Aquelas imaxes en branco e negro de miles de galegos embarcando en enormes buques que ofrecían un futuro tan incerto como cargado de esperanza, cobran hoxe a cor do moderno. Da mocidade da diáspora, herdeira dunha historia que, en moitos casos, quere volver ás súas raíces. É o caso dos centos de mozos galegos que xa volveron a Galicia grazas ás bolsas BEME, unha iniciativa posta en marcha polo goberno galego para cursar nalgunha das tres universidades da comunidade os estudos de post grao, e que este ano alcanza un novo récord. 

Así, e tras pecharse o período de solicitudes, o número de candidatos creceu nun 12%, ata chegar aos 532 fronte aos 470 do ano anterior. Unhas solicitudes que chegaron de desde 35 países de todos os continentes. Unha convocatoria na que destaca que tamén que o 81% de quen iniciou os trámites de presentación, completaron a súa solicitude, fronte ao 68% do ano pasado.

Por países, Arxentina disparou o número de peticións, pasando das 225 en 2021 ás 302 presentadas para o curso 2022/23. Por número de demandantes, os países que presentaron máis candidatos foron Brasil, Cuba, Uruguai, Venezuela, Reino Unido, México, Alemaña, Portugal e Suíza. Como curiosidade, tamén chegaron solicitudes desde países como Australia, Aruba, Cabo Verde, Finlandia ou Marrocos.

Cifras e anécdotas que falan de   a universalidade da nosa terra. Con galegos dispersos por máis de 140 países de todo o mundo, as BEME son un reflexo da diáspora e das posibilidades de retorno. Ata a data, preto de mil novos tiveron xa a oportunidade de volver a Galicia grazas a un programa que arrincou en 2017, cando chegaron á comunidade os primeiros cen bolseiros da modalidade de máster, cifra que se volveu a repetir na convocatoria de 2018, cifra que se foi ampliando ata chegar ás 200 actuais. 

Moitos son novos nacidos en Galicia que agora volven á nosa terra cumprindo así un dos obxectivos prioritarios do programa. Neste grupo atópanse precisamente os dous bolseiros procedentes tanto de Rusia como dos Países Baixos.

Este programa está dirixido a galegos por nacemento ou descendentes por consanguinidade que acrediten un mínimo de dous anos de residencia no exterior. A bolsa -cuxo importe é de 7.000 ou 7.650 euros (segundo a persoa beneficiaria proceda de Europa ou do resto do mundo) por curso completo de 60 créditos ECTS-, destínase a cubrir os gastos de matrícula, viaxe, aloxamento e mantemento na Galicia territorial. Aqueles que se matriculen nun curso de maior duración (90 créditos) dispoñerán dun orzamento total de ata 11.475 euros (en función do continente de orixe do alumno).

As BEME buscan incentivar o retorno dos galegos do exterior, non só dos emigrados, senón tamén dos seus descendentes, favorecendo a súa incorporación aos centros de ensino secundario e ao sistema universitario de Galicia. 

A Editorial Galaxia acaba de publicar, co apoio da Xunta de Glaicia, 'Tempo Novo', novela de Xosé Neira Vilas (1928-2015) sobre a emigración galega en Cuba. 

Unha recuperación dunha obra histórica que, como lembra o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, "ten unha gran importancia para a lingua galega". Non en balde, en 'Tempo Novo' Neira Vilas ofrece unha perspectiva verdadeiramente interesante na historia da emigración galega como é o acontecemento do triunfo da Revolución en Cuba.

En Tempo  novo, o autor de Gres ambienta os seus relatos no período de cambio que se opera en Cuba tras a Revolución de 1953, onde descobre a forte pegada da emigración galega. Así é que ficciona os personaxes que lle son próximos, achegándonos o desarraigamento e as esperanzas nos cambios sociais que se estaban operando, á vez que nos mostra diferentes escenas e costumes dos galegos emigrados, entre os que destaca a imaxe da muller galega, comprometida e implicada no convulso proceso histórico da illa cubana.

Neira Vilas (Vila de Cruces, 1928-2015) é un dos autores máis singulares das nosas letras. Membro numerario da Real Academia Galega e doutor Honoris Causa polas Universidades da Coruña e da Habana, foi autor dunha extensa obra literaria, da que fai falta destacar Memorias dun neno labrego (1961), unha das novelas galegas máis reeditadas e traducidas, que celebrou o pasado 2021 o seu 60 aniversario.

Queres mellorar a túa empregabilidade? Aquí tes unha boa ocasión: participa no curso de formación online gratuíto #RetoEmprego30días.

O obxectivo desta iniciativa é mellorar as túas posibilidades de atopar un emprego a través de pequenos desafíos diarios de 15 minutos que che axudarán a estar máis preto do teu próximo emprego.

O reto, organizado pola Fundación Pública Galega dá Formación para ou Traballo, comeza o próximo 1 de maio e centrarase en proporcionar ferramentas como redactar un currículo, unha carta de presentación ou deseñar un perfil profesional nas redes sociais.

Se estás interesado, podes unirche de maneira gratuíta a través da web www.evaporto.com/reto-emprego-30.

Investigadores das universidades de Vigo e Santiago de Compostela lograron desenvolver un código baseado no concepto de xemelgo dixital que permite predicir a evolución de doenzas infecciosas como o Covid a curto, medio e longo prazo, teniendo en cuenta o acontecido ata unha data determinada e considerando distintos escenarios segundo as medidas tomadas.

Interacción modelo realidade

O traballo acaba de ser publicado na revista Mathematical Methods in the Applied Sciences baixo o título 'Concept and solution of dixital twin based on a Stieltjes differential equation', asinado por Iván Area (Universidade de Vigo) e Francisco J. Fernández, Juan José Nieto e Adrián F. Tojo (Universidade de Santiago de Compostela), investigadores pertencentes no seu maior parte tamén ao CITMAga, Centro de Investigación e Tecnoloxía Matemática de Galicia.

A noción de xemelgo dixital, explican os investigadores, ten a súa orixe na Nasa, coa finalidade de mellorar a simulación do modelo físico dunha nave aeroespacial. “A idea de fondo é dispoñer dun modelo que poida explicar a realidade, a propia realidade e sobre todo a posibilidade de interactuar a realidade co modelo e reciprocamente”, afirman os autores do traballo.

No caso da pandemia de Covid, comenta Iván Area, membro do Departamento de Matemática Aplicada II da Universidade de Vigo e profesor da Escola de Enxeñería Aeronáutica e do Espazo do campus de Ourense, “temos claramente as tres partes: os datos da pandemia, un modelo virtual que permite analizar doenzas e, a novidade, a interacción entre a realidade e o modelo para incrementar a precisión das predicións”.

Nesta pandemia, sinalan os investigadores da UVigo e USC, houbo “múltiples estadios con moi distintas situacións a nivel práctico, que variaron desde o confinamento total, o emprego de máscaras en interiores e exteriores, só en interiores, vacinación aos distintos grupos de idade, etc”. Deste xeito, detallan, as taxas de transmisión de Covid tamén variaron en cada un dos estadios. “O que fixemos foi empregar a idea de xemelgos dixitais para definir un modelo de tipo compartimental que nos permite actualizar as distintas taxas coa periodicidade idónea e poder predicir o futuro cun alto grao de precisión”, sinala Juan José Nieto, catedrático de Análise Matemática da Universidade de Santiago de Compostela.

Para poder incrementar aínda máis a precisión das predicións, os investigadores empregaron “unha ferramenta altamente potente, pero cun maior grao de complexidade tanto desde o punto de vista analítico como computacional”. Trátase das chamadas derivadas de Stieltjes, que “permiten considerar procesos que teñen distintos impulsos”, tal e como afirma Francisco J. Fernández, profesor tamén da Universidade de Santiago de Compostela.

Posibilidades do código desenvolto

O código desenvolto, destacan os matemáticos, “permite facer predicións da evolución da doenza a curto, medio e longo prazo, teniendo en cuenta o acontecido ata unha data determinada”. Tamén permite, engaden, observar como sería a evolución no caso de non adoptar distintas medidas durante a pandemia, tanto de maior control como de relaxación. “Son futuros que non se produciron, algúns deles afortunadamente”, sinala Adrián F. Tojo, tamén profesor da USC.

Por último, o grupo de investigadores recalcan a importancia do traballo feito pois é modificable para outras doenzas. “Podemos predicir o avance da gripe cunha elevadísima precisión, que é fundamental para a toma de decisións”, afirman. Estas predicións, engaden, “serían moi útiles en futuras epidemias”. Esta investigación contou co apoio da Axencia Estatal de Investigación, Instituto de Saúde Carlos III e da Xunta de Galicia.

Se es galego e vives no exterior, agora poderás realizar, sen custo algún, as accións necesarias para localizar as túas propiedades na nosa terra.

Unha posibilidade que se abre despois de que a Secretaría Xeral de Emigración e o Colexio de Rexistradores da Propiedade, Mercantís e Bens Mobles de España asinasen un convenio de colaboración que entra en vigor hoxe e prolongarase durante o próximos catro anos co obxectivo de facilitar a identificación destas propiedades en Galicia a familias galegas emigradas.

Este acordo permite poñer en marcha as investigacións necesarias para determinar a titularidade de bens inmobles pertencentes aos galegos do exterior que son propietarios dalgún dominio na nosa terra.

Uns traballos que se realizarán de forma desinteresada, sen que supoña ningún custo nin ao solicitante nin á administración. Ademais, crearase unha comisión de seguimento que se encargará de avaliar casos concretos e determinar se o solicitado axústase ao obxecto do convenio.

A Fundación Luís Seoane continúa cos seus podcast sobre a emigración, un proxecto para mostrar a nosa terra a través de distintos ámbitos, que se desenvolve baixo o nome de 'Galicia é migrante' e que conta coa colaboración da Secretaría Xeral dá Emigración. 

Nesta nova entrega, Antón Lezcano entrevista a Masha Pavlenko, da recentemente creada AGA-Ucraína, primeira asociación galega para a axuda aos refuxiados da guerra en Ucraína.

Así mesmo, neste sexto episodio da serie intervén Samuel Vázquez Martínez, membro da ONG Infancia de NAD que, xunto á súa familia, acolle desde hai anos unha moza ucraína na súa casa. Como xa é habitual, a emisión péchase cunha nova entrega da correspondencia entre Isaac Díaz Pardo e Luís Seoane.

Despois do parón obrigado pola pandemia, Galicia recupera unha das súas xornadas máis especiais: o Día da Galicia Exterior. Unha celebración que alcanzará este ano a súa sexta convocatoria e que reúne en Santiago de Compostela a miles de galegos de todo o mundo con motivo de cada Ano Santo. 

Se queredes sumarvos a esta festa da galeguidade, agora tedes un motivo moi especial: o goberno galego acaba de abrir unha liña de axudas que, dotada con 350.000 euros, destínase a sufragar o 80% do custo do desprazamento das agrupacións desde o voso lugar de orixe ata a nosa terra. 

Entre os gastos que se cobren figura a viaxe do grupo desde o voso lugar de residencia, chegando a 150 euros por persoa se vides da Península Ibérica, 250 se chegades desde as illas Baleares ou Canarias, así como Europa, África e Asia, e 1.000 euros se a vosa agrupación procede de América ou Oceanía.

Unha vez en Galicia, a Secretaría Xeral dá Emigración asumirá o custo dos desprazamentos ata o lugar de aloxamento, así como os gastos de estancia e manutención, co obxectivo de facilitarvos participar nesta celebración despois de varios anos de crises, tanto sanitaria como social, que reduciron a capacidade económica de moitas entidades. 

Os grupos nos que viaxedes deben ter entre 10 e 30 participantes, un director ou directora e unha persoa delegada da entidade responsable do grupo. Os menores integrantes do grupo deberán cumprir xa os 15 anos. 

E lembrade, se estades interesados, a vosa entidade ten ata o próximo 6 de maio para presentar a solicitude.

Desde 1993

O Día da Galicia Exterior celébrase todos os Anos Santos desde 1993, sempre en Santiago de Compostela. A última edición da festa realizouse no 2010 e contou coa presenza de máis de 4.000 galegos emigrados de países de Europa, América e Oceanía. 

O obxectivo desta celebración é acentuar o concepto da 'galeguidade'. Así, a idea principal do encontro foi e é a de potenciar a cultura galega, ademais de supoñer unha oportunidade para compartir un día de convivencia entre os membros das comunidades de galegos no exterior e reforzar os vínculos coa súa terra de orixe.

A realización da festa no Ano Santo débese a que Galicia convértese nesta data nun 'faro universal'. Os números da cita proban o seu éxito ao longo dos distintos Xacobeos. A primeira edición, que tamén foi coñecida como o Encontro da Galeguidade, celebrouse o 6 de agosto de 1993.

Nese día, reuníronse en Santiago de Compostela 8.000 participantes de 17 países distintos. Desde entón, os actos máis importantes do evento son a Misa do Peregrino e o Festival Folclórico, que se converteu nun gran encontro internacional da cultura galega, que conta sempre coa participación de moitos grupos.

Se es galego e volviches á túa terra para emprender, aquí está o programa que estabas a esperar. O goberno de Galicia acaba de lanzar unha nova convocatoria da liña de apoio ao retorno emprendedor, unha iniciativa que busca facilitar a volta a casa de todos aqueles que iniciades na rexión un novo proxecto profesional.

Para ser beneficiario do programa tes que residir no estranxeiro e retornar a Galicia nos últimos dous anos -a partir do 1 de xaneiro de 2020-, poñendo en marcha o teu negocio durante ese prazo de tempo. Tras a publicación no Diario Oficial de Galicia (DOG), podes presentar a túa solicitude desde hoxe e ata o próximo 30 de setembro.

As axudas teñen unha contía mínima de 6.000 euros para cada retornado emprendedor. Ademais, increméntanse en 1.000 euros se es muller, e noutros 3.000 euros se estableces o teu negocio no rural. Desta forma, podes obter ata 8.000 euros para lanzar a túa empresa. O único que necesitas é presentar un plan de negocio empresarial que conte cun informe de viabilidade económica e financeira dunha entidade independente.

Medio milleiro de proxectos impulsados 

Ata a data, case 500 familias galegas volveron a casa a través deste programa, labrando na nosa terra un futuro laboral e profesional.

A importante demanda que está a experimentar esta liña de apoios levou á Secretaría Xeral dá Emigración a destinar máis de 3M€ para a posta en marcha deses proxectos empresariais en Galicia, cun impacto de investimento superior aos 25 millóns de euros para a nosa economía.   

Desta forma incentívase o retorno de galegos residentes no exterior que queiran emprender o seu negocio, en especial daqueles mozos da diáspora que desexen ter unha nova oportunidade na terra das súas raíces.

Neste sentido, o programa está a permitir, maioritariamente, o retorno da mocidade -a idade media dos beneficiarios sitúase ao redor dos 40 anos-, á vez que contribúe á dinamización do rural galego.

A Universidade de Vigo será a única universidade europea que participará nas probas de demostración da principal plataforma europea de e-saúde. Tras presentarse 114 propostas de 23 países diferentes, só foron seleccionadas 11, dez empresas e unha universidade, a de Vigo, converténdose na única institución educativa europea, das 20 presentadas, seleccionada para participar nas probas de demostración da tecnoloxía desenvolta por Gatekeeper, un dos grandes consorcios internaciones sobre e-saúde financiado pola Comisión Europea con 21,3 millóns de euros.

O logro conseguiuse grazas ao traballo desenvolto polo grupo de Enxeñería de Sistemas Telemáticos do centro de investigación atlanTTic, autores de Panoramix, unha aplicación, explican desde a Universidade, "moi madura e validada" que axuda a detectar a deterioración cognitiva en persoas maiores.

Gatekeeper lanzou a convocatoria para a integración de solucións externas a comezos de 2021, polo que desde verán attlanTTIC está a traballar para preparar esta aplicación para transferir os datos que xera a ferramentas externas, neste caso desenvoltas por Gatekeeper.

Esta iniciativa ten como obxectivo conectar todos os actores da contorna sanitaria a través dunha plataforma aberta, que permita aproveitar todo o potencial das novas tecnoloxías para mellorar os servizos sanitarios que se ofrecen a unha poboación cada vez máis envellecida.

"Estamos moi contentos porque foi un proceso moi competitivo no que se aceptaron menos do 10% das propostas. Para nós foi un reto especialmente complicado porque competimos, sobre todo, con grandes empresas biotecnolóxicas, con produtos en moitos casos consolidados no mercado e cunha infraestrutura e recursos moito maiores que os nosos", reivindicou o catedrático da Escola de Enxeñaría de Telecomunicación Luís Anido.

Videoxogos ‘terapéuticos’: “moito máis alá do puro entretemento”

O obxecto da colaboración con GateKeeper é incorporar a batería de xogos Panoramix á infraestrutura de Gatekeeper. “Panoramix é un conxunto de xogos serios, é dicir, videoxogos que van máis aló do puro entretemento, que empregan Aprendizaxe automática para poder identificar, a partir de como xoga unha persoa, unha potencial situación de deterioración cognitiva, que mesmo pode derivar en alzhéimer”, explica o investigador.

O obxectivo final é que os xogos de Panoramix poidan ser descargados desde Gatekeeper, como calquera outra ferramenta médica das que se ofrecerán desde esta plataforma. Ao mesmo tempo, están tamén traballando para que os datos que se obteñen dos xogos, “convenientemente tratados e protexidos desde o punto de vista legal”, poidan ser incorporados aos almacéns de datos de Gatekeeper e utilizados como un elemento máis para a realización dun diagnóstico médico integral.