• Un proxecto do CSIC investiga as minas da nosa terra para descubrir como actuaron de elemento transformador da contorna naquela época
25
Feb
2021

Un proxecto do CSIC estuda como a minería do ouro na Hispania romana transformou a paisaxe de Galicia, mediante a análise de mostras das explotacións auríferas para estimar o volume extraído e o seu impacto no territorio e a economía.

En concreto, o proxecto 'Avraria' investiga entre outras as minas da nosa terra, ademais das de Asturias, León e Portugal. "O desenvolvemento da minería antiga puido causar a transformación da paisaxe, dos usos do chan e da vexetación". Esta é unha das conclusións ás que chegou o equipo de investigadores, apunta.

Os científicos analizaron os depósitos de auga empregados nas explotacións mineiras romanas de Ou Courel (Lugo) e o proxecto prevé estender o traballo de campo a outras zonas de Galicia, Asturias, León e Portugal.

'Avraria', que comezou en 2020 e está previsto que conclúa en 2024, ten como obxectivo "estudar a explotación do ouro en Hispania e comprender os cambios que implicou sobre a organización do territorio, a estrutura económica e a conformación da paisaxe", explica Brais X. Currás, investigador do CSIC no Instituto de Historia.

O fin último é dispoñer dunha síntese histórica que achegue unha imaxe global do papel desempeñado polo ouro na evolución política e económica do Imperio Romano, e do seu impacto local na configuración da paisaxe.

Primeiros resultados

Os primeiros datos obtidos permiten valorar diacrónicamente os cambios nas formas de ocupación e explotación do territorio galego de Ou Courel desde o momento inmediatamente anterior ao comezo dos labores mineiros, durante o seu funcionamento e tras o seu abandono. "Esta zona de montaña caracterízase polo forte impacto causado pola conquista romana na organización territorial e social. É unha área que aparentemente estivo case despoblada durante a Idade do Hierro e que a partir da implantación do poder de Roma experimentou unha profunda transformación: abríronse decenas de novas explotacións auríferas e xurdiu unha nova rede de poblamiento", explica Currás.

O equipo de científicos realizou sondaxes nesta zona para secuenciar cronoloxicamente a evolución dos labores mineiros e estudar o impacto ambiental da explotación do ouro.

"Os depósitos de auga empregados nas explotacións mineiras romanas ao descuberto son verdadeiros arquivos que conteñen unha gran cantidade de información referente á evolución da paisaxe. En concreto, a sedimentación que se produciu dentro do vaso do depósito mentres estivo en funcionamento e durante boa parte do período que seguiu ao seu abandono (cando a auga aínda se seguía acumulando), contén información paleoambiental extremadamente rica con datos de carácter edafológico, palinológico, carpológico e antracológico", destaca Currás.

"Agora estamos a procesar os primeiros resultados das mostraxes nos depósitos de auga, e prevese que arroxen luz sobre cuestións que se poden relacionar co impacto da minería, como unha intensificación da antropización derivada dun aumento da densidade demográfica en zonas mineiras; a transformación nos usos do chan; a apertura de zonas de cultivo e pasto; a evolución dos procesos de deforestación; a introdución de novas especies ou a contaminación ambiental causada por metais pesados asociados coa actividade minerometalúrgica", avanza.

Catro liñas de actuación 

O traballo de campo do proxecto vai desenvolver en España e Portugal e inclúe as minas do cuadrante noroccidental da Península Ibérica, entre elas As Medulas, considerada a principal explotación aurífera do Imperio Romano, e A Leitosa, ambas as en León, e Montesfurados, en Galicia.

O proxecto contempla catro grandes liñas de actuación: a identificación e topografía das explotacións de ouro da Hispania romana, a cuantificación do volume de ouro extraído das explotacións mineiras, a determinación do inicio e fin da explotación de ouro en Hispania, e, por último, o estudo do impacto ambiental da minería.

A investigación, que está coordinada polo grupo de Estrutura Social e Territorio do Instituto de Historia do CSIC, conta coa participación da Universidade de León e a Universidade de Santiago de Compostela.

Compartir