“Testear, testear e testear. Sabemos que é unha das ferramentas máis importantes para controlar a pandemia. Pero en todo o mundo, cando hai demasiados casos, os test non alcanzan”. A frase corresponde a o divulgador científico arxentino Nicolás Olszevicki, que describe nun vídeo o denominado sistema ‘ pooling’ de cribado do Covid, argumentando que en determinadas circunstancias “pode axudar a que non se saturen os sistemas de testeo e a tomar medidas máis intelixentes para reducir a circulación do virus”.

A idea non é nova. Utilizouse por primeira vez para detectar a  sífilis na II Guerra Mundial a iniciativa do profesor Robert Dorfman e máis tarde contra o VIH nos anos 80, cando os tes resultaban caros e raros. É habitual en recompilacións de mostras de bancos de sangue ou en a detección de probas infecciosas en animais.

En esencia, trátase de mesturar nunha soa mostra as extraccións obtidas de varias persoas. Se testea esa mostra conxunta e, se resulta negativo, enténdese que todos están libres de Covid-19; se resulta positivo, hai que facer a proba individualmente a cada un. É dicir: aplícase a un grupo unha soa PCR.

Equipos robóticos integrados

Unha técnica na que Galicia foi pioneira, por primeira vez en España este método pooling a través dun laboratorio situado no Hospital Álvaro Cunqueiro, en Vigo, que permite integrar en Unha técnica na que Galicia foi pioneira, por primeira vez en España este método pooling a través dun laboratorio situado no Hospital Álvaro Cunqueiro, en Vigo, que permite integrar en un único dispositivo todos os equipos robóticos deste procedemento deste procedemento.

O sistema está conformado por diferentes equipamentos:

• Un módulo preanalítico que destapona, clasifica e rexistra a entrada da mostra, e garante que cumpra as condicións para analizar
• 2 robots pipeteadores que actualmente agrupan 20 mostras nun mesmo tubo –uno deles doado pola Fundación Amancio Ortega
• 2 equipos de extracción que preparan a mostra e realizan a PCR
• 3 módulos termocicladores que ofrecen o resultado final do pool

Nos últimos anos os drons incorporáronse cada vez máis ás nosas vidas, tanto para o lecer como para o seu uso en centos de negocios e empresas. De feito, en España existen actualmente máis de 4.600 operadores de vehículos aéreos non tripulados, segundo datos de a Agencia Estatal de Seguridad Aérea (AESA).

Que o seu emprego protagoniza un novo nicho de mercado non é ningún secreto, e é que se xa están a ser utilizados para actividades de vixilancia, prevese que o seu uso esténdase a o sector primario ou ao ecosistema de as cidades intelixentes; con todo, para dar soporte a este uso é crucial abordar a seguridade e xestión do tráfico aéreo en espazos compartidos por distintos tipos de aeronaves, tanto tripuladas como non tripuladas.

Galician SkyWay céntrase precisamente nesta problemática: o proxecto aborda os problemas técnicos actuais e futuros que se poden expor nun escenario no que drons e avións non tripulados teñan unha alta implantación.

Cun investimento total de case 10 millóns de euros, Galician SkyWay está liderado por  Boeing Research & Technology Europe (BRTE)e desenvólvese no marco de a Civil UAVs Initiative impulsada pola Xunta de Galicia, un claro exemplo da aposta decisiva pola cooperación público-privada no sector aeroespacial, baixo fórmula de Compra Pública Innovadora. No proxecto participan empresas tecnolóxicas punteiras do Polo Aeroespacial galego como son Gradiant, Televés,  Centum  R& T e  INTA, está última encargada da realización de ensaios de voo que levan a cabo no centro CIAR, que se atopa localizado en Rozas (Lugo). Adicionalmente, outras dúas empresas relevantes forman tamén parte do proxecto como son ENAIRE e Soticol.

Se o pasado mes era o programa Principia o que permitía a incorporación de máis dun centenar de investigadores a distintos centros de coñecemento e institucións da nosa terra, esta vez é a Axencia Galega de Innovación ( GAIN) a que reforza a aposta pola captación de talento galego tras formalizar 100 contratos predoctorales para científicos que desenvolverán o seu labor de investigación nas tres universidades da nosa terra.

Galicia segue así potenciando o seu sistema de I+D+i, dotándoo de estabilidade e impulsando a súa excelencia. Esta vez, son máis de 8 millóns de euros destínanos ao financiamento deses contratos ata o ano 2023

O obxectivo pasa impulsar a formación de persoal investigador desde as súas etapas iniciais, comezando pola preparación da tese doutoral, e contribuíndo a que o sistema galego alcance unha dimensión dos seus recursos humanos de investigación comparable a outros países europeos.

Tipos de contratos

• Dos 100 contratos predoctorales concedidos, 57 correspóndense coa modalidade A. Estas axudas -dotadas con 25.000 euros anuais por contrato- están enfocadas a potenciar as traxectorias de investigación vinculadas a áreas estratéxicas para mellorar a competitividade, o crecemento económico e o emprego sostible a través da innovación.

• As 43 axudas restantes -cun importe de 22.900 euros anuais por investigador- correspóndense coa modalidade B, que busca garantir a representación de todas as ramas do coñecemento, establecendo no ámbito das universidades do SUG un número de prazas para aquelas áreas que se atopan con máis dificultades de encaixe directo nos sectores produtivos, pero que resultan fundamentais para o crecemento sostible dunha economía baseada no coñecemento.

Todos estes contratos inclúen, en caso de solicitarse, estadías de tres meses de duración no estranxeiro cun importe complementario de ata 6.000 euros

Por universidades, do total de contratos, 20 formalízanse coa Universidade da Coruña (UDC), 52 coa Universidade de Santiago de Compostela (USC) e 18 coa Universidade de Vigo (UVigo). A maiores o resto dos contratos serán coa Fundación Biomédica Galicia Sur (1), co Instituto de Investigacións Mariñas do CSIC (3), coa Fundación Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago de Compostela (4) e coa Fundación Profesor Novoa Santos (2).

Puxéronse en marcha a comezos de ano e fai un par de días presentaron xa os resultados. Estamos a falar da primeira plataforma europea sobre oferta formativa e de emprego no sector marítimo-portuario; unha ferramenta pioneira impulsada desde Galicia, e cuxos último detalles están a perfilar os promotores  MarENet, Atlantic Maritime Ecosystem Network, un consorcio de oito entidades españolas, irlandesas e francesas lideradas polo Campus do Mar galego.

Todos eles celebraron a semana pasado, en liña, o seminario internacional Carreiras azuis como estratexia para fomentar a industria azul atlántica, no que debateron sobre as habilidades e coñecementos que deben ter os profesionais dos principais sectores marítimos, tanto dos ámbitos máis tradicionais -construción naval, loxística e servizos de portos marítimos, pesca e acuicultura-, como dos emerxentes, caso da biotecnoloxía azul ou as enerxías renovables.

A nova plataforma está constituída por tres ferramentas dixitais que facilitan o acceso á información xerada respecto a itinerarios, oferta formativa, e ofertas-demandas de emprego no ecosistema marítimo-portuario. “Estas ‘dixital tools’ permitirán integrar toda a información que se xere no proxecto de forma sistematizada, facéndoa facilmente accesible aos potenciais usuarios, así como facilitar a interacción entre os actores da empresa, o mundo da formación, os traballadores, os demandantes de emprego, etc.", explican os responsable do proxecto.

1. A primeira destas ferramentas está vinculada ás carreiras profesionais e mostrará de forma didáctica en que consiste o traballo e as tarefas técnicas de cinco perfiles profesionais chave de cada un dos segmentos da economía azul que abarca o proxecto. Permitirá aos potenciais usuarios coñecer a formación requirida para un posto, as tarefas para executar, o salario potencial, as oportunidades de progresar nese campo, etc.
2. A segunda, xa operativa, está vinculada aos cursos e proporcionará información a aqueles interesados en atopar formación e oportunidades de avance das súas capacidades profesionais, ofrecendo información sobre a oferta formativa (regulada e non regulada) para cada un dos segmentos en España, Francia e Irlanda.
3. A terceira céntrase nos empregos e supón unha oportunidade para aquelas persoas que están na procura de traballo ou prácticas en empresas relacionados coa economía azul.

 Cales son os perfís profesionais máis demandados?

O proxecto permitiu tamén realizar un traballo de campo nos tres países socios no que, a través de enquisas a profesionais dos sectores máis representativos, identificáronse as principais demandas desta industria en canto a formación e capacitación.

Paul Wallich é físico e estudo en Yale, exerce como editor e xornalista, e é tamén, e sobre todo, pai de familia. Talvez por iso unha mañá calquera dun mes calquera de 2012 ingenió un artefacto para seguir ao seu fillo ata a parada do autobús, situada a uns 400 metros de distancia do fogar.

A idea, en principio primitiva, cobrou forma no seu desenvolvemento: un abellón teledirigido ao que incorporou un móbil para seguir as peripecias do pequeno desde a pantalla do computador. Un punto de partida que complementou con unha baliza GPS na mochila do pequeno, co obxectivo de que o artefacto non se achegase a máis de catro metros e medio do seu fillo.

Como imaxinan, aquilo non terminou de callar, e Wallich tivo que seguir vixiando en persoa ao seu fillo ata a parada. Con todo, a idea saltou aos medios e foi o punto de partida de o hoxe chamamos drons.

E iso, ideas, é o que se segue buscando ao redor destas aeronaves non tripuladas. Novos proxectos cos que adiantar o futuro e que se queren impulsar desde a aceleradora do polo aeroespacial situado no aeródromo de Rozas, en Lugo. Iniciativas que na súa terceira convocatoria céntranse na loita contra o Covid a través do emprego de drons.

A aceleradora, denominada  BFAero e que está promovida polo goberno galego, conta coa participación de empresas como Indra e Babcock, o Centro Tecnolóxico de Automoción de Galicia e un ecosistema aberto do que forman parte as universidades galegas, centros tecnolóxicos e o Consorcio Aeronáutico de Galicia.

En pleno proceso de captación da súa terceira convocatoria, este programa de emprendemento seleccionará sete novos proxectos reivindicando así a súa aposta pola atracción de talento no sector dos drons e os vehículos non tripulados desde Galicia.

O grupo biofarmacéutico Zendal, a través da súa filial Biofabri, situado no Porriño (provincia de Pontevedra, Galicia), foi seleccionado pola compañía americana Novavax para a produción industrial da súa vacina contra o Covid.

Así o recolle o acordo asinado entre ambas as empresas - Biofabri e Novavax-, que permitirá á compañía galega producir para a Unión Europea a vacina deseñada pola farmacéutica con sede en Meryland.

Os ensaios clínicos para dita vacina atópanse actualmente na fase 2, e estímase que inicien a fase 3 a finais do terceiro trimestre de 2020.

O grupo Zendal subliña nun comunicado que este "é un importante reto, xa que se pon á cabeza das compañías biotecnolóxicas ao ser a única española ata o momento en entrar no proceso de fabricación dunha das vacinas nas que se traballa para previr o Sars- Cov-2, neste caso a deseñada pola americana Novavax, e facelo ademais a nivel europeo".

En palabras de Andrés Fernández, CEO da compañía, "este acordo é a ratificación do noso esforzo permanente pola innovación e a nosa aposta pola excelencia en biotecnoloxía". "Tamén desde Zendal queremos destacar o apoio mostrado polo Ministerio de Sanidade e a Axencia Española do Medicamento durante todo este proceso", engade.

A 'nova normalidade' está marcada por moitas cousas que xamais pensamos en vivir. Algunha delas, sen dúbida, retrotrae á añoranza, á necesidade de recuperar, nalgún momento, aquela 'vella normalidade' ou 'normal normalidade' henchida de bicos e de abrazos, e carente de calquera tipo de máscara insoportable

Ninguén sabe canto falta para chegar ata aí, pero todos coinciden en que o paso previo, ineludible, é a consecución dunha vacina eficaz. A primeira, rexistrada polos rusos, despexou esta semana parte do escepticismo xerado tras publicar a prestixiosa revista 'The Lancet' un artigo no que se afirma que os seus primeiros resultados da vacina son prometedores: é segura e xera anticorpos

Son as conclusións das fases uno e dúas dun ensaio realizado por agora en 78 persoas de entre 18 e 60 anos, e que na súa fase tres prevé alcanzar a uns 40.000 cidadáns. Un escenario no que comeza a pensarse xa na distribución da vacina Sputnik V -nome que homenaxea ao primeiro satélite lanzado ao espazo en 1957-, e que en España correrá a cargo da empresa galega IberAtlantic.

"Estamos especialmente satisfeitos da confianza depositada por Roscongress -fundación rusa que remitiu a proposta de distribución- para a achega na distribución e o alcance da vacina rusa e axudar a paliar os efectos tan negativos desta pandemia”, afirma Pedro Mouriño, CEO de IberAtlantic

Á espera dun prazo concreto 

Segundo informan as autoridades rusas, a vacina garante unha inmunidade estable, por un período de ata dous anos, e foi autorizada por estar a súa seguridade probada segundo os estándares e normativas do país. O Goberno ruso está a producir a vacina e iniciou unha campaña de inoculación, en primeira instancia e de maneira voluntaria, a persoas traballadoras dos sectores sanitario e educativo.

Aínda non existe prazo concreto para a comercialización da vacina rusa, xa que o fármaco ten que superar os trámites necesarios para o cumprimento das normativas europea e española, que son moi esixentes.

“Non falamos de prazos, senón de cumprimento de normativas. Non podemos dicir con exactitude canto prolongarase o proceso cara á comercialización, isto depende dos organismos europeos”, afirma Irina Krivich, responsable de desenvolvemento de negocio en IberAtlantic para o mercado de Rusia & CIS.

IberAtlantic está a acompañar o proceso como socio en España e como ponte cara ao mercado iberoamericano e africano. “Nós somos unha empresa que facemos trading… é dicir, de comercio internacional, e estamos orientados a mercados de África e Iberoamérica”, apunta Mouriño. E engade: “Aínda é pronto para falar as condicións e termos concretos da colaboración, que podería concretarse baixo distintas modalidades”. IberAtlantic podería buscar alianzas para a distribución ou fabricación da vacina rusa mediante unha licenza de patente, ou podería actuar como axente no apoio para a aprobación da vacina.

O proceso de comercialización internacional da vacina rusa, xa sexa no ámbito nacional, europeo ou iberoamericano, aínda debe superar diferentes etapas e tramites regulatorios, aínda que o seu rexistro en Rusia dá esperanzas para lograr unha protección duradeira e así deter a pandemia.

Galicia redobra a súa aposta pola industria aeroespacial dando continuidade á iniciativa estratéxica para o desenvolvemento tecnolóxico e industrial no ámbito dos vehículos non tripulados: a Civil UAVS Initiative.

Tras cinco anos de execución (2015-2020), a Civil UAVs, que conta co apoio do Ministerio de Ciencia e Innovación e do Instituto Nacional de Técnica Aeroespacial ( INTA) do Ministerio de Defensa, consolídase como unha iniciativa sen precedentes no ámbito da industria de drons e a tecnoloxía aeroespacial en España e en Europa, tras a publicación das consultas ao mercado para o deseño de actuacións no período 2021-2025. O obxectivo do Goberno galego é alcanzar un investimento público-privado similar, polo menos, á do período que agora conclúe: 164 millóns de euros.

A Civil UAVs Initiative situou a Galicia no centro do desenvolvemento de alta tecnoloxía aeroespacial no segmento dos vehículos non tripulados, dando como resultado a creación dun aeródromo de referencia en Rozas (Lugo), un centro mixto de I+D, un parque industrial especializado e a realización de 59 proxectos de I+D mediante acordos con 52 empresas para a creación de ata 120 novos produtos e solucións de alta tecnoloxía. Ata a data, estas actuacións tiveron como efecto a creación de preto de 500 postos de traballo de tecnólogos en Galicia”.

Colaboración público-privada

A aposta polo desenvolvemento do sector aeroespacial en Galicia baséase na colaboración público-privada, para o que o goberno galego alcanzou acordos de asociación con grandes empresas do sector como a estadounidense Boeing, a española Indra ou a británica Babcock, así como outros acordos para o desenvolvemento de proxectos e solucións con máis de 50 empresas e centros de investigación.

Os investimentos da Xunta defínense en colaboración con estas empresas, a través de procesos de compra pública de innovación, nos que a Xunta expón retos e as empresas soluciones tecnolóxicas aos mesmos, baseadas nas súas estratexias de I+D+i. Isto garantiu o desenvolvemento de tecnoloxía no sector aeroespacial, aumentando as capacidades da industria vinculada á iniciativa.

Para continuar este proceso, publicáronse unhas novas consultas ao mercado, disponibles na web de la iniciativa, nas que se chama a todas as empresas con intereses no mundo dos drons para expor proxectos de I+D e industriais.

O programa Oportunius, enmarcado na Estratexia Retorna 2020 promovida polo goberno galego, naceu co obxectivo de xerar, captar e reter talento investigador na nosa terra. Unha meta que volve alcanzar grazas á incorporación, á Universidade de Vigo, de dous mozos investigadores seleccionados nas prestixiosas bolsas europeas ' Starting Grant': Mario Pansera e a galega Sara Varela.

Estas bolsas, outorgadas polo Consello Europeo de Investigación, abarcaron na súa última convocatoria a 436 proxectos gañadores, 23 deles de España. “Son unhas axudas tremendamente competitivas, é como gañar unha medalla nas Olimpíadas”, destaca a vicerreitora de Investigación da Universidade de Vigo, Belén Avermellado. 

Grazas a elas, e o longo do próximos cinco anos, o italiano Mario Pansera levará a cabo unha investigación que ten como obxectivo analizar como sería unha sociedade capaz de prosperar sen necesidade dun crecemento económico continuo, explorando “novas formas de organizar a produción máis sostibles e xustas”. Pola súa banda, Sara Varela retornará ao seu Vigo natal para desenvolver unha liña de traballo que, a través da interacción entre clima, xeografía e vida, busca avanzar no coñecemento dos procesos que levan á aparición e desaparición de especies. Ambos os proxectos suman, cada un, 1,5 millóns de euros para o seu desenvolvemento. 

"Un futuro científico moi prometedor"

“A incorporación destes dous investigadores significa a apertura dun futuro científico moi prometedor e punteiro na UVigo, tanto no ámbito das ciencias sociais, no caso de Mario Pansera, como no ámbito científico, no de Sara Varela”, razoa Avermellado, que lembra que os seus proxectos traerán aparellada a “atracción de máis talento” coa incorporación doutros “investigadores relevantes”, así como “un incremento das publicacións en revistas de prestixio”, que redundará “nun mellor posicionamento nas clasificacións da UVigo”.

Para Pansera, actualmente profesor axudante na Universitat Autónoma de Barcelona supón “unha oportunidade única para acelerar a miña carreira académica”. Prospera ( Prospering without growth: Science, Technolohy and Innovation in a post- growth era) é o nome dun proxecto que, nas súas propias palabras, “abre a posibilidade de crear na UVigo un grupo de investigadores moi ben conectados a nivel internacional” e que foi un dos 126 seleccionados na liña de Ciencias Sociais e Humanidades.

Tras doutorarse en Management pola Universidade de Exeter, Pansera desenvolveu unha estancia post doutoral en Bruxelas, a través dunha bolsa Marie Curie, para logo traballar como investigador na Universidade de Bristol. A investigación e innovación responsable ( RRI) e a innovación para a sustentabilidade centran as liñas de traballo de Pansera, que se incorporará á UVigo a comezos de 2021.

Meses antes retornará a Vigo Sara Varela, actualmente investigadora no Museo de Historia Natural de Berlín. Tras licenciarse en Bioloxía na UVigo e realizar a súa tese de doutoramento no Museo Nacional de Ciencias Naturais de Madrid, o seu labor investigador levouna á República Checa, Brasil e Alemaña, antes de obter con esta bolsa a oportunidade de “consolidar a miña carreira como investigadora”. “É unha oportunidade única para desenvolver un proxecto multidisciplinar e complexo, que necesita dun equipo grande e estable de investigadores", destaca Varela. 

É posible prosperar sen crecer?

Partindo da posta en cuestión de se as economías poden crecer eternamente e se ese crecemento económico perpetuo é “factible e desexable”, Mario Pansera centrará a súa investigación en “explorar como sería unha sociedade que prospera sen necesidade de aumentar de maneira indefinida indicadores como o PIB”. O investigador pregúntase neste proxecto se “habería espazo para a innovación nun modelo “poscrecemento”, xa que, ao seu xuízo, “desenredar a innovación do crecemento é a clave para imaxinar unha era” non baseada nun crecemento “insostible”.

Pansera incide nese senso en que innovar tense convertido “nun imperativo para a supervivencia e expansión de calquera forma de organización”, polo que serán precisas “novas narrativas para a innovación”, que vaian máis aló da tecnoloxía e impliquen un “cambio cultural e institucional”. Deste xeito, a súa investigación buscará dar resposta ás preguntas de “como serían as organizacións nun sistema que non se basea nun crecemento sen fin; que niveis de complexidade tecnolóxica podemos alcanzar nunha economía que non crece; e que políticas, infraestruturas e formas organizativas se precisan para este novo paradigma da innovación”. 

Deste xeito, o proxecto seleccionado polo ERC, destaca, “crea as condicións para que a UVigo se poña en primeira liña na investigación sobre economías e organizacións alternativas, centradas no benestar das persoas e non na maximización dos beneficios económicos”, permitindo explorar, “en tempos da covid-19, novas formas de organizar a produción que sexan máis sustentables e xustas”. 

Na fábrica do futuro, o único estático son os chans, as paredes e os teitos. Todo o demais está en continuo movemento e interconectado. É a transformación dixital da industria, tamén coñecida como 'Fábrica Intelixente'.

O avance incontible da internet tivo un impacto radical na economía e na sociedade do noso século XXI. A converxencia de as tecnoloxías da información (TIC) con a sensórica e a robótica derivaron en o internet das cousas (IoT). O resultado na industria foi un novo modelo organizativo e un cambio disruptivo que algúns denominan a cuarta revolución industrial.

Un escenario no que Galicia quere ocupar o seu lugar, e no que vén traballando desde hai anos. Agora, cunha nova liña que suma máis de 15 millóns de euros para impulsar e promover proxectos estratéxicos de investigación, desenvolvemento e innovación en materia de procesos e organización de empresas industriais con centro de traballo en Galicia. O prazo de solicitude permanecerá aberto ata o próximo 28 de setembro.

Estes proxectos poderán ser individuais ou en colaboración entre empresas ou con organismos de investigación da nosa terra. Ademais, deben ter unha duración mínima de tres anualidades e desenvolverse en Galicia, facendo un uso intensivo de tecnoloxías facilitadoras para obter produtos e procesos de alto valor engadido, en liña coas tendencias internacionais da fábrica do futuro.

Así mesmo, en coherencia co Pacto Verde Europeo, búscase impulsar o desenvolvemento de iniciativas que permitan ás empresas avanzar nos seus compromisos ambientais e enfocar a actividade cara a unha forma de producir máis eficiente baseada no baseada no emprego de tecnoloxías limpas.

Desde a posta en marcha en 2016 deste programa, Galicia suma case 52 millóns de euros destinados a 15 proxectos de 26 empresas e catro centros tecnolóxicos, que permitiron mobilizar 218 millóns en sectores como a automoción, as TIC, o naval, o alimentario, o forestal ou a laxa. 

Principais novidades de esta edición

• Aumento das contías dos proxectos, que poderán ser de entre 2 e 30 millóns de euros.
• Fomento da colaboración efectiva tanto entre grandes empresas con pemes como entre empresas e organismos de investigación.
• Inclusión nos criterios de valoración da consonancia co Pacto Verde e cos principios da innovación responsable.

¡VEN A GALICIA! O SECTOR TIC NECESÍTACHE