CALENDARIO DO CICLO EN XUÑO 

Galicia seguirá apostando polas tecnoloxías da información no seu reto de potenciar a transformación dixital do sistema público de saúde galego. Unha aposta posta en valor esta semana polo propio responsable da área sanitaria, Julio García Comesaña, durante a inauguración da XIII Reunión do Foro para a gobernanza das TIC en saúde, onde destacou a posición pioneira de Galicia  na innovación dixital en saúde.

O responsable do Sergas subliñou que as tecnoloxías dixitais mostraron ter un potencial transformador do sistema sanitario no acceso á atención sanitaria, a eficiencia do sistema, a calidade da atención e a seguridade do paciente. Sobre esta base, a Xunta aposta claramente desde hai anos, por empregar as tecnoloxías da información como panca desa transformación.

Neste sentido, Galicia experimentou nos últimos anos un importante crecemento do uso de aplicacións dixitais de saúde, destacando os preto de dous millóns de usuarios da aplicación Sergas Móbil e os máis dun millón de persoas que consultaron a información da súa historia clínica electrónica no pasado ano.

Para alcanzar estas cifras, unha estratexia clara do Sergas foi a organización das tecnoloxías da información baixo un modelo corporativo, onde as unidades de TIC teñen unha forte dependencia funcional e as decisións tómanse de forma consensuada e cun enfoque global de organización.

Na actualidade, Galicia está inmersa no reto de potenciar a transformación dixital do sistema público de saúde galego, que se asenta en catro alicerces básicos que son a realización dunha transformación dixital cohesionada, humanizada e garantindo a inclusión dos colectivos máis vulnerables; conseguir que a nosa organización estrutúrese e base as súas decisións na xestión intelixente do dato; que estea conectada e accesible para o paciente e que utilice a tecnoloxía como panca de transformación e, ademais, unha organización cibersegura.

Seguimento personalizado dos pacientes 

Así mesmo, tamén cabe poñer en valor servizos como a telemedicina ou a atención virtual, que permite un seguimento máis personalizado, sistemático e continuado dos pacientes. Claros exemplos disto son a plataforma TELEA ou a e-interconsulta.

Ademais, Galicia traballa para que a introdución da intelixencia artificial no sistema de saúde fágase dunha maneira ética e responsable, con máximo respecto á privacidade dos datos e á robustez dos algoritmos que se empreguen.

Desde a Xunta se aposta por desenvolver infraestruturas para mellorar a xestión de investigación, creando plataformas de investigación, implantando sistemas de biobancos dixitais e establecendo modelos unificados de almacenamento e uso de datos sanitarios.

A Secretaría Xeral dá Emigración ha publicao a listaxe provisional de persoas admitidas e excluídas no programa de Bolsas de Excelencia Mocidade Exterior 2023/24, BEME, polas que vos interesastes máis de 600 galegos universitarios do exterior. Estas bolsas permítenvos realizar, aos galegos universitarios do exterior menores de 40 anos, un máster nunha das tres universidades galegas. As solicitudes chegaron desde 35 países de todos os continentes. 

Aquelas persoas que fósedes excluídas tedes un prazo de cinco días hábiles, contados a partir de hoxe, para achegar os documentos que vos requiran. Transcorrido este prazo sen que se achegue dita documentación, considerarase que desistides da petición.

A presentación da documentación requirida debe realizarse de forma electrónica a través da aplicación informática establecida nesta convocatoria de bolsas no apartado de "corrección". Mais información nesta ligazón.

Estas bolsas destínanse a galegas e galegos universitarios residentes fose de Galicia desde hai máis de dous anos ou descendentes de galegos con titulación superior que desexen realizar un dos másteres que ofertan a UVigo, a USC e a UDC en calquera dos seus campus.   

O obxectivo destas bolsas é que os mozos podías completar a vosa formación universitaria, abríndovos a porta para quedarvos a traballar e vivir en Galicia. 

A bolsa, cuxo importe vai dos 7.500 aos 12.000 euros (segundo a persoa beneficiaria proceda de Europa ou do resto do mundo e segundo o número de créditos a realizar), destínase a cubrir os gastos de matrícula, viaxe, aloxamento e manutención na Galicia territorial. 

O Instituto de Ciencias do Patrimonio (INCIPIT-CSIC) presentou un novo laboratorio, o Material Minds Lab (Laboratorio de Mentes Materiais), con sede no edificio Fontán (Cidade da Cultura). Un laboratorio "único no mundo" para estudar a mente humana.

Etse laboratorio ponse en marcha no marco do proxecto que coordina o instituto de investigación do CSIC, baixo o financiamento de máis de 10 millóns de euros do European Research Council 'XSCAPE Mentes materiais. Estudo das interaccións entre o cerebro preditivo, os artefactos culturais e a exploración visual'. Participan tamén o Instituto de Neurociencia (IN-CSIC-UMH) e as universidades de Sussex (Reino Unido) e Kiel (Alemaña).

Alí, un equipo científico estudará como os ambientes que construímos afectan o desenvolvemento da mente. "É a única infraestrutura científica existente no mundo destinada de forma específica ao estudo cognitivo das relacións dos seres humanos coa contorna material e empregarémola para estudar a relación entre os nosos procesos cognitivos e a materialidade que creamos, buscando entender como funciona a nosa mente en relación co mundo e como se reflicte nesa relación a forma e tipo de cada sociedade", destacou o coordinador do proxecto, Felipe Criado Boado.

Apunta tamén que este proxecto "representa unha novidade na forma de aproximarse á cognición humana desde a colaboración entre arqueoloxía, neurociencia, psicoloxía e filosofía".

O novo laboratorio complementará técnicas de eye-tracking (seguimento de movementos oculares) e EEG (encefalografía cerebral) con outras medicións que axudarán a "comprender mellor a forma en que a mente percibe o mundo e a relación entre a materialidade que construída e a organización social". Nel traballará un equipo de catorce persoas, entre as que figura o catedrático da Universidade de Santiago de Compostela, Manuel Blanco.

O laboratorio compleméntase cos traballos do equipo da universidade de Kiel, dirixido por Johannes Müller. Ademais de replicar experimentos e enriquecer os materiais cos que traballar con exemplos de Europa Central do Leste e a India, buscarán outras formas de aproximarse desde a "mirada arqueolóxica" á comprensión das sociedades do pasado.

Esta presentación está integrada na primeira asemblea plenaria do proxecto XSCAPE, que se celebra estes días na Cidade da Cultura. Nela reúnese a totalidade do equipo participante (25 persoas do CSIC, Sussex e Kiel) para debater as metodoloxías de traballo, axuntar criterios e discutir os primeiros resultados do primeiros seis meses de vida do proxecto.

Durante os últimos anos fómosvos achegando as súas historias. É o caso de Belén Casal, que cambiou Uruguai por Galicia para volver sobre os pasos da súa familia; ou de Valentina Pita, que naceu en Venezuela, estudou en México, e agora volveu de novo á nosa terra. Ou mesmo o de Soraya María Redondo, galega que partiu ao Reino Unido antes de retornar ao seu Galicia natal.

Son centos de relatos que ilustran un programa que, este ano, segue crecendo: o dos bolseiros BEME -acrónimo en galego de Bolsas Excelencia Mocidade Exterior-, esas bolsas que promove o goberno galego para impulsar a volta a casa de miles de mozos da nosa terra, galegos de nacemento ou desa Galicia exterior, repleta de fillos e netos daqueles que algún día tiveron que partir.

Un programa que cada ano suscita maior interese entre os mozos da diáspora, e que este ano bateu o récord histórico de solicitudes: máis de 600 universitarios solicitastes praza nalgún dos másteres que ofrece a nova convocatoria.

Como sabedes, estas bolsas destínanse a galegos universitarios residentes fose de Galicia desde hai máis de dous anos ou descendentes de galegos con titulación superior que desexen realizar un dos másteres que ofertan a UVigo, a USC e a UDC en calquera dos seus campus.   

O obxectivo é que poidades completar a vosa formación universitaria, continuando despois a vosa vida profesional e persoal na nosa terra. 

Todos os beneficiarios das axudas contaredes, un ano máis, cunha orientación laboral coa que se pretende non só captar para Galicia o talento máis brillante de entre os mozos residentes fose fomentando o retorno da poboación activa laboral, senón tamén facilitarvos o voso establecemento definitivo na comunidade. A oferta céntrase en estudos con capacidade de absorción no tecido produtivo e laboral galego.

Por países, cabe destacar que Arxentina volveu ser, do mesmo xeito que o pasado ano, o que maior número de solicitudes iniciou, con 242. Por número de demandantes, os países que presentaron máis candidatas e candidatos foron posteriormente: Uruguai, Brasil, Venezuela, México, Cuba, Reino Unido, Alemaña, Francia e Portugal. Como curiosidade, tamén chegaron solicitudes desde países como Arabia Saudita, Suecia, Australia ou Cabo Verde.

A bolsa, cuxo importe ve dos 7.500 aos 12.000 euros (segundo a persoa beneficiaria proceda de Europa ou do resto do mundo e segundo o número de créditos a realizar), destínase a cubrir os gastos de matrícula, viaxe, aloxamento e manutención na Galicia territorial.  

O sector tecnolóxico galego creou 1.063 postos de traballo en 2022, un 5,1 % máis que o ano anterior, alcanzando os 21.803 empregados. Ademais, a Comunidade supera a cifra das 3.000 empresas tecnolóxicas, o 4,5 % do total estatal, e ocupa novamente a quinta posición no conxunto do Estado por numero de empresas TIC. O peso do sector na economía galega reflíctese no seu Valor Engadido Bruto con máis de 1.740 millóns de euros, que supón o 2,97 % do PIB total de Galicia.

Son parte das cifras que analiza o estudo “Empresas TIC sobre a Sociedade da Información en Galicia. Edición 2022”, elaborado polo Observatorio da Sociedade da Información en Galicia (Osimga), adscrito á Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia, en base aos últimos datos rexistrados do sector e a unha enquisa onde se recollen os indicadores asociados a este sector.

Actividades de I D i, Innovacións e Formación en TIC

O estudo sinala que catro de cada dez empresas TIC levaron a cabo actividades I D i durante o período 2019-2021, o que supón un 32,8 % máis que no período 2018-2020. Destas empresas o 76,3 % obtivo resultados comercializables.

No ano 2022, o 34,8 % das empresas tecnolóxicas galegas impartiu formación en tecnoloxías da información e comunicación ao seu persoal. A Ciberseguridade (40,3 %) e os Contornos de programación (38,6 %) son as dúas áreas de maior interese formativas nas empresas do sector.

Tecnoloxías disruptivas utilizadas nas empresas TIC galegas

A tecnoloxía disruptiva con máis presenza nas empresas TIC galegas é a Internet das Cousas (IoT) cunha porcentaxe do 36,5 %. O 31,9 % das empresas TIC galegas analizan Big Data, cun crecemento do 41,8 % respecto ao ano anterior.

O 29,9 % das empresas TIC galegas utiliza ou incorpora aos seus produtos ou servizos Business Intelligence e o 32,2 % emprega Chatbots. Respecto a a IA, o 28,1 % das empresas TIC galegas utilizan Intelixencia artificial o que supón un crecemento do 30,1 % no último ano.

Xestión Empresarial, Conectividade e Redes Sociais

A tecnoloxía de acceso a Internet máis contratada polas TIC galegas é a fibra óptica, co 72,6 % de cota de mercado. A velocidade de conexión continúa mellorando e o 83,4 %, dispón dunha velocidade de conexión igual ou superior a 100 Mbps, cun crecemento do 2,2 % no último ano.

O 74,9 % das empresas TIC fixeron compras de bens ou servizos na rede en 2022, cun peso do 59,6 % sobre o total das compras das empresas que utilizan esa canle. O 26,9 % vende a través da rede, e o seu peso consegue o 56,1 % do importe facturado por estas empresas. O 62,2 % das tecnolóxicas galegas emprega servizos de Cloud computing, o que supón un crecemento do 6% respecto ao 2021.

Respecto a a presenza na internet, no 2022 un 87,5 % das empresas TIC galegas conta con páxina web e o uso de redes sociais conseguiu o 48 %, cun crecemento do 12,4 % nos últimos dous anos.

Crece a porcentaxe de empresas do sector tecnolóxico que envían ou reciben facturas electrónicas. No 2022, o 67,8 % das empresas TIC galegas envían facturas electrónicas e o 38,9 % recíbenas, o que supón un 25,8 % e 13,7 % máis que o ano anterior.

Ciberseguridade

O 24,8 % das empresas galegas dedicadas ás TIC sufriu un incidente de seguridade durante o ano 2022. Os intentos de estafa e os ataques de virus foron os incidentes máis frecuentes entre as empresas que tiveron problemas coa ciberseguridade. O primeiro (intentos de estafa) creceu un 14 % no último ano.

Os resultados detallados do estudo están dispoñibles na web www.osimga.gal.

Galicia mantén a súa aposta polo retorno. Un marco no que o Goberno da Comunidade vén de abrir a nova convocatoria de talleres duais de emprego para o período 2023-2024 que contará cun orzamento de 38,9 millóns de euros. A través de máis de 70 accións promovidas polos concellos, o Goberno galego pretende mellorar a formación laboral e as posibilidades de inserción dunhas 1.400 persoas desempregadas, priorizando ás persoas con especiais dificultades para entrar no mercado laboral como poden ser os retornados. 

Os talleres duais poden ser promovidos polos concellos, mancomunidades ou entidades públicas dependentes, así como entidades sen ánimo de lucro do sector forestal. Ofrecen ao alumnado 12 meses de formación cun contrato de traballo e a posibilidade dunha inserción posterior nas empresas da contorna na que se celebran.

Estas accións contribúen ademais a desenvolver actuacións de mellora das dotacións de uso público nos municipios e a reforzar a colaboración da Xunta de Galicia cos concellos.

As alumnas e alumnos participantes nos talleres poden obter un certificado de profesionalidade ao finalizar a experiencia. Tamén se lles abre a posibilidade de traballar nunha empresa en ocupacións do ámbito das materias impartidas en Galicia por un mínimo de tres meses unha vez completada a formación, grazas aos incentivos que ofrece a Xunta de Galicia. O orzamento destinado polo Goberno autonómico este ano a estes incentivos elévase ata os 1,2 millóns de euros.

A Administración autonómica prioriza como participantes nestas accións ás persoas con especiais dificultades para entrar no mercado laboral como emigrantes retornadas; mulleres; vítimas de violencia de xénero; persoas que esgotaron as prestacións e subsidios por desemprego; paradas e parados de longa duración; maiores de 45 anos; persoas que carecen de títulos universitarios e de FP de grao superior, entre outras. Tamén teñen preferencia as candidatas que solicitasen este servizo a través da súa demanda de emprego e, dentro destas, as que teñan prevista a realización de talleres no seu itinerario personalizado de inserción laboral.

Na nova programación, a convocatoria poñerá o foco no campo forestal, na posta en valor dos roteiros do Camiño de Santiago; Aldeas Modelo ou Reservas da Biosfera. Tamén obterán máis valoración as propostas de actividades relacionadas coas novas tecnoloxías e a economía dixital así como as que ofrezan unha maior potencialidade de emprego futuro.

As entidades locais interesadas contan de prazo ata o 5 de xuño para cursar as súas solicitudes. As accións, pola súa banda, terán como data de inicio prevista o 1 de xullo de 2023.

A Universidade de Santiago de Compostela (USC), a Univerdidade da Coruña (VDE) e a asociación para o impulso da economía do dato e a intelixencia artificial na industria, IndesIA, promoverán a formación de profesionais en materias relacionadas con 'big data' e a Intelixencia artificial (IA).

O obxectivo é impulsar a formación en novas tecnoloxías do estudantado, a través da realización de diversas actividades como cursos, seminarios ou programas formativos, así como a participación das empresas asociadas de IndesIA para a realización e presentación de casos de uso dentro dos programas desenvoltos dentro do acordo.

Deste xeito, e como apunta o reitor da USC, Antonio López, "a unión fortalece a capacidade para avanzar e para facelo de forma máis eficiente". Así, sobre a base da cooperación poderase coñecer de primeira man as necesidades da industria nun campo que se atopa en plena ebulición.

Pola súa banda, o reitor da UDC, Julio Abalde, pon o foco "na habitual relación da universidade co sector empresarial para ofrecer unha mellor docencia universitaria, necesaria en todos vos ámbitos, e máis aínda en temas tan novos como os que abarcan a enxeñería de datos e a intelixencia artificial".

Por moitos é coñecida a gran influencia que tivo Arxentina como país de acollida de milleiros de emigrantes galegos, ademais dun considerable número de exiliados que, desde a outra beira do océano, participaron activamente na propia configuración social e política de Galicia e axudaron a consolidar a nosa identidade cultural.

Podemos observar como as estatísticas migratorias arxentinas proporcionan cifras asombrosas referidas ao volume de galegos e galegas que arribaron á terra porteña, ben temporalmente ou ben para permanecer nela o resto dos seus días. Entre 1857 e 1930 máis de dous millóns de españois chegaron a territorio arxentino e máis da metade eran naturais de Galicia. Na segunda onda migratoria, entre 1946 e 1960, a cifra de galegos que chegaron ao país austral superaba os 100 000. Tras a súa chegada ao novo destino esperábaos unha ardua tarefa de procura de vivenda e traballo en terra descoñecida, o que os levaba a utilizar as redes de apoio e solidariedade constituídas por aqueles paisanos que simplemente se apresuraron máis aínda na súa aventura migratoria.

Neste marco, as especial "Historias de ida e volta" -un proxecto web realizado polo Consello da Cultura Galega (CCG) en colaboración coa Secretaría Xeral dá Emigración-, vuleve documentando o papel das sociedades microterritoriales de emigrantes en Arxentina .

No territorio austral púxose en marcha un importante movemento asociativo que buscaba a integración dos emigrantes, á vez que procuraban preservar a identidade cultural galega. O novo especial leva por título As asociacións microterritoriais dá emigración galega en Arxentina e mostra en vinte imaxes e documentos algún exemplos representativos destas sociedades.

Entrégaa número 28 de "Historias de ida e volta" profunda neste tipo de asociacións étnicas, "que proliferaron en Arxentina como representantes dun partido xudicial, concello ou parroquia galegos". Procurar o benestar das súas comunidades de orixe e contribuír ao desenvolvemento de proxectos na súa terra natal eran os obxectivos destas sociedades, que foron o corazón da construción das primeiras escolas, cemiterios e lavadoiros públicos nas parroquias galegas. Ademais, destaca tamén a participación que tiveron en iniciativas de carácter político, como as campañas en apoio a refuxiados ou pola defensa da España republicana. Con todo, polo seu carácter microterritorial, algunhas destas sociedades escindíronse ou se uniron con outras homólogas. "Moitas delas ingresaron na Federación de Sociedades Galegas ou quedaron diluídas no Centro Galego de Buenos Aires, segundo os seus intereses e ideais políticos", explica o especial. Leste foi o caso, por exemplo, do Centro Recreativo do Partido de Becerreá, que, tras a súa creación en 1927, pronto pasou a integrarse na Federación de Sociedades Galegas, coa que compartía un ideario republicano e agrarista.

Formar parte da directiva dunha destas asociacións era un modo de reafirmar o ascenso social e económico dos emigrantes no país de acollida. A fotografía dos directivos da sociedade Chantada e o seu Partido e as das comisións do Centro Redondela e o seu Distrito e da Sociedade Saviñao e os seus Contornos forman parte das imaxes que se inclúen neste especial, no que tamén se recollen outras da masa asociativa de entidades como o Centro Partido de Carballino.

A celebración de reunións festivas era unha práctica habitual nestas sociedades, pois contribuían a manter os vínculos de amizade e veciñanza entre as e os membros e a preservar os patróns culturais dos seus lugares de orixe. A modo de exemplo, a nova entrega incorpora a imaxe dunha festa organizada pola sociedade Hijos de Silleda de Protección Mutua, así como a invitación á Romaría Galega da Unión Residentes de Santiago de Compostela. A música galega erixiuse, así mesmo, como un sinal de identidade cultural alén mar, polo que algunhas sociedades crearon os seus propios coros. Foi o caso de Parroquias Unidas do Concello de Rianxo e o seu Coro Castelao. Ademais, estas asociacións étnicas tamén adoitaban organizar homenaxes a veciños ilustres, como a realizada polos socios e socias de Hijos de Rianxo a Castelao.

Á marxe de fortalecer os vínculos sociais e culturais, o especial recolle o papel que estas entidades tiveron en causas de carácter político, como a Sociedade Residentes do Municipio de Porriño, destacada polo apoio material prestado para a campaña de solidariedade co bando republicano na Guerra Civil española.

A entrega compleméntase con outras imaxes que recollen os estatutos que rexían o funcionamento destas entidades ou as asembleas xerais que organizaban con carácter periódico. Ademais, tamén deixa constancia das importantes achegas que fixeron para a construción de escolas nos seus concellos natais, como a creada pola Unión Hispanoamericana Prol-Val Miñor na parroquia da Ramallosa.

O Diario Oficial de Galicia publicaba esta semana as bases das axudas para familias galegas do exterior en situación de emerxencia social urxente.

O programa suma esta vez 50.000 euros para chegar a aqueles residentes do exterior que carezades nestes momentos dos recursos económicos necesarios para atender problemas sobrevindos de carácter extraordinario, xa sexan sociais, sanitarias ou asistenciais.

Podedes acceder a estas axudas todos os emigrantes galegos e os vosos fillos e fillas que posúan a condición de persoas galegas residentes no exterior e que, por cuestións urxentes e extraordinarias, atopédesvos en situacións de emerxencia social. 

O programa facilita apoios económicos de ata 3.000€ por persoa beneficiaria.

Os requisitos necesarios para solicitar estas axudas son ter rendas ou ingresos insuficientes, contar cun patrimonio insuficiente ou acreditar razóns de carácter social, sanitario ou asistencial de situacións sobrevindas nun tempo próximo ao da súa solicitude como máximo nos últimos doce meses e que, pola súa gravidade, requiran dunha actuación urxente ou da necesidade de realizar a viaxe por mor desta razón. 

O prazo destas axudas establécese na orde na que se convocan, permanciendo aberto aberto ata o próximo 15 de novembro.