Calquera problema pode acabar converténdose nunha oportunidade. A frase, un deses lugares comúns nos que un se refuxia para tratar de resumir unha evidencia, volve poñerse de manifesto coa Aula Galicia Aberta.

Esta iniciativa, posta en marcha polo Goberno de Galicia como consecuencia da pandemia, e co obxectivo de seguir achegando a cultura e a tradición da nosa terra aos galegos da diáspora, resultou ata a data todo un éxito. As cifras así o avalan: preto de 350.000 reproducións en redes sociais.  

A través de Facebook Live e da canle de Youtube da Secretaría Xeral de Emigración, miles de galegos de todo o mundo puidestes gozar e aprender coas clases de canto e pandeireta, percusión, gaita e baile, e coas sesións de conta contos en galego estreadas hai unhas semanas.

A partir de hoxe, poderedes seguir gozando -agora coa gastronomía galega-, nun seminario que imparte o chef André Arzúa. El será o encargado de achegarvos diferentes pratos e receitas elaboradas desde Galicia, adaptándoas, nos casos nos que sexa posible, aos ingredientes e métodos empregados e á realidade gastronómica dos países con maior presencia de galegos.

Lembrade, hoxe, a partir das oito da tarde, en horario peninsular español, podedes participar de modo gratuíto deste seminario, que se emitirá no Facebook Live da Secretaría Xeral dá Emigración. Unha canle a través do cal poderedes expoñer dúbidas e realizar comentarios sobre as receitas que se vaian executando.

¡SÍGUEO EN DIRECTO A PARTIR DAS 20 HORAS!

Ao redor de 1.700 empresas compoñen a industria agroalimentaria galega, que emprega a case 17.000 persoas e alcanza unha facturación de 4.600 millóns. Unha área crave para o equilibrio económico de Galicia que, como outros sectores, vén redobrando a súa aposta pola innovación.

Neste escenario nace a Business Factory Food, unha aceleradora da industria alimentaria de Galicia promovida polo Goberno autonómico e impulsada pola Agrupación industrial Alimentaria ( Clusaga), e que vén colaborando desde hai anos con distintas iniciativas empresariais.

Agora, o programa acaba de seleccionar 6 proxectos enmarcados na súa primeira convocatoria de consolidación. Media ducia de iniciativas que dispoñerán dun apoio integral e especializado durante 12 meses, ademais de poder acceder a un préstamo participativo por parte de Xesgalicia cunha capitalización de ata 250.000 euros.

Estes 6 proxectos elixíronse de entre un total de 27, todos eles galegos, primando a súa aposta pola innovación e a tecnoloxía co obxectivo de facer fronte aos retos da industria alimentaria en áreas como a sustentabilidade, a interacción cos clientes ou, en momentos como o presente, a loita contra as consecuencias derivadas da pandemia do coronavirus.

Los proyectos seleccionados

• O reto da valorización dos residuos. Essence Food é unha empresa con sede en Pontevedra que traballa no desenvolvemento de novos produtos alimentarios a partir de excedentes ou residuos alimentarios da produción.
• Facilitar a venda en China. Monkey Market nace como unha ferramenta que facilita aos produtos do sector alimentario a venda en China, e aos importadores chineses a compra en Europa. Ofrece, así, un método organizado para facilitar a internacionalización das compañías nos mercados asiáticos.
• Unha aposta pola dixitalización. A terceira empresa seleccionada é Muutche food monitorin platform, unha compañía que afronta o reto da dixitalización e automatización, ofrecendo unha plataforma de monitoraxe para a súa incorporación e análise en tempo real co obxectivo de optimizar custos.  
• Unha plataforma machine learning. Desenvolvida por TripleAlpha, a iniciativa permite replicar calquera planta física de fabricación e optimizar os procesos mediante algoritmos de predición e prescrición.
• A auga e a súa sustentabilidade. Refix nace como unha bebida natural elaborada a base de auga de mar da Costa da Morte. 
• Un software de análise sensorial. Sensebit permite personalizar clientes e facer unha análise para aforrar custos no ensaio-erro.

Cada ano, miles de fogares galegos de todo o mundo reciben unha pequena ou gran axuda por parte do goberno da súa rexión. Son fogares nos que a situación social do seu país resulta bastante máis delicada que na Galicia territorial; pero son fogares galegos a final de contas. Máis, se cabe, en época de pandemia, cando as necesidades, en moitos casos, multiplícanse. 

Neste escenario, o Goberno galego ha impulsado un ano máis o programa de axudas económicas individuais, colaborando nesta ocasión, de modo directo, con máis de 8.000 familias que recibirán axudas por un importe conxunto que supera os 2,5 millóns de euros. Un pago co que poderán facer fronte ás súas necesidades máis básicas de subsistencia e atención sociosanitaria.  

A maioría dos fogares galegos beneficiados residen en Cuba (6.267) e Venezuela (1.637). O resto de familias distribúense en Arxentina, Brasil, República Dominicana e Uruguai. 

Sete tipos de axuda en función das necesidades 

O grao de dependencia, a gravidade das enfermidades e os seus tratamentos, os ingresos económicos, e a idade da persoa solicitante, así como as cargas familiares, determinan os criterios para a concesión destas axudas.

Ditas pautas son as seguintes:  

• Por unidade familiar en situación de precariedade
• Por situación de dependencia ou enfermidade grave da persoa solicitante
• Por situación de dependencia o enfermidade grave no seo da unidade familiar
• Por invalidez ou enfermidade permanente
• Por cobertura de medicamentos e tratamentos de enfermidades crónicas ou graves cando teñan un custo elevado
• Para as mulleres que sofran violencia de xénero 
• Para paliar unha situación de desemprego na unidade económica familiar   

Lonxe, aínda que quizá non tanto, ou máis preto do que ás veces imaxinamos –así é o tempo-, quedan aquelas estampas roubadas á memoria como unha frecha. Buques xigantes en peiraos aínda máis xigantes, debuxados todos eles en branco e negro, a cor dunha época afastada, aínda que quizá non tanto, insisto. A da emigración galega; a de centos de miles de paisanos, veciños, cidadáns, que partían coa maleta cargada de proxectos, e volvían, se volvían, ou xa non. Que máis dá.

Moitos a Arxentina, aínda hoxe ‘quinta provincia galega’. Podía ser o caso de Pablo, protagonista da novela de Paz Míguez Dá emigración. Notas d’un galego, que o Consello de la Cultura Galega recuperou á memoria no marco da colección Clásicos dá emigración.

A obra de Paz Míguez é o cuarto volume desta recompilación, e está escrita desde as anotacións dun galego fiel coñecedor dos universos da súa terra e de Arxentina. Paz Míguez estruturou a novela como unha viaxe de ida e volta con final aberto, adornado coas circunstancias e peripecias vividas polo protagonista ao longo de varios anos residindo en Arxentina.

Pablo vive un conxunto de peripecias persoais que o autor quere proxectar sobre o prototipo de emigrante galego: a dura viaxe no barco, o engano, a soidade, a situación do idioma, a visión pesimista da realidade, o retorno… Personaxes paradigmáticos, difíciles condicións humanas e aspectos de didactismo e ensino comúns marcan os alicerces dunha narración moi interesante, escrita en clave testemuñal para un mellor coñecemento do que foi a vida dos desterrados galegos.

Paz Míguez

O Consello da Cultura Galega acompaña a presentación desta publicación obra coa publicación da entrada do seu autor, Paz Míguez, no Álbum de Galicia.

Nacido na Pobra do Caramiñal o 11 de xuño de 1911, viviu alí ata os 18 anos, cando houbo de emigrar a Arxentina. Primeiro estivo a traballar nun negocio familiar na cidade portuaria de Rosario ata que decidiu trasladarse á capital do país.

Paz Míguez coñeceu en primeira persoa a situación dos compatriotas galegos (condicións laborais, relacións humanas, desterro, morriña…), que acabaron sendo motivo esencial e recorrente das súas principais novelas: Dá emigración. Notas d’un galego (1936) e Ou Adán que non quixo voltar ó Paradiso (1992). Realizou varias viaxes entre a Arxentina e Galicia e foi en Buenos Aires onde acabou formando unha familia e pasou a última etapa da súa vida. Faleceu no ano 2003.

Colección Clásicos da emigración

A emigración en Galicia publicada por Ramón Castro López en 1923 foi o punto de apertura dunha colección de libros que, baixo o título Clásicos dá emigración, pretende ofrecer un reflexo fiel do que supuxo a emigración galega tanto para aqueles que a viviron desde os seus países de destino como para quen os viu marchar.

A colección está integrada por unha ducia de títulos de diferentes xéneros que hoxe en día son difíciles de atopar en bibliotecas ou librerías, e que así poden ser máis accesibles para o público investigador, pero tamén para calquera persoa interesada no tema. Reúne as distintas perspectivas que marcaron un dos fenómenos demográficos máis importantes dos últimos séculos en Galicia a través de obras que abarcan tanto ensaios como literatura de ficción ou biografías, entre outros xéneros, escritos entre principios do século XX e os anos 60, aproximadamente. Cada un dos volumes está prologado por un especialista contemporáneo na materia, como Ramón Villares, Pilar Cagiao ou Raúl Soutelo, entre outras e outros.

DESCARGA AQUÍ A OBRA!

A enquisa a pé de urna abriu unha físgoa para as dúbidas: a pinza da TVG outorgaba ao PP de Alberto Núñez Feijóo entre 37 e 40 deputados. Un por baixo da maioría absoluta no peor dos escenarios posibles. Con todo, o reconto resultou finalmente esclarecedor, e elevou a Feijóo á categoría de Manuel Fraga. Que en Galicia, e en política, son palabras maiores: cuarta maioría absoluta para o líder popular. E a máis folgada: máis dun 48% das actas e o mesmo número de deputados, 41, que os obtidos en 2016.

En segundo lugar sitúase o BNG, con Ana Pontón á cabeza, a outra gran triunfadora desta noite electoral. Os nacionalistas, que ameazaban co ‘ sorpasso’ en días previos, materializárono finalmente e de modo moito máis folgado do que puidese apuntar calquera enquisa: preto dun 24% dos votos, máis de 300.000 papeletas sumadas e 19 deputados.

En terceiro lugar quedouse o socialista Gonzalo Caballero. O PSdeG suma 15 deputados, un máis que hai 4 anos, e sube un 1,5% a súa porcentaxe de votos.

Con todo, sempre alguén pode estar peor. É o caso de Galicia En Común – Anova Mareas, o que no seu día foi Podemos e fai catro anos En Marea: pouco máis de 50.000 votos en toda a comunidade, cun 3,9% que non lle dan para obter un deputado.

Galicia rexistra así un Parlamento doutra época, daquela na que aínda imperaba o bipartidismo. Aínda que, nesta ocasión, co BNG como referencia na bancada da oposición. O que non cambia é o gañador: por cuarta vez, Alberto Núñez Feijóo.

O voto exterior decidirá un escano en Pontevedra 

O resultado aínda pode oscilar na provincia de Pontevedra, onde aqueles galegos do exterior que solicitedes e fagades efectivo o voto decidiredes o último deputado. Nestes momentos, o Partido Popular suma 10 deputados nesta provincia, pero está a só 45 votos de recuperar unha acta, o que elevaría a 42 a súa cifra total na Comunidade.  

Durante o proceso electoral, foron 3.496 residentes no exterior censados na provincia os que solicitaron o seu voto. Falta agora por ver cantos se fixeron efectivos realmente. A cifra, xa dificultada polo ‘voto rogado’, viuse afectada nesta ocasión por mor de a crise do Covid-19.

“Voces de Chernóbil” é unha sedutora peza de dez anos de xornalismo a través de máis de 500 testemuños solicitados por Svetlana Aleksiévich. Un deles, dá igual quen, rememora sobre aquel tráxico suceso: “Non se podían crer que nun día o mundo púxose patas para arriba e que vivían nun distinto”. Hoxe, case medio século despois daquilo, o mundo volve estar patas para arriba por mor dunha pandemia, a do coronavirus, que suma xa máis de 12,3 millóns de contagios e 555.000 falecidos.

Á espera dunha segunda onda, de novos rebrotes aquí ou alá, ou do medo a enfrontar o aínda descoñecido, algunhas rexións avanzan máis seguras que outras. Pode ser o caso de Galicia, que suma un mes sen falecidos e que foi a primeira comunidade autónoma española en alcanzar a ‘nova normalidade´. Unha situación favorable que non impide que a rexión se siga acordando dos seus, tamén os que están no exterior e que seguen sufrindo o incerto devir desta pandemia.

Por este motivo, o goberno galego acaba de reforzar un dos seus programas de apoio para os que peor o estades pasando: as axudas excepcionais de emerxencia. Nos próximos días publicarase unha liña dirixida a persoas  de orixe galega e residentes no exterior, que carecen dos recursos económicos necesarios para atender situacións sobrevindas de carácter extraordinario de emerxencia social, sanitaria ou asistencial, e que precisan dunha actuación urxente.

As consecuencias que a pandemia do coronavirus ameaza con deixar tras de si, especialmente en países como Arxentina, Brasil ou Venezuela, impulsou ao goberno autonómico a reforzar esta partida cunha dotación inicial de 200.000 euros, que poderá triplicarse en caso de necesidade. O prazo de presentación de solicitudes finalizará o 15 de novembro.

Trátase de axudas con carácter persoal e intransferible de até un máximo de 3.000 euros. Para os que esteades interesados, os requisitos son: carecer de rendas, ingresos e patrimonio para facer fronte á situación descrita, e acreditar razóns de carácter social, sanitario ou asistencial de situacións sobrevindas nun tempo próximo ao da solicitude (como máximo nos últimos doce meses) e que pola súa gravidade requiran unha actuación urxente.

Causas para solicitar a axuda

Entre as razóns para solicitar estas axudas figura a de atoparse no exterior en situacións de marxinación social; as situacións derivadas da perda, inadecuación ou dotación básica da vivenda habitual ou familiar; ou a carencia de alimentación, roupa, ou educación.

Ademais, tamén se inclúen las “situacións derivadas de problemas sanitarios graves cuxo tratamento non estea debidamente cuberto” ou con respecto aos cales a súa atención no Estado español suponga unha vantaxe significativa”.

Situacións de carácter asistencial

Así mesmo, quedan cubertas por esta convocatoria as situacións sobrevindas derivadas de graves catástrofes naturais ou outras causas que provoquen a perda ou grave deterioración da vivenda habitual, e aqueloutras situacións de carácter social, asistencial ou humanitario que deriven na necesidade dunha intervención urxente.

Trátase dunha iniciativa da que pode resultar beneficiaria calquera persoa emigrante galega, así como os seus descendentes en primeiro grao, que posúan a condición de galegos residentes no exterior.

Desde onte, e ata o vindeiro domingo, todos aqueles galegos que residides no exterior e solicitastes voso, podedes depositalo persoalmente, nun sobre dirixido á Xunta Electoral Provincial, na Oficina Consular que vos corresponda.

O prazo para facer efectivo o voto está aberto ata o mesmo día das eleccións autonómicas galegas -o vindeiro domingo 12 de xullo-, e ata as oito da tarde (horario peninsular español).

Xunto a esta emisión do voto de modo persoal nas oficinas consulares, os residentes no exterior dispoñedes tamén dunha segunda vía: a posibilidade de envialo por correo certificado no sobre correspondente á Oficina Consular de España na que se atopen rexistradas ou rexistrados. Neste caso, tedes de prazo ata o sábado, 11 de xuño. 

Más de 12.300 gallegos

Un total de 12.359 cidadáns galegos residentes no exterior solicitástedes no seu momento o voto para participar nos comicios autonómicos. Por provincias, as solicitudes aceptadas corresponden a cidadáns censados na Coruña (4.609), Pontevedra (3.496), Ourense (2.818) e Lugo (1.436). 

E por países, a maioría proceden de Cuba (1.945), Suíza (1.773), Venezuela (1.720), Arxentina (1.444), Alemaña (1.195) e Francia (1.008).

Así mesmo, un total de 117 galegos temporalmente no exterior pedísteis tamén o voto para as eleccións do 12 de xullo.

Fai non tanto, ou talvez si, Uruguai facíase maior mentres que centos de barcos arribaban a cargados de xente e de esperanza, moitos deles galegos que aspiraban a labrar un novo soño. Estamos a falar de fai 140 anos, cando a poboación galega sumaba xa contorna ao 5% dos habitantes do país, e cando nacía o Centro Galego de Montevideo. Pionero e decano entre o asociacionismo emigrante, vivo e activo case século e medio despois, como moitos outros; embaixadores todos eles, en certo xeito, da nosa terra polo mundo.

E todos eles, tamén, afectados agora pola pandemia do Covid-19, ese virus do que ouvimos falar hai xa tempo nun lugar entón aínda remoto, e que terminou por cambialo todos. No caso das entidades galegas, obrigoulles a pechar as súas portas, limitando o desempeño de actividades ou o aluguer das súas instalacións para acoller actos e eventos, principais fontes de financiamento en moitos casos.

Para paliar esta situación, o goberno galego reforzou a liña de apoios centrada nas entidades galegas de todo o mundo, incrementando as subvencións nun 50%. En total destinouse un millón de euros para cubrir tanto custos de funcionamento como organización de actividades relacionadas con Galicia e a súa cultura, tradición e costumes.

Así mesmo, o goberno autonómico está a ultimar a resolución da liña de axudas destinada a contribuír a facer fronte aos gastos de mellora e adquisición de equipamentos das entidades galegas no exterior. Outro balón de osíxeno para os mellores representantes da marca de Galicia en todo o mundo.

Con máis de 11 millóns de contagios e 530.000 mortos en todo o mundo, a loita contra o coronavirus continúa. Aquel afastado inverno de Wuhan arrasa hoxe o mundo mentres que os esforzos da ciencia e a investigación multiplícanse para tratar de volver á ‘vella normalidade’, paso previo por esta ‘nova normalidade’.

Un escenario no que un grupo de investigadores galegos da Universidade de Vigo acaban de dar outro pequeno paso na batalla contra a pandemia, traballando no desenvolvemento dunha técnica que permita detectar antes o coronavirus. 

A investigación, na que participa o Servizo Galego de Saúde – Sergas e o Consello Superior de Investigaciones Científicas (CSIC), céntrase en   a obtención dun test que facilite a identificación ultrasensible do SARS-CoV-2 no momento da atención ao paciente.

A iniciativa enmárcase na convocatoria Fondos Supera Covid e, como explica o investigador do grupo de Química Coidal que a lidera, Jorge Pérez-Juste, o mencionado test facilitaría "detectar cantidades de virus máis baixas, o que, á súa vez, permitirá detectalo antes".

O proxecto responde así á necesidade de implementar ferramentas  diagnósticas novas e fiables. Neste sentido, cabe destacar que o diagnóstico precoz é especialmente importante, non só para mellorar as posibilidades de supervivencia dos pacientes, senón tamén para garantir a seguridade da poboación.

Os investigadores explican que “a maioría do test inmunológicos para o coronavirus están centrados na detección de anticorpos específicos provocados durante a infección”. “No entanto, este enfoque só pode detectar os anticorpos entre 4 a 10 días despois de que se iniciaron os síntomas”, engaden.

Biotecnoloxía, nanotecnoloxía e electroscopia

Neste contexto, a iniciativa aposta por empregar anticorpos que son selectivos fronte a determinadas proteínas de membrana do virus. Dito doutro xeito, o virus ten nas exterior proteínas que son características, e os anticorpos o que fan é recoñecelas.

La iniciativa, denominada SERSforSARS, combinará a bioloxía molecular, a nanotecnoloxía e a electroscopia SERS para desenvolver un test de detección directa de compoñentes virales por inmunoensayos  de fluxo lateral (LFIA). Deste xeito, búscase a identificación ultrasensible do virus e o diagnóstico no momento da atención ao paciente, para o que se traballará con esputo e mostras nasais.

O test permitirá detectar a presenza do virus nun tempo similar ao do coñecidos test rápidos, “pero a súa fiabilidade así como o límite de detección (ou cantidade mínima que se pode detectar) será menor”, resume o investigador.

Foron tantas, que probablemente o Congo non saiba xa cando comezou a primeira das guerras que arrasan o territorio desde fai xa un cuarto de século. Ou, se o sabe, talvez non queira lembralo, porque supón expoñerse a un baño de sangue e esquecemento que suma xa máis de 5 millóns de vítimas desde que –nós si o lembramos-, en 1996 unha invasión ruandesa entrase no país buscando derrocar ao ditador Mobutu Sese Seko e defender das matanzas á minoría tutsi.

Un chispazo inicial e rexional que terminou por converterse na maior fronte de batalla desde a Segunda Guerra Mundial, ao que se foron sumando distintos países africanos seducidos polas concesións mineiras.

Pero esa, a do Congo, é unha historia demasiado longa e triste que se afasta da nosa, e que só se conecta a través desas mareas de xentes desprazadas en busca dun futuro que non existe. Moitas chegan ata Uganda, un pedacito de terra lindeira, en pleno corazón de África, que suma ao redor de 1,2 millóns de habitantes.

Alí hai varios campos de refuxiados que acollen a congoleños fuxidos dun conflito bélico que se ha desnaturalizado tanto que se converteu en cotián. En 2017, había entre 27.000 e 30.000 refuxiados congoleños no campo de Kyaka II. Este campo abriuse cando se decidiu pechar Kyaka I, que levaba 21 anos de servizo, durante a repatriación dos refuxiados ruandeses. En Kyaka II había o ano pasado preto de 63.000 refuxiados.

Prevención e resposta á Covid-19

Xente que busca un lugar no que esquecer; tamén esta época do Covid-19. E ata alí chega un ano máis a solidariedade de Galicia: o goberno autonómico acaba de activar, en colaboración coa ONGD Farmamundi, un novo convenio para actuar #ante emerxencias humanitarias, co obxectivo de levar a cabo unha intervención de prevención e resposta á pandemia do coronavirus en Uganda, en concreto, entre os refuxiados de Kyaka II.

Entre as actividades previstas, inclúese a repartición de equipos de protección individual #ante a Covid-19 a 40 promotores de saúde e persoal sanitario de Kyaka II, así como a organización de xornadas de sensibilización de educación en saúde e prevención nas que participarán unhas 2.000 persoas.

Deste xeito, a actuación chegará a un mínimo de 2.040 persoas, das que máis da metade son mulleres. Ademais, unhas 24.600 recibirían de forma indirecta as mensaxes de prevención difundidas a través de programas de radio e coa colocación de carteis informativos.

Unha pequena pica galega no corazón de Uganda, que ten por obxectivo previr posibles brotes da enfermidade a nivel local, debido a que, por desgraza, se chegan a producirse xa non habería nada que lamentar.

En Uganda hai ata a data pouco máis de 900 casos cofirmados por Covid-19, e o de Kyegegwa é un dos distritos máis vulnerables do país, non só polos escasos recursos sanitarios, senón tamén por eses movementos transfronteirizos: ese incesante vir de xente desde o Congo.

Colaboración desde o 2009

Esta actuación súmase a outras que a Xunta de Galicia e Farmamundi realizan conxuntamente desde o ano 2009 no marco dos convenios de colaboración para atender as necesidades máis urxentes das poboacións afectadas por catástrofes de orixe natural ou humano.

O obxecto destes convenios é o de realizar as actuacións que ambas as partes acorden, para atender as necesidades máis urxentes das poboacións afectadas por catástrofes de orixe natural ou humano, con especial énfase nos colectivos máis vulnerables.