘vir’ que os trouxo de volta até Galicia, até a súa casa, até esa terra de acollida que hoxe, en pleno século XXI, si que ofrece aquelas oportunidades entón anheladas.

E como o destino é sempre caprichoso, ese ir e ese vir incorpora, cada un ao seu momento, ao tres fillos do matrimonio: Francisco, Rafael e Álvaro, o protagonista principal da nosa historia. O último, todo hai que dicilo, en emprender o camiño de volta.

Porque dacabalo entre o século XX e o XXI, cando os seus irmáns maiores viñan, el empezaba alí co seu negocio. “No 2000 monte unha perfumaría que, co tempo, converteuse nunha cadea”, rememora. O mesmo tempo que terminou por arrasalo todo en Venezuela. 

“Despois de 18 anos, resultaba evidente que o clima do país non era o adecuado nin o que lle quería ofrecer aos meus fillos”. Porque Álvaro, así de valentes somos os galegos, emprendeu o retorno con 52 anos e en familia, felizmente casado con Gabriela López, e con dous fillos, Alejandro e Claudia, que, curiosidades da vida, xa se volveu en 2016 para cursar os seus estudos universitarios en Madrid. Unha parte máis dese eterno ir e vir.

O Parque Natural das Fragas do Eume é de por si un dos espazos naturais máis coñecidos de Galicia, unha mostra aínda impresionante de bosque atlántico europeo, encaixado nunha zona quebrada do curso medio e baixo do río Eume. Nas zonas máis altas do parque, a matogueira chega a cubrir grandes extensións, a miúdo mesturada con piñeirais.

A mellor forma de coñecer o parque é a pé. Así, se un sabe ver, quizá descubra aos xogadores trasnos que habitan nel. Carballos, chopos, freixos, ameneiros, máis de 20 especies de fentos e 200 de liques danse aquí. Ás veces a vexetación é tan tupida que apenas deixa pasar a luz. Pero este bosque sombrío e secreto é xeneroso como as súas augas, fontes e fervenzas. Aquí non hai verde, aquí hai paisaxes de mil verdes. E escondido no corazón do bosque, o mosteiro de Caaveiro, un antigo cenobio con máis de 10 séculos de historia e unhas vistas espectaculares desta fraga máxica.

Porque fraga significa bosque con árbores de diferentes especies. Carballos e castiñeiros forman o manto caducifolio acompañados de bidueiros e ameneiros, freixos e teixos, abeleiras e froiteiras silvestres; e dos perennes loureiros, acivros e érbedos. Todos forman unha heteroxénea selva na que cada especie ocupa o seu lugar. As sobreiras, por exemplo, teñen nas voltas destas ladeiras orientadas ao sur, o seu límite setentrional en Galicia. Nas ribeiras húmidas e sombrías consérvase unha ampla colección de liques, carrizas e fentos que son unha das xoias dos bosques climáticos como Eume, relictos da Era Terciaria.

O verde máis escuro e mollado da choiva, incrementado polo leve rozamento dun suspiro rociero. As paisaxes devoradas de cores que transmiten o devir daquela vida. Montañas e bosques; grises, azuis e máis verdes. Pero tamén as bandeiras que se mesturan en matices similares, ansiando ter algo parecido. Talvez un pouco de historia compartida, como a do Celtic que quería ser o Celta. Ou viceversa. Mundos paralelos, que se tocan. Galicia e Escocia. Escocia e Galicia. Espellos separados con contos que se escriben a ambos os dous lados dese azul, outro azul. Desta volta, escuro e silencioso, alargándose desde o Cantábrico cara ao Golfo de Biscaia, buscando un porto e un relato.

Como o de Andrés Rodiño, de 39 anos e galego. De Portonovo para ser exactos. Que non é o mesmo que Edimburgo, aínda que podería. Ben o sabe el, coñecer de ambos os destinos. Andrés, que, como miles de mozos, cruzou ese gran azul escuro en busca de algo, talvez mellor ou talvez non. Pero en inglés, iso si. O peso do idioma. Andrés, que viviu en Escocia por 6 anos e que logo retornou ao seu Galicia.

“Funme a finais de 2012 e volvín en xuño de 2018. Quería aprender inglés e estudei turismo alí”, lembra. Unha conxugación da que saíu Rooteiro: turismo universal da nosa terra. “Outra maneira de coñecer Galicia en familia, con colegas ou simplemente só en compañía doutros rooteiros”.  

O verán chega ao seu fin e a nosa viaxe conclúe na capital de Galicia, Santiago de Compostela, destino de peregrinación da cristiandade dende o século IX.

Dende as augas do mar Báltico e do mar do Norte, miles de peregrinos camiñaron ata o santuario galego e portaron a cuncha de vieira ao longo de todos os camiños de Santiago, verdadeiros camiños de fe. A todo isto hai que sumarlle que, tanto durante o período románico coma durante o barroco, o santuario de Santiago de Compostela exerceu unha influencia decisiva sobre o desenvolvemento da arquitectura, non só en Galicia, senón tamén no Norte da Península Ibérica.

Antes de entrar na catedral, o ideal é percorrer devagar as diversas rúas da zona vella, declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO e coñecida popularmente como “a améndoa”. A rúa do Franco, cos seus típicos restaurantes, ou a rúa do Vilar, cos seus soportais, conduciranvos ata o seu contorno. Unha vez alí, achegádevos ata a Praza do Obradoiro e mirade ao voso redor: o pazo de Raxoi, sede da Casa do Concello; o Hostal dos Reis Católicos, actualmente Parador Nacional de Turismo; o colexio de San Xerome, sede do reitorado da Universidade e a Catedral forman un marco excepcional que fará que vos sintades pequenos ante semellante conxunto monumental. O son da gaita de fondo enriquecerá, se cabe, a vosa experiencia pois un gaiteiro adoita tocar baixo o arco do Pazo de Xelmírez, así que, xa sabedes, afinade o voso oído!

O mes de agosto achégase o seu sin mentres que a nosa viaxe por Galicia continúa. Hoxe chegamos á Coruña para admirar a Torre de Hércules, o faro máis antigo do mundo -de orixe romana- en funcionamento, o que lle valeu a declaración de Patrimonio da Humanidade pola UNESCO.

O Farum Brigantium foi construído polo Imperio Romano a finais do século I ou a primeiros do século seguinte. Situado na entrada do porto da Coruña, este monumental faro foi deseñado para facilitar a navegación ao longo da recortada costa galaica, un punto estratéxico ao longo da ruta marítima que unía o Mediterráneo co noroeste de Europa.

Segundo conta unha lenda, o heroe grego Hércules chegou a España na busca do xigante Xerión, co fin de liberar estas terras do seu abusivo poder. O enfrontamento que protagonizaron alongouse durante 3 días coas súas noites, con resultado favorable a Hércules que venceu o xigante e lle cortou a cabeza, enterrándoa xunto ao mar. Nese lugar, e como conmemoración da súa vitoria, construíuse un faro, nas proximidades do cal se fundou a cidade de Crunia, nome da primeira muller que habitou o lugar e da cal Hércules se namorou.

A primeira vez que Samanta Cortés saíu de casa tiña apenas 18 anos. Fíxoo, como a inmensa maioría, para empezar os seus estudos universitarios: Ciencias Políticas en Santiago de Compostela. A vida, sempre caprichosa, terminaría por guiala cara a outro lugar, outro destino, outra aventura. Unha viaxe a través de máis de 40 países, ao estilo Phileas Fogg pero por partes, de ida e volta, de ida e ida, de volta e volta, para acabar onde todo comezou: en Lugo, en Sober , nun pedacito de terra que acariña a Ribeira Sacra.

“Funme a Barcelona a estudar, pero sempre me gustou viaxar e acabei montando un blog”, lembra Samanta mentres evoca unha lista infinita de países que se suceden na imaxinación. Senegal, Marrocos, Bolivia, Arxentina, Uruguai, Chile, Omán, Emiratos Árabes, Xapón, Filipinas, Tailandia, Cambodia…

Hai xeracións enteiras de familias que non suman todos eses destinos. Samanta si; e mesmo ten a sorte do seu lado. “Gañámonos unha viaxe a Islandia onde puidemos gozar de   unha aurora boreal”, rememora. E faio en primeira persoa do plural porque durante este tránsito da mocidade á madurez coñeceu ao que hoxe é o seu marido: “A Asia xa viaxamos xuntos”.

Este gusto por viaxar transitou do persoal ao profesional, convertendo unha afección nunha oportunidade. “Ao principio, era un estilo de vida. Traballaba, aforraba, planificaba e viaxaba, para volver empezar logo. Pero acabei creando unha empresa con outros 8 blogueros”, relata coa sabedoría que outorga poder botar a vista atrás.

A segunda semana de agosto chega ao seu fin, e o fai noutro dos lugares máxicos de Galicia: o castro de Santa Trega, no concello de A Guarda. Dende el, poderedes obter a “mellor panorámica castrexa entre dous países”. Como non pode ser doutra maneira, as vistas dende alí son inmellorables: Galicia, capitaneada polo porto da Guarda, o poderoso océano Atlántico e a veciña costa portuguesa conforman o horizonte.

A panorámica ten aínda máis valor se facemos unha viaxe no tempo: os habitantes do castro xa gozaban destas magníficas vistas dende as súas vivendas. Por suposto, a situación do asentamento non se debía ás paisaxes, senón máis ben a razóns estratéxicas e de seguridade pois, deste xeito, tiñan controlado o tráfico marítimo e a desembocadura do río Miño. 

Este poboado, situado a 341 metros de altura, chegou a acoller unhas 5 000 persoas durante a súa época de maior esplendor, aló polo século I a. C., sendo un dos máis grandes do noroeste peninsular. Está formado por vivendas ovaladas na súa meirande parte pero tamén as hai rectangulares, con esquinas redondeadas, por influencia dos romanos. Aínda que vos pareza un poboado caótico, hai unha orde lóxica arredor de “unidades familiares”, que vos poderiades animar a descubrir, así como os petróglifos que hai nos arredores e dentro do recinto. Os seus moradores tiñan una economía autónoma e tamén elaboraban cerámicas, xoias, tecidos e instrumentos aos que poderedes poñerlles forma no museo arqueolóxico que se atopa na vila.

E, falando da vila, achegádevos ata A Guarda, onde unha visita ao porto é parada obrigada. Alí, poderedes ver como as embarcacións descansan antes de comezar un novo día de faena, sempre co son das gaivotas e o leve runrrún dos motores dos barcos como pano de fondo.

O broche final a esta xornada podemos poñelo vendo atardecer nalgunha das terrazas da vila. Despedirédesvos destas terras, bañadas polas augas do Miño e do océano Atlántico, coa grata sensación de que vos transportastes no tempo e de que vivistes unha impresionante panorámica dende un dos castros máis visitados de Galicia.

Na nosa viaxe de verán por Galicia, desprazámonos hoxe cara ao sur para coñecer as Illas Cíes, un lugar que non podes deixar de visitar se vés á nosa terra este verán. Trátase dun dos arquipélagos pertencentes a o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, xunto con as Illas de Ons,  Sálvora e Cortegada.

Falar das Cíes é falar de natureza en estado puro. Acceder a elas desde os portos de Vigo, Cangas ou Baiona  -desde onde os catamaráns de liña regular saen cara ao arquipélago-, permitiranos observar a súa impoñente imaxe ao fondo de a ría de Vigo. Como ancestrales leviatanes, agrestes e indomables, esta estampa transportaravos a outro tempo; un tempo no que só importamos nós e o que nos rodea; un tempo para gozar.

Unha vez a bordo do barco que vos levará ás illas, gaivotas, corvos mariños,  alcatraces e os sempre juguetones golfiños serán os vosos compañeiros de viaxe, acaparando a vosa atención durante toda a travesía. Durante a viaxe, salpicarán o mar unha chea de pequenos barcos de pesca artesanal, demostrando así a riqueza case inesgotable dos fondos mariños galegos

A mellor fotografía das tres illas, a Norte, o Monteagudo, a de o Medio ou de o Faro e a Sur ou San Martiño, queda pequena á beira da beleza natural á que vos iredes aproximando conforme o catamarán chegue a destino, no embarcadoiro situado xunto a a praia de Rodas. Leste pode considerarse o centro neurálxico desde o que comezar a explorar o paraíso, que xa Ptolomeo alcumou como as “Illas dos Deuses”.

Unha vez atracados, podedes optar polo descanso no fermoso areal de a praia de Rodas, ou achegarvos a un máis tranquilo, como o de Figueiras. As súas claras e ricas augas farán as delicias de todo aquel que guste de mergullarse nelas. Sargos, robalizas, pintos, maragotas, invertebrados de todo tipo, algas de todos coloréelos… Vida por todas as partes será o recordo que vos levaredes tras mergullarvos no paraíso submarino que forman as Cíes.

De obrigado cumprimento é a visita a o  Centro de Interpretación, onde vos darán toda a información relativa ao arquipélago e a a visita aos seus faros. O carreiro que conduce ata calquera deles é unha camiñada que se desenvolve nun marco natural e de tranquilidade case intemporal. Pero, se houbese que recomendar un só, sería aquel que se atopa no cume de o Monte Faro: como non podía ser doutra maneira, as vistas estarán coroadas por unha paisaxe de postal.

Comezamos a semana e o mes con outra viaxe por Galicia. Nesta ocasión desprazámonos cara ao norte, ata a Serra da Capelada, onde se atopan uns de os cantís máis altos de Europa.

O seu pico máis alto é o de Vixía Herbeira, a 620 metros sobre o nivel do mar. Dende alí, poderedes apreciar toda a grandiosidade e magnitude destes acantilados, os máis altos por detrás dos fiordos noruegueses, pois á súa elevada altitude súmase unha pendente de máis do 80 %.

As vistas son impresionantes dende alí: unha marabillosa panorámica do poderoso océano Atlántico e da agreste costa nas proximidades de Santo André son, sen dúbida ningunha, unhas das máis excepcionais de toda a costa europea.

E, falando de Santo André, non deixedes pasar a oportunidade de achegarvos ata o santuario que se atopa no camiño de ascenso ata a Serra da Capelada. Trátase dun dos máis venerados de Galicia ao que, como di o dito, “vai de morto quen non foi de vivo”. Se queredes cumprir coa tradición, depositade unha pedra nos “milladoiros” (montonciños de pedras) que hai no camiño como proba da vosa visita. E, se o que queredes é buscar parella, facédevos coa herba de namorar, nunca se sabe…

Unha vez na Serra da Capelada, continuade o voso camiño e aproveitade para visitar o Cabo Ortegal co seu faro, onde quedaredes abraiados coa forza do mar batendo contra os “Aguillóns”, rochas punzantes que emerxen do mar nas que as ondas rompen con toda a súa forza. A vosa experiencia verase reforzada se vos coincide chegar con temporal, pois daquela veredes a bravura do mar en todo o seu esplendor, unha sensación de poder que xamais esqueceredes. Unha vez alí, respirade profundo e sentide a inmensidade da terra, a forza do vento e a paz que transmite este lugar.

Se baixades ata Cariño e as forzas vos fraquean, non esquezades que podedes degustar un saboroso “guiso de raia” ou un “revolto de ourizos e algas”, produtos típicos da gastronomía local que vos inundarán co sabor do salitre.

Sen dúbida ningunha, a fin desta viaxe estará marcada polo zoar do vento, o salitre na pel e o pelo enredado pero, sobre todo, pola sensación de que estivestes nun lugar de paisaxes únicas, case inalcanzables, ou máis ben… inesquecibles.