A estrada de Valladares, en Vigo, discorre tranquila, atravesando a parroquia de lado a lado coa mesma calma coa que a auga se desliza, sedienta, entre as rocas. Un puñado de liñas brancas que chegan a unirse ante os ollos, en contraste co gris escuro do asfalto.

Case ao final, o roteiro vira á dereita e comeza unha rápida ascensión, demasiado pronunciada ás veces, demasiado vertixinosa a intres. O sol da tarde devora as últimas follas do outono, que comeza a pintar de ocre a ladeira.

Un macizo gris e verde que sobe cara ao azul morado, malva escuro, co que van tiñéndose as nubes dun ceo despexado no que, ao fondo, sobre a delgada liña que marca o horizonte, comeza a fundirse o sol entre bocados.

Ao carón, o Cepudo, ao outro o Monte Alba. Os dous, con Vigo nacendo entre os dedos dos seus pés, alá abaixo, moi abaixo, máis de 500 metros en liña descendente cara á Ría, que agora reflicte os últimos retrincos do crepúsculo conferindo toda a súa pureza ás Cíes, ao leste, e a Baiona, cara ao Oeste.

Saíndo das Neves, cara ao oeste, a estrada discorre entre curvas suaves, ás veces máis profundas, coma se unha chaga de cemento gris escuro, case negro, quixese competir co Miño entre recodos. A PO-400 é unha desas estradas nacionais, agora ben  asfaltadas, que percorren Galicia e España, ocultando aquí e alá pequenas paraxes imposibles; invitacións á pausa; lugares por descubrir .

Un deles déitase á altura do quilómetro 14, descendendo por unha calzada que cruza un antigo serradoiro e unha fábrica de cepillos devorada polo tempo, antes de concluír, sen saída, no apeadeiro de Sela, un añejo edificio en branco e vermello, hoxe esvaecido polo tempo, non fai tanto, lugar de idas e vindas, de trafego, de bulicio.

A estampa xorde en branco e negro. Os trens, aínda de vapor, traen e levan xente, cargan e alivian botellas procedentes do manancial de augas medicinales. Estamos en 1905 , ano no que Antonio Pérez Barreira solicita ao concello de Arbo a declaración de utilidade pública desta auga para así poder embotellarla. Meses despois, xa no mercado, venderase a 50 céntimos a botella baixo o nome de Augas Minerais de San Martínde Sela .

O m anantial, 115 anos despois, continúa descansando aos pés do Miño, un resquicio de todo aquilo que un día foi. Como os grandes e vellos edificios que se perfilan á beira da estación; o fogar dos agüistas.

O mar, tamén o asfalto, serpentea suavemente saíndo de Pontevedra en dirección a Sanxenxo, deixando aquí e alá diminutos cóbados de terra e auga que esconden, en silencio, algún que outro lugar inesquecible. Mestura de brión, pedras, area e tempo, que transitan en cores de verde a negro pasando polo ocre, co azul escuro, ás veces claro, do Atlántico, como lugar común ao fondo.

Un pouco máis arriba, afastándose esa marabillosa lagoa conectada co mar que en Galicia chamamos ría, escóndese o mosteiro de San Juan de Poio, paso previo ao noso destino. Todo se andará.

Pero antes contemplemos a fachada majestuosa, dourada polo sol do outono que acaba de arrincar, que volve a pedra case branca, ocultando, aos ollos do viaxeiro, os claustros seculares dun mosteiro levantado noutra época, noutra terra, nun mundo ao que hoxe nos desprazamos en series e películas.

As primeiras referencias datan do século VII, do reinado de Bermudo III -que máis dá- e dunha posterior reconstrución, paso previo ao actual edificio, que comezou a levantarse a finais do XVI. Hoxe os mercedarios habitan o mosteiro, testemuña silenciosa tras o abandono polos benedictinos na incautación de 1890.

Puxéronse en marcha a comezos de ano e fai un par de días presentaron xa os resultados. Estamos a falar da primeira plataforma europea sobre oferta formativa e de emprego no sector marítimo-portuario; unha ferramenta pioneira impulsada desde Galicia, e cuxos último detalles están a perfilar os promotores  MarENet, Atlantic Maritime Ecosystem Network, un consorcio de oito entidades españolas, irlandesas e francesas lideradas polo Campus do Mar galego.

Todos eles celebraron a semana pasado, en liña, o seminario internacional Carreiras azuis como estratexia para fomentar a industria azul atlántica, no que debateron sobre as habilidades e coñecementos que deben ter os profesionais dos principais sectores marítimos, tanto dos ámbitos máis tradicionais -construción naval, loxística e servizos de portos marítimos, pesca e acuicultura-, como dos emerxentes, caso da biotecnoloxía azul ou as enerxías renovables.

A nova plataforma está constituída por tres ferramentas dixitais que facilitan o acceso á información xerada respecto a itinerarios, oferta formativa, e ofertas-demandas de emprego no ecosistema marítimo-portuario. “Estas ‘dixital tools’ permitirán integrar toda a información que se xere no proxecto de forma sistematizada, facéndoa facilmente accesible aos potenciais usuarios, así como facilitar a interacción entre os actores da empresa, o mundo da formación, os traballadores, os demandantes de emprego, etc.", explican os responsable do proxecto.

1. A primeira destas ferramentas está vinculada ás carreiras profesionais e mostrará de forma didáctica en que consiste o traballo e as tarefas técnicas de cinco perfiles profesionais chave de cada un dos segmentos da economía azul que abarca o proxecto. Permitirá aos potenciais usuarios coñecer a formación requirida para un posto, as tarefas para executar, o salario potencial, as oportunidades de progresar nese campo, etc.
2. A segunda, xa operativa, está vinculada aos cursos e proporcionará información a aqueles interesados en atopar formación e oportunidades de avance das súas capacidades profesionais, ofrecendo información sobre a oferta formativa (regulada e non regulada) para cada un dos segmentos en España, Francia e Irlanda.
3. A terceira céntrase nos empregos e supón unha oportunidade para aquelas persoas que están na procura de traballo ou prácticas en empresas relacionados coa economía azul.

 Cales son os perfís profesionais máis demandados?

O proxecto permitiu tamén realizar un traballo de campo nos tres países socios no que, a través de enquisas a profesionais dos sectores máis representativos, identificáronse as principais demandas desta industria en canto a formación e capacitación.

“É unha parte da historia de Galicia que se descoñece, que permaneceu practicamente invisibilizada e da que existen poucos documentos e materiais”. Con estas palabras, a comisaria Ofelia Rey presenta unha das grandes mostras sobre a historia da navegación galega e o papel da nosa terra no descubrimento dun novo mundo: a ' Inventio Mundi', unha exposición que tras permanecer no Museo do Mar de Vigo, agora pódese gozar na sede da Fundación Barrié na Coruña

Ata o próximo 25 de outubro, todos aqueles que o desexen poden profundar nun relato magníficamente trazado que, a través de pouco máis de trinta paneis, detalla a historia da navegación galega, que arrinca nese interese comercial coas Illas Molucas e finaliza no século XVII, cando cambian as formas de navegación.

Unha historia e un relato no que A Coruña tivo un papel destacado. A creación da Casa de Contratación da Especiería supuxo un importante impulso económico para a cidade, pero tamén un foco de atracción de piratas. A duración desta institución foi breve. En 1529, tan só sete anos despois da súa creación, desapareceu como resultado dos acordos alcanzados entre España e Portugal no tratado de Zaragoza, no que se cedía ao país veciño os seus dereitos sobre as illas das Especias a cambio dunha gran suma de diñeiro.

'A Galicia navegante no imaxinario literario'

A posición atlántica de Galicia é fundamental para comprender a especificidade da cultura galega. Por iso, a través de ' Inventio mundi' tamén se recupera como se mantiveron no noso imaxinario popular os feitos históricos. Na literatura galega medieval, o Atlántico é o Mar Maior, cantado por Paio Gómez Chariño, o poeta almirante sepulto na igrexa de San Francisco de Pontevedra, a Boa Vila, porto importante aínda a finais do século XV.

Pero hai máis, a historia do Colón pontevedrés; o Fernando de Magalhães que naceu na aldea de Magaláns, na mesma ría; pero tamén na literatura contemporánea en obras como O triángulo inscrito na circunferencia de Víctor Freixanes, entre moitas outras achegas. Unha conexión que tamén está presente na mostra e sobre a que se profundará nunha das actividades complementarias previstas. O próximo día 18, Pemón Bouzas, Marilar Aleixandre e Manuel Bragado, coordinados por Olivia Rodríguez, participarán na charla A Galicia navegante no imaxinario literario e a que profundarán, a través das súas propias experiencias, na relación entre a literatura galega e as historias de navegacións mariñas.

Galicia redobra a súa aposta pola industria aeroespacial dando continuidade á iniciativa estratéxica para o desenvolvemento tecnolóxico e industrial no ámbito dos vehículos non tripulados: a Civil UAVS Initiative.

Tras cinco anos de execución (2015-2020), a Civil UAVs, que conta co apoio do Ministerio de Ciencia e Innovación e do Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial ( INTA) do Ministerio de Defensa, consolídase como unha iniciativa sen precedentes no ámbito da industria de drons e a tecnoloxía aeroespacial en España e en Europa, tras a publicación das consultas ao mercado para o deseño de actuacións no período 2021-2025. O obxectivo do Goberno galego é alcanzar un investimento público-privado similar, polo menos, á do período que agora conclúe: 164 millóns de euros.

A Civil UAVs Initiative situou a Galicia no centro do desenvolvemento de alta tecnoloxía aeroespacial no segmento dos vehículos non tripulados, dando como resultado a creación dun aeródromo de referencia en Rozas (Lugo), un centro mixto de I+D, un parque industrial especializado e a realización de 59 proxectos de I+D mediante acordos con 52 empresas para a creación de ata 120 novos produtos e solucións de alta tecnoloxía. Ata a data, estas actuacións tiveron como efecto a creación de preto de 500 postos de traballo de tecnólogos en Galicia”.

Colaboración público-privada

A aposta polo desenvolvemento do sector aeroespacial en Galicia baséase na colaboración público-privada, para o que o goberno galego alcanzou acordos de asociación con grandes empresas do sector como a estadounidense Boeing, a española Indra ou a británica Babcock, así como outros acordos para o desenvolvemento de proxectos e solucións con máis de 50 empresas e centros de investigación.

Os investimentos da Xunta defínense en colaboración con estas empresas, a través de procesos de compra pública de innovación, nos que a Xunta expón retos e as empresas soluciones tecnolóxicas aos mesmos, baseadas nas súas estratexias de I+D+i. Isto garantiu o desenvolvemento de tecnoloxía no sector aeroespacial, aumentando as capacidades da industria vinculada á iniciativa.

Para continuar este proceso, publicáronse unhas novas consultas ao mercado, disponibles na web de la iniciativa, nas que se chama a todas as empresas con intereses no mundo dos drons para expor proxectos de I+D e industriais.

O programa Oportunius, enmarcado na Estratexia Retorna 2020 promovida polo goberno galego, naceu co obxectivo de xerar, captar e reter talento investigador na nosa terra. Unha meta que volve alcanzar grazas á incorporación, á Universidade de Vigo, de dous mozos investigadores seleccionados nas prestixiosas bolsas europeas ' Starting Grant': Mario Pansera e a galega Sara Varela.

Estas bolsas, outorgadas polo Consello Europeo de Investigación, abarcaron na súa última convocatoria a 436 proxectos gañadores, 23 deles de España. “Son unhas axudas tremendamente competitivas, é como gañar unha medalla nas Olimpíadas”, destaca a vicerreitora de Investigación da Universidade de Vigo, Belén Avermellado. 

Grazas a elas, e o longo do próximos cinco anos, o italiano Mario Pansera levará a cabo unha investigación que ten como obxectivo analizar como sería unha sociedade capaz de prosperar sen necesidade dun crecemento económico continuo, explorando “novas formas de organizar a produción máis sostibles e xustas”. Pola súa banda, Sara Varela retornará ao seu Vigo natal para desenvolver unha liña de traballo que, a través da interacción entre clima, xeografía e vida, busca avanzar no coñecemento dos procesos que levan á aparición e desaparición de especies. Ambos os proxectos suman, cada un, 1,5 millóns de euros para o seu desenvolvemento. 

"Un futuro científico moi prometedor"

“A incorporación destes dous investigadores significa a apertura dun futuro científico moi prometedor e punteiro na UVigo, tanto no ámbito das ciencias sociais, no caso de Mario Pansera, como no ámbito científico, no de Sara Varela”, razoa Avermellado, que lembra que os seus proxectos traerán aparellada a “atracción de máis talento” coa incorporación doutros “investigadores relevantes”, así como “un incremento das publicacións en revistas de prestixio”, que redundará “nun mellor posicionamento nas clasificacións da UVigo”.

Para Pansera, actualmente profesor axudante na Universitat Autónoma de Barcelona supón “unha oportunidade única para acelerar a miña carreira académica”. Prospera ( Prospering without growth: Science, Technolohy and Innovation in a post- growth era) é o nome dun proxecto que, nas súas propias palabras, “abre a posibilidade de crear na UVigo un grupo de investigadores moi ben conectados a nivel internacional” e que foi un dos 126 seleccionados na liña de Ciencias Sociais e Humanidades.

Tras doutorarse en Management pola Universidade de Exeter, Pansera desenvolveu unha estancia post doutoral en Bruxelas, a través dunha bolsa Marie Curie, para logo traballar como investigador na Universidade de Bristol. A investigación e innovación responsable ( RRI) e a innovación para a sustentabilidade centran as liñas de traballo de Pansera, que se incorporará á UVigo a comezos de 2021.

Meses antes retornará a Vigo Sara Varela, actualmente investigadora no Museo de Historia Natural de Berlín. Tras licenciarse en Bioloxía na UVigo e realizar a súa tese de doutoramento no Museo Nacional de Ciencias Naturais de Madrid, o seu labor investigador levouna á República Checa, Brasil e Alemaña, antes de obter con esta bolsa a oportunidade de “consolidar a miña carreira como investigadora”. “É unha oportunidade única para desenvolver un proxecto multidisciplinar e complexo, que necesita dun equipo grande e estable de investigadores", destaca Varela. 

É posible prosperar sen crecer?

Partindo da posta en cuestión de se as economías poden crecer eternamente e se ese crecemento económico perpetuo é “factible e desexable”, Mario Pansera centrará a súa investigación en “explorar como sería unha sociedade que prospera sen necesidade de aumentar de maneira indefinida indicadores como o PIB”. O investigador pregúntase neste proxecto se “habería espazo para a innovación nun modelo “poscrecemento”, xa que, ao seu xuízo, “desenredar a innovación do crecemento é a clave para imaxinar unha era” non baseada nun crecemento “insostible”.

Pansera incide nese senso en que innovar tense convertido “nun imperativo para a supervivencia e expansión de calquera forma de organización”, polo que serán precisas “novas narrativas para a innovación”, que vaian máis aló da tecnoloxía e impliquen un “cambio cultural e institucional”. Deste xeito, a súa investigación buscará dar resposta ás preguntas de “como serían as organizacións nun sistema que non se basea nun crecemento sen fin; que niveis de complexidade tecnolóxica podemos alcanzar nunha economía que non crece; e que políticas, infraestruturas e formas organizativas se precisan para este novo paradigma da innovación”. 

Deste xeito, o proxecto seleccionado polo ERC, destaca, “crea as condicións para que a UVigo se poña en primeira liña na investigación sobre economías e organizacións alternativas, centradas no benestar das persoas e non na maximización dos beneficios económicos”, permitindo explorar, “en tempos da covid-19, novas formas de organizar a produción que sexan máis sustentables e xustas”. 

O ciclo de concertos 'Galicia Emerxe', iniciativa de promoción e difusión de solistas e bandas galegas tras o impacto da pandemia, acaba de comezar no Museo Centro Gaiás da Cidade da Cultura de Galicia de Santiago de Compostela.

Ata finais de setembro, 50 directos de artistas galegos de media hora de duración individual serán gravados en un atractivo formato audiovisual, e emitidos ao longo do ano 2021 en TVG e Radio Galega con motivo do Xacobeo 2021. 

'Galicia Emerxe' é parte do Plan de reactivación dos sectores cultural e turístico que está a impulsar a Comunidade fronte aos efectos do Covid-19. A iniciativa busca ofrecer aos artistas unha nova plataforma de promoción do traballo mediante un atractivo formato audiovisual, deseñado para a súa emisión televisiva e a súa posterior difusión en liña.

Rock, folk, pop, fusión… unha ampla variedade de estilos daranse cita nos concertos de 'Galicia Emerxe', no que figurarán artistas tan coñecidos como Xoel López, Luar na Lubre, Novidades Carminha, Susana Seivane, Mercedes Peón ou Triángulo de Amor Bizarro, que comparten programa con outros que están a despuntar no panorama musical galego, como High Paw & Elephant Yards, Xoana, Blanco Palamera, Faia, Boyanka Kostova, Laura LaMontagne ou Pauliña, entre moitos outros.

Intervención dos protagonistas

O espazo musical desenvolverase ao longo de 50 programas duns 40 minutos de duración que, ademais dos concertos, incluirán a intervención dos seus respectivos protagonistas para falar sobre a súa traxectoria e os seus proxectos máis inmediatos.

As bandas e solistas foron seleccionados por unha comisión artística de entre máis de 700 propostas recibidas, atendendo a criterios como a traxectoria artística, a actividade recente ou a perspectiva de xénero. “De aí, que contemos cunha antoloxía moi compensada en canto a estilos musicais, a presenza de artistas moi consagrados, dentro e fóra de Galicia, xunto a talentos emerxentes que xa están a dar moito que falar”, expón o conselleiro de Cultura e Turismo.

'Galicia Emerxe' é tamén un sopro de aire fresco para a industria musical. Non en balde, ademais das 41 axencias de contratación galegas a través das que participan os 50 artistas seleccionados, o programa mobiliza 21 empresas de servizos musicais, así como máis de 20 técnicos de son dos propios grupos. Neste sentido, están implicadas áreas como produción, son, iluminación, realización e edición de vídeo, deseño gráfico e visual, construción efémera, escenarios e estruturas, hospitalidade, backline, comunicación e, especialmente ante a actual situación, seguridade e prevención de riscos laborais para garantir tamén un estrito protocolo hixiénico-sanitario dos equipos artísticos e técnicos.

Antoloxía de Galicia Emerxe

Os grupos e artistas que pasarán ao longo das próximas semanas polo escenario de Galicia Emerxe no Museo Centro Gaiás son, por orden alfabética: A Banda da Loba, Abraham Cupeiro, Alejandro Vargas, Ataque Escampe, Bala, Banda Crebinsky, Blanco Palamera, Boyanka Kostova, Budiño, Caldo, Dakidarría, De Vacas, Eladio y Los Seres Querido, Faia, Familia Caamagno, Fernando Barroso, Furious Monkey House, Germán Díaz & Benxamín Otero, Ghost Beast, High Paw & Elephant Yards, Holywater, Laura LaMontagne & PicoAmperio, Luar na Lubre, Marcos Teira, Margarita Mariño, María Toro, Mercedes Peón, Mounqup, Novedades Carminha, Pablo Lesuit, Pauliña, Presumido, Rodrigo Romaní, Santi Araujo, Sés, Silvia Penide, Son Trío, Sumrrá, Susana Seivane, Talabarte, Tanxugueiras, Terbutalina, The Soul Jacket, Triángulo de Amor Bizarro, Wöyza, Xan Campos Trío, Xoana, Xoel López e Zënzar.

Na fábrica do futuro, o único estático son os chans, as paredes e os teitos. Todo o demais está en continuo movemento e interconectado. É a transformación dixital da industria, tamén coñecida como 'Fábrica Intelixente'.

O avance incontible da internet tivo un impacto radical na economía e na sociedade do noso século XXI. A converxencia de as tecnoloxías da información (TIC) con a sensórica e a robótica derivaron en o internet das cousas (IoT). O resultado na industria foi un novo modelo organizativo e un cambio disruptivo que algúns denominan a cuarta revolución industrial.

Un escenario no que Galicia quere ocupar o seu lugar, e no que vén traballando desde hai anos. Agora, cunha nova liña que suma máis de 15 millóns de euros para impulsar e promover proxectos estratéxicos de investigación, desenvolvemento e innovación en materia de procesos e organización de empresas industriais con centro de traballo en Galicia. O prazo de solicitude permanecerá aberto ata o próximo 28 de setembro.

Estes proxectos poderán ser individuais ou en colaboración entre empresas ou con organismos de investigación da nosa terra. Ademais, deben ter unha duración mínima de tres anualidades e desenvolverse en Galicia, facendo un uso intensivo de tecnoloxías facilitadoras para obter produtos e procesos de alto valor engadido, en liña coas tendencias internacionais da fábrica do futuro.

Así mesmo, en coherencia co Pacto Verde Europeo, búscase impulsar o desenvolvemento de iniciativas que permitan ás empresas avanzar nos seus compromisos ambientais e enfocar a actividade cara a unha forma de producir máis eficiente baseada no baseada no emprego de tecnoloxías limpas.

Desde a posta en marcha en 2016 deste programa, Galicia suma case 52 millóns de euros destinados a 15 proxectos de 26 empresas e catro centros tecnolóxicos, que permitiron mobilizar 218 millóns en sectores como a automoción, as TIC, o naval, o alimentario, o forestal ou a laxa. 

Principais novidades de esta edición

• Aumento das contías dos proxectos, que poderán ser de entre 2 e 30 millóns de euros.
• Fomento da colaboración efectiva tanto entre grandes empresas con pemes como entre empresas e organismos de investigación.
• Inclusión nos criterios de valoración da consonancia co Pacto Verde e cos principios da innovación responsable.

¡VEN A GALICIA! O SECTOR TIC NECESÍTACHE

Por sexto ano consecutivo, Galicia configúrase como unha das opcións preferidas por miles de cidadáns á hora de emprender os seus distintos proxectos profesionais e persoais. Así o reflicten, unha vez máis, as principais estatísticas de movementos de poboación elaboradas polo Instituto Galego de Estatística - IGE, que subliñan que durante 2019 un total de 46.600 persoas optaron pola nosa terra para fixar a súa residencia. 

Unha cifra que contribúe de modo decisivo a que Galicia arroxe, un ano máis, un saldo migratorio externo moi positivo, paliando os 28.853 veciños que optaron por deixar a comunidade. Así, o ano pasado optaron pola nosa terra como fogar preto de 18.000 persoas máis das que preferiron outras alternativas.

Neste marco, convén destacar que a cifra implica un crecemento do saldo migratorio externo do 43% con respecto a 2018, cando xa a diferenza entre entradas e saídas arroxaba un fluxo favorable de 12.391 para Galicia. Non en balde, a diferenza positiva entre os que veñen e vanos da nosa terra é, en 2019, a máis elevada que se rexistra na Comunidade desde o ano 2008.

Así, eses 46.600 veciños -procedentes do estranxeiro ou doutras comunidades autónomas-, que elixiron Galicia supoñen un incremento do 9% respecto ao ano anterior. Esta cifra é a máis elevada desde 2007 e a segunda máis alta de toda a serie histórica de dita estatística.

Cabe destacar tamén que as 28.853 emigracións representan un descenso do 5% en comparación co 2018. Segundo os datos do IGE, a cifra de persoas que saíron de Galicia é a máis baixa rexistrada desde o ano 2010.

Saldo positivo en todas as provincias

A Explotación de Movementos Migratorios revela tamén que en 2019 as catro provincias galegas gañaron poboación grazas aos movementos migratorios co exterior, tendo en conta que en todas elas as entradas de novas e novos habitantes superaron ás saídas.

Así, a provincia da Coruña alcanzou un saldo migratorio externo de 7.950 persoas, ao rexistrar 19.621 entradas e 11.671 saídas; a de Lugo tivo un saldo de 2.334 persoas, con 5.856 entradas e 3.522 saídas; a de Ourense contabiliza un saldo de 2.289 persoas, con 6.204 entradas e 3.915 saídas; e finalmente, a provincia de Pontevedra obtivo un saldo migratorio externo de 5.174 persoas, con 14.919 entradas e 9.745 saídas.