Un proxecto do CSIC estuda como a minería do ouro na Hispania romana transformou a paisaxe de Galicia, mediante a análise de mostras das explotacións auríferas para estimar o volume extraído e o seu impacto no territorio e a economía.

En concreto, o proxecto 'Avraria' investiga entre outras as minas da nosa terra, ademais das de Asturias, León e Portugal. "O desenvolvemento da minería antiga puido causar a transformación da paisaxe, dos usos do chan e da vexetación". Esta é unha das conclusións ás que chegou o equipo de investigadores, apunta.

Os científicos analizaron os depósitos de auga empregados nas explotacións mineiras romanas de Ou Courel (Lugo) e o proxecto prevé estender o traballo de campo a outras zonas de Galicia, Asturias, León e Portugal.

'Avraria', que comezou en 2020 e está previsto que conclúa en 2024, ten como obxectivo "estudar a explotación do ouro en Hispania e comprender os cambios que implicou sobre a organización do territorio, a estrutura económica e a conformación da paisaxe", explica Brais X. Currás, investigador do CSIC no Instituto de Historia.

O fin último é dispoñer dunha síntese histórica que achegue unha imaxe global do papel desempeñado polo ouro na evolución política e económica do Imperio Romano, e do seu impacto local na configuración da paisaxe.

A aula GaliciaAberta volve, e faino nesta ocasión a través dun novo obradoiro formativo dedicado á lingua e á cultura galegas. Unha iniciativa que inclúe 25 sesións levadas a cabo por Reverso Comunicación, e que se emitirán a través do Facebook Live de GaliciaAberta. 

Así, desde mañá, e ata ou próximo 13 de maio, poderedes gozar destas sesións, que comezarán ás oito dá tarde (hora peninsular española), e nas que, ao final de cada clase, a docente responderá as cuestións que trasladedes a través dá propia plataforma de Facebook.

Cada obradorio contará cunha exposición inicial de 60 minutos sobre un tema que virá a colación dun refrán inicial, ofrecendo unha guía gramatical e seguindo ou material de apoio achegado anteriormente. 

Témasvos que se tratarán permitirán avanzar non galego a través dá presentación, dá descrición de persoas, dous lugares, de escenas do pasado, de lendas, de oficios, de celebracións... 

Ademais, todos vos que non poidades asistir en directo, teredes a oportunidade de visualizalo despois nas redes sociais de GaliciaAberta e na web institucional dá Secretaría de Emigración, onde quedará colgado tan pronto finalice a actividade.

“Ou obradoiro céntrase na lingua e cultura galegas, que sempre ocupou un lugar relevante nas comunidades galegas por todo ou mundo. De feito, as entidades galegas diseminadas polos diferentes lugares do planeta foron focos importantísimos de creación e difusión dá nosa cultura e dá nosa lingua e por onde pasaron moitos dúas nosos escritores máis afamados”, subliñou ou secretario de Emigración galego, Antonio Rodríguez Miranda.

“Grazas á comunidade galega do exterior, que deu ou ánimo á creación dá Real Academia Galega en 1906, a nosa lingua iniciou ou camiño cara á modernidade e mantivo activa a proxección de Galicia non mundo”, engade. 

O Diario Oficial de Galicia publica hoxe a convocatoria das subvencións do programa de axudas económicas individuais, pensado para aquelas familias galegas que residides no exterior e que estades a atravesar por dificultades, en especial debido á actual pandemia do Covid-19. 

Así, tal e como sinala a orde, desde leste mesmo luns, e ata o próximo 22 de marzo, aqueles galegos que residides fóra e atopádesvos nunha situación de vulnerabilidade, podedes solicitar o voso apoio. 

O programa conta con 2,7 millóns de orzamento, e está orientado a facer fronte a situacións de escaseza de recursos provocadas por múltiples circunstancias, e en concreto nestes momentos polo coronavirus, e á falta de produtos imprescindibles, como os medicamentos, un feito preocupante para moitos galegos do exterior que superan os 60 anos.

Quen podedes optar a estas subvencións?

• Os emigrantes galegos, os seus fillos, maiores de 18 anos, que posúan a condición de residentes no exterior.
• Os netos dos emigrantes galegos, maiores de 18 anos, que ostenten a condición de galegos e acrediten un ano de residencia continuada en Galicia.
• No caso de falecemento das persoas indicadas nos puntos anteriores, poden beneficiarse, dunha única vez, das axudas por situación de dependencia ou enfermidade grave, a súa viúdo/a, fillos, a condición de que non pasasen máis de quince meses desde o deceso.
• Os descendentes dos emigrantes galegos deberán ter a nacionalidade española, como mínimo cun ano de antigüidade, na data de finalización do prazo de presentación de solicitudes.

Que cobren as axudas?

• Unidade familiar en situación de precariedade
• Situación de dependencia ou enfermidade grave da persoa solicitante
• Situación de dependencia ou enfermidade grave no seo da unidade familiar
• Invalidez ou enfermidade permanente
• Cobertura de medicamentos e tratamentos de enfermidades crónicas ou graves cando teñan un custo elevado
• Mulleres que sufran violencia de xénero
• Situación de desemprego na unidade económica familiar.  

A PARTIR DO LUNS, SOLICITA AQUÍ A TÚA AXUDA! 

A primeira vez que a pequena nena de Brooklyn viu Galicia, introduciuse nun conto marabilloso. Porque alí, como nas fábulas na mente de calquera criatura inocente de 8 anos, “todo era natural”, incluso o tránsito dos rañaceos de Nova York á paisaxe de Lorbé, parroquia de Dexo, concello de Oleiros, A Coruña.

“Escoitar o ‘kikiriqui’ dos galos pola mañá; espertar no pobo; eses cheiros de campo, de verde, de brión, de humidade… Teño un recordo tan bonito… Cambiou a miña vida para sempre”, sinala, anos despois daquel instante, Michelle Mirón, neoiorquina de nacemento, galega de corazón, e co seu relato vital, como tantos, dacabalo entre dúas terras; entre eses dous mundos, tan distintos e tan iguais, que se expanden ao carón e a outro do azul infinito do Atlántico.  

Hoxe Michelle reside en Nova York, onde exerce de directora de ‘A Nacional, Spanish Benevolent Society’, o centro español máis antigo nos EEUU, que cumpriu 152 anos en novembro. Un lugar que, como tantos, sortea a pandemia como pode, coa vontade propia e allea daqueles que nunca deixan de ser nosos.

Como Rogelio, “unha figura en ‘A Nacional’”. “É o socio máis antigo que temos: suma xa 55 anos como membro”, detalla Michelle, aínda que el ten máis de 80, como moitos outros socios, galegos de Nova York, ou neoiorquinos de Galicia. Que máis dá, cando no fondo vén sendo o mesmo.

“Galicia sempre está presente na miña casa”, resume Michelle, que enumera entre a gastronomía do seu fogar o marisco, o caldo galego, as potaxes, o cocido ou unha boa empanada. Todo iso en Brooklyn, por que non. A final de contas, a súa é unha desas historias que entrelazan a diáspora, formando un nó imperecedero e cargado de recordos.

Unha historia familiar extraordinaria

Enrique, o seu pai, emigrou en 1.973. Alí, ou aquí, depende quen fale e desde onde, coñeceu a Norma, a súa muller, coa que tivo tres fillos. Ata o momento, todo normal. O seguinte paso, con todo, eleva o valor humano da historia a un nivel extraordinario: ambos eran xordos.

“A miña avoa María viviu connosco, e grazas a ela falo o español”. Cando Michelle tiña 6 anos, María volveu a Galicia, pero os seus pais apuntárona en Álceos, cursos que entón subvencionaba o Ministerio de Asuntos Exteriores para españois nados fose.

Os emigrantes retornados a Galicia que o necesitedes podedes xa solicitar as axudas do Bono de Aluguer Social, un programa que busca facilitar o acceso á vivenda en réxime a aqueles colectivos con dificultades económicas, especialmente nun momento marcado pola crise económica e social derivado da actual pandemia de Covid-19. 

Esta nova convocatoria permanecerá aberta ata o próximo 10 de decembro e está dotada con 1,5 millóns para o período 2021-2025, a razón de 300.000 euros por ano. Esta cifra, en calquera caso, é orientativa, podendo ampliarse no caso de que resulte necesario.

Ao longo de 2021 posibilitarase, deste xeito, o aluguer a unhas 800 familias galegas que estean a atravesar dificultades económicas. A concesión inicial da axuda será por un período de 12 meses, prorrogables por dous anos máis a petición do interesado. Posteriormente, poderá ampliarse tamén de forma extraordinaria por outros tres exercicios, polo que a duración máxima pode alcanzar os seis anos.

En concreto, os bonos ascenden a 225, 200 ou 175 euros ao mes, equivalentes ao 50% da renda mensual máxima da vivenda alugada segundo a localidade na que estea. Así, nas sete cidades o aluguer non poderá superar os 450 euros mensuais, mentres que en concellos de tamaño medio o límite será de 400 euros, e no resto, de 350 euros.

De modo complementario, o Bono de Aluguer Social prevé a concesión doutra axuda de 600 euros para cubrir os gastos de formalización dun novo contrato de aluguer ou, no caso de que a persoa beneficiaria permaneza na mesma vivenda, para atender débedas subsistentes.

En calquera, esta contía verase complementada ao longo de todo 2021 por outra axuda que o Goberno galego xa anunciou, que terá carácter extraordinario, e que busca permitir que aqueles que peor o están pasando non teñan que facer fronte a ningún gasto derivado do custo do aluguer de vivenda.

Así, este ano a Xunta de Galicia asumirá o pago do 100% do aluguer de todas as familias que percibías o bono, co obxectivo de responder á situación provocada pola crise do Covid-19 nos colectivos máis vulnerables.

Quen podedes solicitar o bono

Estes son os colectivos que poden acollerse e solicitar as axudas do Bono de Aluguer Social:  

• Unidades familiares que necesiten unha axuda para asumir o custo do arrendamento da súa vivenda, por estar inmersas en situacións de especial dificultade que determinaron que a persoa arrendadora interpuxese unha demanda de desafiuzamento por falta de pagamento.
• Vítimas de violencia de xénero que teñan dificultades para asumir o custo do arrendamento dunha vivenda, e que no momento da solicitude atópense residindo nun recurso de acollida dos integrados na rede galega de acollemento para este colectivo.
• Persoas con dificultades para asumir o custo do arrendamento dunha vivenda e que fosen privadas da súa vivenda habitual por danos sufridos nesta.
• Aquelas que, sendo beneficiarias do Programa Aluga, gozasen na súa totalidade da subvención do citado programa e finalizáselles o período máximo de goce desta axuda dentro dos nove meses anteriores á data da presentación da súa solicitude de subvención do programa do Bono Aluguer Social.
• As que sendo arrendatarias dunha vivenda de promoción pública de titularidade do IGVS, finalizáselles a vixencia do seu contrato a partir da entrada en vigor desta orde.
• As que, por concorrer circunstancias de emerxencia social e non conseguir o límite mínimo de ingresos do Programa de Vivendas Baleiras, a comisión de seguimento e coordinación do programa propóñalles a adxudicación dunha vivenda no marco do citado programa.
• Aquelas que sendo residentes en vivendas de entidades financeiras ou da Sareb, en virtude dos convenios de colaboración subscritos entre o IGVS e as mesmas, finalizasen a vixencia do seu contrato de arrendamento dentro dos seis meses anteriores á data de presentación da súa solicitude de subvención. 
• Os mozos menores de idade tutelados pola Xunta, unha vez que consigan a maioría de idade e saian do réxime de tutela, para facilitarlles o acceso únaa vivenda en aluguer.
• Aquelas persoas que fosen privadas da súa vivenda habitual como consecuencia de procedementos xudiciais de execucións hipotecarias ou de acordos extraxudiciais de venda ou dación en pago a entidades financeiras.

"A crise é a mellor bendición que pode sucederlle a persoas e a países, porque a crise trae progresos". A frase, de Albert Einstein, podería resumirse no tan manido devandito de que toda crise leva unha oportunidade. Ou, polo menos, e como neste caso, novas opcións de traballo en función da oferta existente, marcada, neste caso, pola 'nova normalidade' que trouxo aparellada a pandemia do Covid-19. 

Neste escenario, o goberno galego ten elaborado unha completa listaxe que analiza os nichos de mercado con maior proxección na nosa terra, e nos que o emprego se mostra máis activo. Entre estes, destacan as novas tecnoloxías aplicadas á sanidade, ao comercio electrónico, ás cadeas de montaxe industrial e á ciberseguridad. A educación, a atención domiciliaria da dependencia e a loxística ou a consultoría informática consolídanse tamén como nichos de emprego a pesar da crise sanitaria, que está a repercutir de maneira negativa noutros sectores da economía galega vinculados co comercio, o turismo ou a hostalería. 

Por tanto, as mencionadas áreas poden ser de gran interese para aqueles galegos que retornastes e buscades iniciar unha aventura empresarial ou conseguir un emprego.

Unha ducia de sectores con incrementos na Seguridade Social 

A situación de 'nova normalidade' fixo que unha ducia de sectores estean a demandar perfís concretos de traballadores e incrementasen nos últimos meses de ano as cifras de afiliacións á Seguridade Social con respecto a 2019. Trátase das actividades sanitarias, emprego público, educación, sector automobilístico, limpeza industrial e de edificios, actividades administrativas na xestión de chamadas, Tics, dependencia, telecomunicacións, servizos técnicos de enxeñería, loxística e distribución e da industria farmacéutica. 

Algunhas destas actividades xa viñan destacadas polo seu dinamismo na Guía de ocupacións con mellores perspectivas de emprego elaborada polo Observatorio de Emprego de Galicia, antes do Covid-19. Como a atención á saúde, na que xa se subliñaban as boas perspectivas de emprego para médicos de familia, persoal farmacéutico e técnicos en emerxencias sanitarias; ocupacións cualificadas ben situadas no mercado de traballo galego e que, pola influencia da covid, ven incrementada a súa presenza. 

Os novos retos tecnolóxicos vinculados á sanidade apuntan cara a futuras necesidades de técnicas e técnicos data scientist (para orientar as decisións para partir da análise de enormes cantidades de datos) e desarrolladores de apps (dirixidas á mellora da atención aos pacientes). 

Memorias dun neno labrego, obra mestra de Xosé Neira Vilas, acaba de cumprir 60 anos. E faio manténdose como referente da literatura da nosa terra. Unha obra que, como destacaba o conselleiro de Cultura, Román Rodríguez no acto conmemorativo, representa "o orgullo pola lingua e a querenza pola literatura desde a infancia", o que lle permitiu converterse na obra máis lida e traducida da literatura galega, best seller e símbolo universal.

Durante o acto -que tamén contou co presidente da Fundación Neira Vilas, Fernando Redondo; do presidente da Real Academia Galega, Víctor F. Freixanes, e do presidente da Editorial Galaxia, Antón Vidal- destacouse a vixencia dunha obra que segue presente nas escolas e centros de ensino e entre os centos de lectores que aínda hoxe segue cultivando en todo o mundo.

Neste sentido, a novela suma 35 edicións e máis de 700.000 exemplares, e foi traducida a idiomas como o alemán, o sueco, o romanés, ucraíno, búlgaro, o esperanto, o checo, o maya ou o ruso e á súa edición en Braille, o que o converten no libro escrito en galego máis traducido e editado.

Herdanza artística

Deste xeito, seis décadas despois da súa publicación e un lustro desde a morte de Neira Vilas, Memorias dun neno labrego -que saíu da imprenta da editorial Follas Novas de Buenos Aires en xaneiro de 1961- segue revalidando o seu posto entre as dez obras máis vendidas en 2020 pola Editorial Galaxia. Ademais, numerosas adaptacións e iniciativas sociais, editoriais, teatrais, audiovisuais, musicais e pictóricas configuran e completan o universo Balbino, a herdanza artística do autor de Vila de Cruces máis universal.

Durante moito tempo, o Brexit foi gañando terreo nas nosas vidas, ata o punto de converterse nunha palabra case familiar. A súa orixe -acrónimo de Britain (Gran Bretaña) e exit (saída)- fai referencia, como xa todo o mundo sabe, ao proceso de saída de Reino Unido da Unión Europa. Un longo camiño que se formalizaba hai poucos días tras meses de negociación final, e que, como calquera separación ou divorcio, terá consecuencias na vida diaria, tanto dos galegos que residen no Reino Unido, como daqueles que opten polas illas para aproveitar o seu tempo libre.

Así, o período de transición para o Brexti, previsto ata o 31 de decembro de 2020, chega ao seu fin, polo que a partir do próximo venres, primeiro día de 2021, a situación non volverá ser igual para os cidadáns, en función da beira da canle da Mancha na que se atopen. A continuación ofrecémosche respostas a algunhas das principais dúbidas que se poden expor.

Visados

O 1 de xaneiro desaparece a libre mobilidade de persoas desde calquera país da Unión Europea cara ao Reino Unido, e viceversa. Os comunitarios xa non poderán mudarse para traballar ou estudar ás illas británicas como ata o de agora, debendo dispoñer dun visado de residencia ou traballo. Para obtelo, terán que demostrar os seus coñecementos do inglés e ter un contrato de traballo cunha empresa situada no Reino Unido con máis de 25.600 libras anuais (27.900 euros).

No caso dos turistas, a mobilidade cara ás illas seguirá sendo igual, salvo que a entrada en Reino Unido levará máis tempo ao deber pasar polos controis migratorios, tendo que acreditar o pasaporte en regra. 

En canto á duración das viaxes, os cidadáns poderán pasar sen visado un máximo de 90 días ao ano en Reino Unido, ou en calquera destino da Unión Europea se veñen desde Gran Bretaña. No caso de empresarios, a cifra ascende ata os 180 días ao ano.

Titulacións

A partir da entrada en vigor do Brexit, non se recoñecerán automaticamente os títulos universitarios, tanto no Reino Unido con respecto ás universidades europeas, como en calquera país dos vinte e sete con relación ás universidades británicas. 

Neste sentido, os profesionais deberán validar os seus estudos ante a autoridade competente para poder exercer a súa profesión. 

O mar, tamén o asfalto, serpentea suavemente saíndo de Pontevedra en dirección a Sanxenxo, deixando aquí e alá diminutos cóbados de terra e auga que esconden, en silencio, algún que outro lugar inesquecible. Mestura de brión, pedras, area e tempo, que transitan en cores de verde a negro pasando polo ocre, co azul escuro, ás veces claro, do Atlántico, como lugar común ao fondo.

Un pouco máis arriba, afastándose esa marabillosa lagoa conectada co mar que en Galicia chamamos ría, escóndese o mosteiro de San Juan de Poio, paso previo ao noso destino. Todo se andará.

Pero antes contemplemos a fachada majestuosa, dourada polo sol do outono que acaba de arrincar, que volve a pedra case branca, ocultando, aos ollos do viaxeiro, os claustros seculares dun mosteiro levantado noutra época, noutra terra, nun mundo ao que hoxe nos desprazamos en series e películas.

As primeiras referencias datan do século VII, do reinado de Bermudo III -que máis dá- e dunha posterior reconstrución, paso previo ao actual edificio, que comezou a levantarse a finais do XVI. Hoxe os mercedarios habitan o mosteiro, testemuña silenciosa tras o abandono polos benedictinos na incautación de 1890.

“Testear, testear e testear. Sabemos que é unha das ferramentas máis importantes para controlar a pandemia. Pero en todo o mundo, cando hai demasiados casos, os test non alcanzan”. A frase corresponde a o divulgador científico arxentino Nicolás Olszevicki, que describe nun vídeo o denominado sistema ‘ pooling’ de cribado do Covid, argumentando que en determinadas circunstancias “pode axudar a que non se saturen os sistemas de testeo e a tomar medidas máis intelixentes para reducir a circulación do virus”.

A idea non é nova. Utilizouse por primeira vez para detectar a  sífilis na II Guerra Mundial a iniciativa do profesor Robert Dorfman e máis tarde contra o VIH nos anos 80, cando os tes resultaban caros e raros. É habitual en recompilacións de mostras de bancos de sangue ou en a detección de probas infecciosas en animais.

En esencia, trátase de mesturar nunha soa mostra as extraccións obtidas de varias persoas. Se testea esa mostra conxunta e, se resulta negativo, enténdese que todos están libres de Covid-19; se resulta positivo, hai que facer a proba individualmente a cada un. É dicir: aplícase a un grupo unha soa PCR.

Equipos robóticos integrados

Unha técnica na que Galicia foi pioneira, por primeira vez en España este método pooling a través dun laboratorio situado no Hospital Álvaro Cunqueiro, en Vigo, que permite integrar en Unha técnica na que Galicia foi pioneira, por primeira vez en España este método pooling a través dun laboratorio situado no Hospital Álvaro Cunqueiro, en Vigo, que permite integrar en un único dispositivo todos os equipos robóticos deste procedemento deste procedemento.

O sistema está conformado por diferentes equipamentos:

• Un módulo preanalítico que destapona, clasifica e rexistra a entrada da mostra, e garante que cumpra as condicións para analizar
• 2 robots pipeteadores que actualmente agrupan 20 mostras nun mesmo tubo –uno deles doado pola Fundación Amancio Ortega
• 2 equipos de extracción que preparan a mostra e realizan a PCR
• 3 módulos termocicladores que ofrecen o resultado final do pool