O mar, tamén o asfalto, serpentea suavemente saíndo de Pontevedra en dirección a Sanxenxo, deixando aquí e alá diminutos cóbados de terra e auga que esconden, en silencio, algún que outro lugar inesquecible. Mestura de brión, pedras, area e tempo, que transitan en cores de verde a negro pasando polo ocre, co azul escuro, ás veces claro, do Atlántico, como lugar común ao fondo.

Un pouco máis arriba, afastándose esa marabillosa lagoa conectada co mar que en Galicia chamamos ría, escóndese o mosteiro de San Juan de Poio, paso previo ao noso destino. Todo se andará.

Pero antes contemplemos a fachada majestuosa, dourada polo sol do outono que acaba de arrincar, que volve a pedra case branca, ocultando, aos ollos do viaxeiro, os claustros seculares dun mosteiro levantado noutra época, noutra terra, nun mundo ao que hoxe nos desprazamos en series e películas.

As primeiras referencias datan do século VII, do reinado de Bermudo III -que máis dá- e dunha posterior reconstrución, paso previo ao actual edificio, que comezou a levantarse a finais do XVI. Hoxe os mercedarios habitan o mosteiro, testemuña silenciosa tras o abandono polos benedictinos na incautación de 1890.

O Parque Natural das Fragas do Eume é de por si un dos espazos naturais máis coñecidos de Galicia, unha mostra aínda impresionante de bosque atlántico europeo, encaixado nunha zona quebrada do curso medio e baixo do río Eume. Nas zonas máis altas do parque, a matogueira chega a cubrir grandes extensións, a miúdo mesturada con piñeirais.

A mellor forma de coñecer o parque é a pé. Así, se un sabe ver, quizá descubra aos xogadores trasnos que habitan nel. Carballos, chopos, freixos, ameneiros, máis de 20 especies de fentos e 200 de liques danse aquí. Ás veces a vexetación é tan tupida que apenas deixa pasar a luz. Pero este bosque sombrío e secreto é xeneroso como as súas augas, fontes e fervenzas. Aquí non hai verde, aquí hai paisaxes de mil verdes. E escondido no corazón do bosque, o mosteiro de Caaveiro, un antigo cenobio con máis de 10 séculos de historia e unhas vistas espectaculares desta fraga máxica.

Porque fraga significa bosque con árbores de diferentes especies. Carballos e castiñeiros forman o manto caducifolio acompañados de bidueiros e ameneiros, freixos e teixos, abeleiras e froiteiras silvestres; e dos perennes loureiros, acivros e érbedos. Todos forman unha heteroxénea selva na que cada especie ocupa o seu lugar. As sobreiras, por exemplo, teñen nas voltas destas ladeiras orientadas ao sur, o seu límite setentrional en Galicia. Nas ribeiras húmidas e sombrías consérvase unha ampla colección de liques, carrizas e fentos que son unha das xoias dos bosques climáticos como Eume, relictos da Era Terciaria.

Os novos tempos demandan novas apostas. Un escenario de continuo desenvolvemento e aposta pola innovación no que desde o Parque Tecnolóxico de Galicia están a impulsarse diferentes propostas. Unha delas, en colaboración con Atresmedia Formación, é a creación de  STEAMBites, unha plataforma de aprendizaxe online dirixida a alumnos de 8 a 16 anos interesados en profundar, de forma innovadora e atractiva, nos seus coñecementos en Ciencia e Tecnoloxía.

Esta proposta ofrece unha alternativa á formación tradicional, cun punto de partida baseado no convencemento de que hoxe en día se impón un modelo educativo no que se traballa por proxectos, con materias que deben compartir coñecementos. De aí nace o concepto STEAM, acrónimo en inglés de Ciencia- Tecnoloxía- Enxeñería- Arte e Matemáticas, que agora asume como propio esta nova ferramenta online.

STEAMBites ofrece aos estudantes as vantaxes da internet mantendo o espírito da formación presencial. Unha aposta para mentes inquietas, que parte dunha metodoloxía 'learn by doing', baseada na experiencia práctica para penetrarse en contidos STEAM. Para iso, os alumnos terán á súa disposición un kit de materiais específicos para que eles mesmos poidan experimentar, manipular e realizar nas súas casas as diferentes propostas e retos didácticos. O kit permite garantir unha formación totalmente activa, xa que, durante a transmisión online, os participantes poderán realizar as experiencias mostradas de forma simultánea co seu profesor.

Cada semana, tres horas de contidos

O lanzamento da plataforma STEAMBites empeza con dous atractivos cursos que comezan o 1 de outubro e finalizan o 17 de decembro.

• STEAM 101, de iniciación ao STEAM para adolescentes e mozos (de 12 a 16 anos)
• STEAM KIDS, para os máis pequenos e pequenas da casa (8 a 12 anos)

Cada semana os estudantes terán acceso a tres horas de novos contidos, que combinarán con retransmisións por streaming e clases gravadas con materiais descargables. Cunha oferta inicial de lanzamento, unha vez completado o curso, o alumno recibirá un diploma certificativo emitido por Atresmedia Formación e o Parque Tecnolóxico de Galicia.

Os participantes en STEAM 101 penetraranse, entre outras materias, en ciberseguridad e hacking ético, programación de micoordenadores ou deseño 3D. Aprenderán, ademais, a crear as súas propias aplicacións para móbil de forma rápida e sinxela e descubrirán o mundo da realidade aumentada e virtual grazas ás licenzas exclusivas PROL de Cospaces.

Os pequenos inventores que se animen ao curso STEAMKIDS iniciaranse, partindo do entretemento, na programación a través de Microbit e nos coñecementos matemáticos e científicos de Minecraft. Converteranse tamén en construtores dos seus propios prototipos a través de ferramentas 3D e introduciranse no mundo maker a partir de circuítos con plastilina, postais luminosas, stop motion e hologramas.

Ambas as propostas, cuxa información está dispoñible aquí,contan cun equipo pedagóxico que adaptou os contidos á idade e nivel académico dos participantes. Os estudantes terán unha tutorización individualizada e os profesores acompañaranlles durante todo o proceso de aprendizaxe.

Puxéronse en marcha a comezos de ano e fai un par de días presentaron xa os resultados. Estamos a falar da primeira plataforma europea sobre oferta formativa e de emprego no sector marítimo-portuario; unha ferramenta pioneira impulsada desde Galicia, e cuxos último detalles están a perfilar os promotores  MarENet, Atlantic Maritime Ecosystem Network, un consorcio de oito entidades españolas, irlandesas e francesas lideradas polo Campus do Mar galego.

Todos eles celebraron a semana pasado, en liña, o seminario internacional Carreiras azuis como estratexia para fomentar a industria azul atlántica, no que debateron sobre as habilidades e coñecementos que deben ter os profesionais dos principais sectores marítimos, tanto dos ámbitos máis tradicionais -construción naval, loxística e servizos de portos marítimos, pesca e acuicultura-, como dos emerxentes, caso da biotecnoloxía azul ou as enerxías renovables.

A nova plataforma está constituída por tres ferramentas dixitais que facilitan o acceso á información xerada respecto a itinerarios, oferta formativa, e ofertas-demandas de emprego no ecosistema marítimo-portuario. “Estas ‘dixital tools’ permitirán integrar toda a información que se xere no proxecto de forma sistematizada, facéndoa facilmente accesible aos potenciais usuarios, así como facilitar a interacción entre os actores da empresa, o mundo da formación, os traballadores, os demandantes de emprego, etc.", explican os responsable do proxecto.

1. A primeira destas ferramentas está vinculada ás carreiras profesionais e mostrará de forma didáctica en que consiste o traballo e as tarefas técnicas de cinco perfiles profesionais chave de cada un dos segmentos da economía azul que abarca o proxecto. Permitirá aos potenciais usuarios coñecer a formación requirida para un posto, as tarefas para executar, o salario potencial, as oportunidades de progresar nese campo, etc.
2. A segunda, xa operativa, está vinculada aos cursos e proporcionará información a aqueles interesados en atopar formación e oportunidades de avance das súas capacidades profesionais, ofrecendo información sobre a oferta formativa (regulada e non regulada) para cada un dos segmentos en España, Francia e Irlanda.
3. A terceira céntrase nos empregos e supón unha oportunidade para aquelas persoas que están na procura de traballo ou prácticas en empresas relacionados coa economía azul.

 Cales son os perfís profesionais máis demandados?

O proxecto permitiu tamén realizar un traballo de campo nos tres países socios no que, a través de enquisas a profesionais dos sectores máis representativos, identificáronse as principais demandas desta industria en canto a formación e capacitación.

“É unha parte da historia de Galicia que se descoñece, que permaneceu practicamente invisibilizada e da que existen poucos documentos e materiais”. Con estas palabras, a comisaria Ofelia Rey presenta unha das grandes mostras sobre a historia da navegación galega e o papel da nosa terra no descubrimento dun novo mundo: a ' Inventio Mundi', unha exposición que tras permanecer no Museo do Mar de Vigo, agora pódese gozar na sede da Fundación Barrié na Coruña

Ata o próximo 25 de outubro, todos aqueles que o desexen poden profundar nun relato magníficamente trazado que, a través de pouco máis de trinta paneis, detalla a historia da navegación galega, que arrinca nese interese comercial coas Illas Molucas e finaliza no século XVII, cando cambian as formas de navegación.

Unha historia e un relato no que A Coruña tivo un papel destacado. A creación da Casa de Contratación da Especiería supuxo un importante impulso económico para a cidade, pero tamén un foco de atracción de piratas. A duración desta institución foi breve. En 1529, tan só sete anos despois da súa creación, desapareceu como resultado dos acordos alcanzados entre España e Portugal no tratado de Zaragoza, no que se cedía ao país veciño os seus dereitos sobre as illas das Especias a cambio dunha gran suma de diñeiro.

'A Galicia navegante no imaxinario literario'

A posición atlántica de Galicia é fundamental para comprender a especificidade da cultura galega. Por iso, a través de ' Inventio mundi' tamén se recupera como se mantiveron no noso imaxinario popular os feitos históricos. Na literatura galega medieval, o Atlántico é o Mar Maior, cantado por Paio Gómez Chariño, o poeta almirante sepulto na igrexa de San Francisco de Pontevedra, a Boa Vila, porto importante aínda a finais do século XV.

Pero hai máis, a historia do Colón pontevedrés; o Fernando de Magalhães que naceu na aldea de Magaláns, na mesma ría; pero tamén na literatura contemporánea en obras como O triángulo inscrito na circunferencia de Víctor Freixanes, entre moitas outras achegas. Unha conexión que tamén está presente na mostra e sobre a que se profundará nunha das actividades complementarias previstas. O próximo día 18, Pemón Bouzas, Marilar Aleixandre e Manuel Bragado, coordinados por Olivia Rodríguez, participarán na charla A Galicia navegante no imaxinario literario e a que profundarán, a través das súas propias experiencias, na relación entre a literatura galega e as historias de navegacións mariñas.

O Parque Tecnolóxico de Galicia ten posto en marcha o prazo de inscripción para as Steam Kids Tecnópole e Aulas Tecnópole, os cursos de formación en habilidades científicas e innovadoras para estudantes de entre 8 e 18 años. A matrícula estará abierta ata o próximo 30 de setembro.

STEAM Kids Tecnópole busca ofrecer aos máis novos, por sexto ano consecutivo, unha aproximación innovadora ao mundo da ciencia e a tecnoloxía desde unha óptica artística e creativa. Diríxese a escolares de entre 8 e 11 anos, cun límite de 25 asistentes.

O programa consta dun conxunto de actividades que xiran arredor de distintos campos de coñecemento e que requiren do uso de todo tipo de habilidades, tal como sucede na vida real. Os participantes levarán a cabo pequenas investigacións, construirán robots programables, aprenderán a programar, terán a oportunidade de voar drons, deseñarán instalacións artísticas de base tecnolóxica, superarán retos interdisciplinares e descubrirán a maxia das matemáticas.

Aulas Tecnópole para mozos de 12 a 18 anos

Por su parte, as Aulas Tecnópole, que este ano alcanzan a súa undécima edición, están pensadas para espertar vocacións científicas e incentivar o espírito emprendedor entre o alumnado de 12 a 18 anos. As prazas están limitadas a 40 asistentes.

Os estudantes, todos eles de Secundaria e Bacharelato, reciben formación sobre as pautas que debe seguir unha investigación científica rigorosa e a estrutura que debe ter a memoria escrita na que se recolla o proxecto. Os seus ámbitos de traballo abranguen todas as áreas do coñecemento, desde as novas tecnoloxías e a informática ata as ciencias ou as humanidades.

Os participantes no curso terán ocasión de presentar os seus proxectos en Galiciencia, a feira científica máis importante de Galicia que promove Tecnópole, e noutros certames nacionais como “Jóvenes Investigadores” do Ministerio de Ciencia e Innovación.

O ciclo de concertos 'Galicia Emerxe', iniciativa de promoción e difusión de solistas e bandas galegas tras o impacto da pandemia, acaba de comezar no Museo Centro Gaiás da Cidade da Cultura de Galicia de Santiago de Compostela.

Ata finais de setembro, 50 directos de artistas galegos de media hora de duración individual serán gravados en un atractivo formato audiovisual, e emitidos ao longo do ano 2021 en TVG e Radio Galega con motivo do Xacobeo 2021. 

'Galicia Emerxe' é parte do Plan de reactivación dos sectores cultural e turístico que está a impulsar a Comunidade fronte aos efectos do Covid-19. A iniciativa busca ofrecer aos artistas unha nova plataforma de promoción do traballo mediante un atractivo formato audiovisual, deseñado para a súa emisión televisiva e a súa posterior difusión en liña.

Rock, folk, pop, fusión… unha ampla variedade de estilos daranse cita nos concertos de 'Galicia Emerxe', no que figurarán artistas tan coñecidos como Xoel López, Luar na Lubre, Novidades Carminha, Susana Seivane, Mercedes Peón ou Triángulo de Amor Bizarro, que comparten programa con outros que están a despuntar no panorama musical galego, como High Paw & Elephant Yards, Xoana, Blanco Palamera, Faia, Boyanka Kostova, Laura LaMontagne ou Pauliña, entre moitos outros.

Intervención dos protagonistas

O espazo musical desenvolverase ao longo de 50 programas duns 40 minutos de duración que, ademais dos concertos, incluirán a intervención dos seus respectivos protagonistas para falar sobre a súa traxectoria e os seus proxectos máis inmediatos.

As bandas e solistas foron seleccionados por unha comisión artística de entre máis de 700 propostas recibidas, atendendo a criterios como a traxectoria artística, a actividade recente ou a perspectiva de xénero. “De aí, que contemos cunha antoloxía moi compensada en canto a estilos musicais, a presenza de artistas moi consagrados, dentro e fóra de Galicia, xunto a talentos emerxentes que xa están a dar moito que falar”, expón o conselleiro de Cultura e Turismo.

'Galicia Emerxe' é tamén un sopro de aire fresco para a industria musical. Non en balde, ademais das 41 axencias de contratación galegas a través das que participan os 50 artistas seleccionados, o programa mobiliza 21 empresas de servizos musicais, así como máis de 20 técnicos de son dos propios grupos. Neste sentido, están implicadas áreas como produción, son, iluminación, realización e edición de vídeo, deseño gráfico e visual, construción efémera, escenarios e estruturas, hospitalidade, backline, comunicación e, especialmente ante a actual situación, seguridade e prevención de riscos laborais para garantir tamén un estrito protocolo hixiénico-sanitario dos equipos artísticos e técnicos.

Antoloxía de Galicia Emerxe

Os grupos e artistas que pasarán ao longo das próximas semanas polo escenario de Galicia Emerxe no Museo Centro Gaiás son, por orden alfabética: A Banda da Loba, Abraham Cupeiro, Alejandro Vargas, Ataque Escampe, Bala, Banda Crebinsky, Blanco Palamera, Boyanka Kostova, Budiño, Caldo, Dakidarría, De Vacas, Eladio y Los Seres Querido, Faia, Familia Caamagno, Fernando Barroso, Furious Monkey House, Germán Díaz & Benxamín Otero, Ghost Beast, High Paw & Elephant Yards, Holywater, Laura LaMontagne & PicoAmperio, Luar na Lubre, Marcos Teira, Margarita Mariño, María Toro, Mercedes Peón, Mounqup, Novedades Carminha, Pablo Lesuit, Pauliña, Presumido, Rodrigo Romaní, Santi Araujo, Sés, Silvia Penide, Son Trío, Sumrrá, Susana Seivane, Talabarte, Tanxugueiras, Terbutalina, The Soul Jacket, Triángulo de Amor Bizarro, Wöyza, Xan Campos Trío, Xoana, Xoel López e Zënzar.

Por sexto ano consecutivo, Galicia configúrase como unha das opcións preferidas por miles de cidadáns á hora de emprender os seus distintos proxectos profesionais e persoais. Así o reflicten, unha vez máis, as principais estatísticas de movementos de poboación elaboradas polo Instituto Galego de Estatística - IGE, que subliñan que durante 2019 un total de 46.600 persoas optaron pola nosa terra para fixar a súa residencia. 

Unha cifra que contribúe de modo decisivo a que Galicia arroxe, un ano máis, un saldo migratorio externo moi positivo, paliando os 28.853 veciños que optaron por deixar a comunidade. Así, o ano pasado optaron pola nosa terra como fogar preto de 18.000 persoas máis das que preferiron outras alternativas.

Neste marco, convén destacar que a cifra implica un crecemento do saldo migratorio externo do 43% con respecto a 2018, cando xa a diferenza entre entradas e saídas arroxaba un fluxo favorable de 12.391 para Galicia. Non en balde, a diferenza positiva entre os que veñen e vanos da nosa terra é, en 2019, a máis elevada que se rexistra na Comunidade desde o ano 2008.

Así, eses 46.600 veciños -procedentes do estranxeiro ou doutras comunidades autónomas-, que elixiron Galicia supoñen un incremento do 9% respecto ao ano anterior. Esta cifra é a máis elevada desde 2007 e a segunda máis alta de toda a serie histórica de dita estatística.

Cabe destacar tamén que as 28.853 emigracións representan un descenso do 5% en comparación co 2018. Segundo os datos do IGE, a cifra de persoas que saíron de Galicia é a máis baixa rexistrada desde o ano 2010.

Saldo positivo en todas as provincias

A Explotación de Movementos Migratorios revela tamén que en 2019 as catro provincias galegas gañaron poboación grazas aos movementos migratorios co exterior, tendo en conta que en todas elas as entradas de novas e novos habitantes superaron ás saídas.

Así, a provincia da Coruña alcanzou un saldo migratorio externo de 7.950 persoas, ao rexistrar 19.621 entradas e 11.671 saídas; a de Lugo tivo un saldo de 2.334 persoas, con 5.856 entradas e 3.522 saídas; a de Ourense contabiliza un saldo de 2.289 persoas, con 6.204 entradas e 3.915 saídas; e finalmente, a provincia de Pontevedra obtivo un saldo migratorio externo de 5.174 persoas, con 14.919 entradas e 9.745 saídas. 

O verán chega ao seu fin e a nosa viaxe conclúe na capital de Galicia, Santiago de Compostela, destino de peregrinación da cristiandade dende o século IX.

Dende as augas do mar Báltico e do mar do Norte, miles de peregrinos camiñaron ata o santuario galego e portaron a cuncha de vieira ao longo de todos os camiños de Santiago, verdadeiros camiños de fe. A todo isto hai que sumarlle que, tanto durante o período románico coma durante o barroco, o santuario de Santiago de Compostela exerceu unha influencia decisiva sobre o desenvolvemento da arquitectura, non só en Galicia, senón tamén no Norte da Península Ibérica.

Antes de entrar na catedral, o ideal é percorrer devagar as diversas rúas da zona vella, declarada Patrimonio da Humanidade pola UNESCO e coñecida popularmente como “a améndoa”. A rúa do Franco, cos seus típicos restaurantes, ou a rúa do Vilar, cos seus soportais, conduciranvos ata o seu contorno. Unha vez alí, achegádevos ata a Praza do Obradoiro e mirade ao voso redor: o pazo de Raxoi, sede da Casa do Concello; o Hostal dos Reis Católicos, actualmente Parador Nacional de Turismo; o colexio de San Xerome, sede do reitorado da Universidade e a Catedral forman un marco excepcional que fará que vos sintades pequenos ante semellante conxunto monumental. O son da gaita de fondo enriquecerá, se cabe, a vosa experiencia pois un gaiteiro adoita tocar baixo o arco do Pazo de Xelmírez, así que, xa sabedes, afinade o voso oído!

O programa Emega para incentivar o emprendemento feminino ha aumentado o seu orzamento en case 350.000 euros ata superar os 2,1 millóns co obxectivo de fomentar o autoemprego e o emprego femennio, ademais de facilitar a posta en marcha de mecanismos que permitan a conciliación laboral, persoal e familiar. 

O programa, enmarcado na Estratexia Retorna 2020 do goberno galego, consolídase deste xeito como unha medida para promocionar a participación das mulleres no mercado de traballo e aproveitar o seu potencial para crear novas oportunidades de negocio. A finalidade é que aquelas mulleres que teñades unha idea de negocio poidades materializala contribuíndo a xerar riqueza e novos postos de traballo.

Catro liñas específicas

1. 'Emprende',para promover a posta en marcha de novas iniciativas empresariais e crear emprego feminino estable por conta propia ou allea.
2. 'Innova', para fomentar a implantación de medidas innovadoras para a mellora da competitividade de empresas constituídas por mulleres.
3. 'ITEF', para promocionar iniciativas empresariais con contido científico ou base tecnolóxica promovidas por mulleres.
4. 'Activa', con incentivos para favorecer a reactivación e a consolidación destes negocios con melloras, ampliacións ou cambios de localización que permitan paliar unha situación económica adversa.

Para acceder a esta última liña flexibilizáronse os criterios sen que se requira que o negocio teña máis de tres anos, ademais de valorarse o emprego mantido neste período. Desta forma, preténdese garantir a pervivencia das empresas cunha situación económica complicada, que se vise agravada como consecuencia da crise sanitaria do coronavirus.

O programa Emega conta ademáis cunha axuda complementaria:

• 'Concilia', para promover a conciliación da vida persoal, familiar e laboral nas súas dúas modalidades: a destinada a promotoras e para persoas traballadoras por conta allea.

Coa finalidade de minimizar os efectos que poidan ter os peches de negocios durante o confinamento nos negocios das beneficiarias do programa en edicións anteriores, o Goberno galego xa modificara as bases da convocatoria de 2018 para que o período de execución do proxecto no canto de ser un mínimo de dous anos sexa desde a súa posta en marcha ata a data de inicio do estado de alarma. Na mesma liña, tamén se previu adaptar e flexibilizar as bases da convocatoria do ano pasado.