A industria aeroespacial, a sanidade e a educación dixital configúranse como as principais apostas de Galicia para a reconstrución económica tras a pandemia. Así se desprende da análise dos investimentos presentados polo goberno autonómico para optar aos fondos europeos Netx Generation, onde figuran, nas tres primeiras posicións de proxectos presentados o polo aeroespacial -533 millóns-, o novo Complexo Hospitalario Universitario da Coruña -296 millóns-, e a transformación dixital de centros educativos e formación -250 millóns-.

Con todo, estas son só tres das 247 iniciativas públicas que optan aos mencionados fondos, e que suman 7.000 millóns. Así mesmo, a nosa terra aglutina outras 107 propostas privadas por valor 13.000 millóns máis, de modo que Galicia opta a 20.000 millóns de fondos europeos para a reconstrución.

O top 10 de maiores investimentos públicos prosegue con :.

• Eficiencia enerxética en centros educativos: 200 millóns
• Rehabilitación de infraestruturas educativas: 190 millóns
• Ampliación do Hospital Montecelo de Pontevedra: 156 millóns
• Polos de emprendemento rural: 155 millóns
• Tecnoloxías de comunicacións cuánticas: 139 millóns
• Mellora de infraestruturas de depuración: 120 millóns
• Transformación dixital da sanidade galega: 105 millóns

Ademais, cun investimento ao redor de 100 millóns tamén se atopan: o plan de impulso á educación dixital, a estratexia 'cloud' e 'data center' do sector público, así como Galicia Netland para levar o 5G ao rural.

O 15 de Agosto de 1914 inaugurábase a Canle de Panamá: 82 quilómetros de navegación para unir o Pacífico co Mar Caribe. Na súa construción participaron máis de 75.000 obreiros, dos que 9.000 eran españois, na súa inmensa maioría galegos, apreciados xa entón polo mismísimo Roosevelt, consciente das súas capacidades para impulsar unha obra que transformou aos Estados Unidos de América nunha superpotencia mundial.

Hoxe, máis de 100 anos, a Fundación Nosa Terra de Panamá se ha proposta recuperar aquel legado. Nas últimas horas, o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, recibiu ao presidente da Fundación Nosa Terra, Ricardo Gago, acompañado do secretario xeral da Emigración, Antonio Rodríguez Miranda, quen lle presentou o proyecto dun monumento que resume a historia de ao redor de 8.000 galegos anónimos, pero inmensamente apreciados polo soado enxeñeiro John Frank Stevens, encargado da construción da Canle, que puxo como condición para aceptar o cargo de Enxeñeiro Xefe do proxecto o poder contratar a traballadores galegos e traelos a Panamá.

Atraídos polas condicións e os soldos, aos poucos foron chegando a Panamá máis e máis fillos da nosa terra, primeiro desde Cuba, máis tarde desde Galicia. “Traballadores excelentes”, subliña Stevens, capaz de enfangarse, co lodo ata a cintura, ata dez horas ao día nun clima hostil e rodeados de enfermidades tropicais mortais.

Durante o encontro, Ricardo Gago transmitiulle a Feijóo que a escultura contará cunha das pas, como elemento simbólico, coas que traballaron estes galegos, moitos dos cales se asentaron en Panamá onde formaron unha familia.

Galicia ofrece continuas oportunidades de innovación e emprendemento na maioría de industrias e sectores. Tamén nos tradicionais, como é o caso da automoción. Neste marco, cabe destacar a aceleradora de empresas 'Business Factory Auto' (BFA), que actualmente ten en marcha a súa quinta edición, e que supuxo ata o momento a creación de 53 novas empresas -'startups'- que xeraron 450 empregos en Galicia e facturaron 82 millóns de euros.

No marco desta iniciativa "xerouse talento e innovación" na comunidade galega, "sobre todo no ámbito 4.0", o que inclúe sensórica, cobótica, impresión 3D, visión artificial e o Internet das cousas, entre outros. Ademais, o 7% das empresas participantes, "a pesar do seu carácter incipiente", xa exportan os seus produtos ou servizos a outros países.

Neste contexto, o BFA pon en valor o "gran exemplo de colaboración" entre pequenas e grandes empresas que se dá no marco desta aceleradora, a través da tutorización e o desenvolvemento de pilotos para probar as novas tecnoloxías desenvoltas.

Na quinta edición da aceleradora, que arrincou en decembro, participan 20 novos proxectos, tutorizados por empresas como Akwel Vigo Spain, Benteler Automotive Vigo, Borgwarner Emissions Systems Spain, Denso Sistemas Térmicos España, Galicia Auto Estampaxe, Gestamp, Goycar Galicia, Maviva, Snop Estampaxe, TI Fluíde Systems, entre outras.

Así mesmo, o BFA pechou un acordo de colaboración co Instituto de Empresa para impartir un programa avanzado en 'management', con sesións formativas sobre innovación, márketing e dirección comercial, comunicación, xestión do talento e sistemas de xestión e control.

A 'Business Factory Auto' naceu en 2016 da man da Xunta, o Consorcio da Zona Franca de Vigo, Stellantis Vigo e o Cluster de Empresas de Automoción de Galicia (Ceaga).

Galicia continúa a súa aposta polas novas tecnoloxías. E nesta ocasión facelo da man do BigData a través da creación dun sistema intelixente co que o goberno galego aspira a coñecer o perfil dos turistas co obxectivo de xestionar datos de ocupación e reservas.

Este servizo, que busca empregar a xeolocalización dos móbiles ou os datos bancarios, permitirá dispoñer de información analítica avanzada sobre o gasto, as reservas, a ocupación e a mobilidade no ámbito turístico, así como a opinión dos visitantes.

A implementación e a explotación dun sistema de BigData turístico enmárcase no proxecto Eurorrexión destino Turístico Intelixente (EDIT), que conta con participación da Axencia Turismo de Galicia, a Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (Amtega) e socios socios do Norte de Portugal e recibe apoio do Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER).

O prazo de presentación de propostas para a prestación do servizo permanecerá aberto ata o próximo 20 de maio mediante o Portal de Contratos Públicos de Galicia.

Deste xeito, búscase desenvolver unha cultura e un turismo intelixentes, obxectivos enmarcados na Estratexia Galicia Dixital 2030 (EGD2030).

Así, aspírase a consolidar un turismo intelixente en Galicia con solucións innovadoras para facilitar a interacción co visitante e mellorar a súa experiencia. Paralelamente, promoveranse servizos dixitais avanzados en relación co Camiño de Santiago e outros puntos de interese turístico.

Neste sentido, a Comunidade desenvolveu xa a plataforma dixital Smart Camiño, con información a tempo real a través do portal www.caminodesantiago.gal e a app móbil, con información e servizos dixitais avanzados para os viaxeiros.

A sétima entrega das especial 'Historias de ida e volta', un proxecto web realizado polo Consello da Cultura Galega en colaboración coa Se cretaría Xeral dá Emigración, centra o seu contido no legado educativo da emigración galega.

Titulado 'Escolas dá emigración', este especial está enfocado a dar a coñecer o papel que desempeñou a emigración no ámbito educativo e a contribución deste colectivo na configuración da primeira rede escolar galega.

No marco do especial pódense ver materiais que permiten coñecer as dúas modalidades a través das que se canalizou a achega dos emigrantes. Por unha banda, as doazóns ou legados testamentarios moi variados que os filántropos indianos fixeron: desde pequenas cantidades para contribuír ao abastecemento de escolas ou bibliotecas ata importantes cantidades para a construción e o mantemento de varios centros educativos.

Por outra banda, permite coñecer tamén as asociacións de emigrantes microterritoriales, con finalidade instructiva, que se foron creando en América desde comezos do século XX. A primeira foi a Alianza Aresá de Instrución, fundada na Habana en 1904, á que lle seguiron centos de entidades creadas principalmente en Arxentina e Cuba, pero tamén en Uruguai, Estados Unidos e Brasil.

Estas sociedades custearon a implantación, dotación e financiamento das chamadas 'escolas de americanos', que representaban unha alternativa complementaria e renovadora á rede oficial de establecementos públicos de ensino. Na súa maioría eran escolas laicas, gratuítas, con programas de estudos modernos e mesmo ás veces con certa orientación técnica, inspirados nos existentes nas repúblicas americanas de acollida.

Todas as imaxes e documentos que se expoñen forman parte do patrimonio fotográfico e documental que se conserva e salvagarda no Arquivo da Emigración Galega. Moitas delas proceden de coleccións particulares que a cidadanía doou á institución.

Galicia segue dando pasos que manteñan á nosa terra á vangarda no uso de e desarollo das últimas tecnoloxías. Un escenario ao que non é allea a sanidade pública, e no marco do cal, a Consellería de Sanidade vén de reunir ao Consello para a Innovación en Materia Sanitaria, que acordou crear un grupo de traballo específico para definir un modelo de xestión das técnicas de impresión 3D que se poidan aplicar ao Servizo Galego de Saúde.

Este órgano estará integrado por profesionais das áreas TIC, cirurxía, traumatoloxía, enfermería, otorrinolaringología e radiodiagnóstico, ademais de persoal investigador proposto por diferentes membros do Consello para a Innovación en Materia Sanitaria.

O obxectivo desta iniciativa é facilitar ao sistema sanitario galego unha xestión adecuada dos recursos, individualizados e pensados para cada paciente.

Neste marco, o conselleiro de Sanidade, Julio García Comesaña, insiste na necesidade de integrar a impresión 3D como unha técnica "xeneralizada" ao dispor dos profesionais do Sergas.

Por este motivo, o goberno galego aposta por que este grupo de traballo incorpore a experiencia de distintos proxectos desenvoltos nas sete área sanitarias e nos nodos de innovación do Sergas para confeccionar un documento de liñas xerais sobre os usos destas técnicas.

Así mesmo, o Consello para a Innovación en Materia Sanitaria tamén lle encomendou a este grupo o labor de preparar proxectos concretos, con obxectivos e socios "identificados" que sexan susceptibles de concorrer a convocatorias de fondos que lles permita captar financiamento.

Neste sentido, estas iniciativas poderán contribuír a "crear un ecosistema empresarial" relacionado coa tecnoloxía 3D en Galicia en colaboración con órganos como a Axencia Galega para a Modernización Tecnolóxica (Amtega) e a Axencia Galega de Innovación (GAIN).

A Fundación para o Desenvolvemento Humano e Social de Galicia puxo en marcha esta semana o curso 'Cultura galega e emigración', que se centra na diáspora galega co obxectivo de profundar no que esta achegou tanto aos países de acollida como a Galicia. 

O programa, que arrinca estes días o seu primeiro curso e no que tamén colaboran a Universidade LiberQuaré e a Fundación Familias Mundi, conta con 238 alumnos e alumnas matriculados, entre os que destacan 62 provenientes de Arxentina, 20 de Brasil, 10 de Venezuela, 3 de Exipto ou 90 do resto do Estado español. 

Estas xornadas forman parte dun programa de cursos que inciden na proxección exterior da lingua e da cultura galegas.

O obxectivo deste programa formativo é abordar o mapeado cultural galego na emigración, con todo o que esta supuxo. A iniciativa abordará a historia e sociedade na Galicia da diáspora, o idioma e escritura galego así como as artes galegas no exterior, e o Camiño e camiños de Galicia no mundo.

Aqueles interesados poden consultar a información, o programa académico e o calendario de desenvolvemento na web da Fundación. Nestes momentos, o prazo de matrícula para o 'Nivel inicial' ha expirado, pero proximamente abrirase o de 'Nivel intermedio'. 

Galicia segue a dar pasos para converterse nun referente no que ao uso de aviación non tripulada refírese, canalizando e impulsando distintas iniciativas que sitúan á nosa terra á vangarda da innovación neste campo. A aposta decidida do Goberno autonómico, unida á vontade e capacidade de innovación das empresas galegas, permite, cada certo tempo, arroxar novos proxectos en distintos ámbitos. 

O último exemplo atopámolo no Centro Experimental Áncora (Cervo-Lugo), xestionado polo Instituto Tecnolóxico de Galicia (ITG), que acolleu a presentación de Xestal. Trátase dunha solución tecnolóxica para a optimización da xestión forestal, baseada na teledetección mediante UAVS (Vehículos Aéreos Non Tripulados). 

O proxecto Xestal contribúe, así, a optimizar procesos crave na xestión dos recursos forestais, como o inventario forestal, a planificación, seguimento e control de masas forestais, a través dunha solución tecnolóxica baseada na automatización de toma de datos a través de novas tecnoloxías embarcadas en vehículos non tripulados.

Dita solución tecnolóxica, dirixida fundamentalmente a enxeñerías ambientais e xestores forestais, permitirá reducir custos dos métodos de medición actuais, dispoñer de información actualizada e de valor engadido para mellorar a tomar de decisións, o control e a execución das actuacións dos plans de ordenación forestal.

Consorcio galego

O consorcio de entidades que desenvolveu esta iniciativa está formado polas empresas galegas Aeromedia, Cerna, Balidea e Greenalia, ademais da Universidade de Santiago de Compostela (USC) e o Instituto Tecnolóxico de Galicia (ITG). Ademais, contou coa colaboración da Xunta  de Galicia  .

Para levar a cabo o proxecto, se ga combinado o desenvolvemento dun sistema GIS (Sistema de Información Xeográfica) e dun dron, UAV de tipo VTOL (de á fixa con capacidade de despegamento e aterraxe vertical).

O GIS facilita a medición e inventariado das especies forestais máis presentes na industria, como o eucalipto ou o piñeiro, reunindo nun único lugar as diferentes fontes de datos usadas, como poden ser o propio dron ou a información proporcionada polos satélites e outra cartografía basee. Pola súa banda, este dron permite mellorar os rendementos de traballo actuais na toma de datos remotos na contorna forestal.

Potencial do sector

Esta iniciativa é unha mostra máis do enorme potencial que ofrece o segmento dos vehículos non tripulados ou drons, polo que Galicia vén apostando desde 2015 a través dun Polo Aeroespacial no que se investiron máis de 164 millóns de euros de fondos públicos e privados.

Entre os 59 proxectos de I D desenvoltos nesta iniciativa atópanse tecnoloxías para mellorar a prestación de determinados servizos públicos vinculados ao monte, como a protección contra incendios forestais ou o control de pragas. Agora, esta nova ferramenta vén complementar as desenvoltas con anterioridade, achegando tecnoloxía dirixida á xestión privada do monte.

“Fardel de eisilado ía chamarse inicialmente Fardel de emigrantes, porque para Seoane non hai distinción entre emigración e exilio, para el son persoas que foron expulsadas da sociedade”, comenta Gregorio Ferreiro, autor do estudo introdutorio dunha obra que se presenta mañá, e que se converterá na quinta entrega da colección Clásicos da Emigración.

O texto achéganos unha parte moi persoal de Luís Seoane cando se cumpren 110 anos do seu nacemento. “Aquí céntrase na súa experiencia como exiliado, que tamén se pode trasladar ao ámbito do exilio en xeral”, di Gregorio Ferreiro. O propio Seoane confesaría pouco antes de morrer que este icónico poemario foi “un dos seus libros máis queridos”.

Algúns dos poemas que compoñen este fardel foron escritos en 1967, a bordo do Highland Princess, na viaxe que o leva de volta desde Londres a Buenos Aires e no que fai unha parada en Galicia. Di Ferreiro no estudo que “aguilloado por un sentimento de derrota persoal, por pura necesidade de expresar o seu malestar”.

O libro tardou tres anos en cobrar forma e o proxecto mudou bastante neste tempo. Estaba concibido inicialmente como un álbum ilustrado con poemas e non como poemario. O texto final conserva seis dos oito poemas do proxecto primitivo e engade outros oito de nova factura. “El fai unha poesía prosaica que pretende comunicar unha mensaxe; pretende expresar unha realidade social, un problema…”, afirma Gregorio Ferreiro, que destaca o coidado uso do linguaxe pero, sobre todo, conecta a innovación na súa poesía con toda a súa traxectoria creadora.

Neste sentido, o libro configúrase como unha das primeiras mostras da poesía socialrealista que irrompeu no sistema literario galego da época e que tivo a Celso Emilio Ferreiro como o seu máximo expoñente. O 'Fardel' alcanzou, como se asegura no estudo introdutorio, “unha nada desestimable difusión na Galicia da época, dentro sempre do minoritario círculo de lletraferits, especialmente de ideario galeguista, interesado na poesía en galego ou en calquera manifestación literaria escritura no idioma do país”. Foi un dos libros prohibidos que se intercambiaban nos circuítos antifranquistas. O Consello da Cultura Galega aproveitou a presentación desta publicación para subir diferentes ilustracións da publicación realizadas polo propio Seoane.

Colección Clásicos da emigración

“A emigración en Galicia,” publicada por Ramón Castro López en 1923, foi o punto de apertura dunha colección de libros que, baixo o título Clásicos da emigración, pretende ofrecer un reflexo fiel do que supuxo a emigración galega, tanto para aqueles que a viviron desde os seus países de destino como para os que os viron marchar.

A colección está integrada por unha ducia de títulos de diferentes xéneros que hoxe en día son difíciles de atopar en bibliotecas ou librerías e que, así, poden ser máis accesibles para o público investigador, pero tamén para calquera persoa interesada no tema. Reúne as distintas perspectivas que marcaron un dos fenómenos demográficos máis importantes dos últimos séculos en Galicia a través de obras que abarcan tanto ensaios como literatura de ficción ou biografías, entre outros xéneros, escritos entre principios do século XX e os anos 60, aproximadamente.

Cada un dos volumes está prologado por un especialista contemporáneo na materia, como Ramón Villares, Raúl Soutelo ou Xosé M. Núñez Seixas, entre outros.

O Diario Oficial de Galicia publicaba esta fin de semana as bases das axudas para familias galegas do exterior en situación de emerxencia social urxente, especialmente derivada da pandemia provocada polo Covid-19.

O programa alcanza esta vez o medio millón de euros para chegar a todos aqueles residentes do exterior que carezades nestes momentos dos recursos económicos necesarios para atender problemas sobrevindos de carácter extraordinario, xa sexan sociais, sanitarias ou asistenciais. 

Podedes acceder a estas axudas todos os emigrantes galegos e os vosos fillos e fillas que posúan a condición de persoas galegas residentes no exterior e que, por cuestións urxentes e extraordinarias, atópense en situacións de emerxencia social, derivadas da situación de pandemia xerada polo Covid-19. 

O programa facilita apoios económicos de ata 3.000€ por persoa beneficiaria.

Os requisitos necesarios para solicitar estas axudas son ter rendas ou ingresos insuficientes, contar cun patrimonio insuficiente ou acreditar razóns de carácter social, sanitario ou asistencial de situacións sobrevindas nun tempo próximo ao da súa solicitude como máximo nos últimos doce meses e que, pola súa gravidade, requiran dunha actuación urxente ou da necesidade de realizar a viaxe por mor desta razón. 

O prazo destas axudas establecerase na orde na que se convoquen, que se prevé publicar no próximo mes de abril e que a Xunta terá aberto ata novembro.