Xoel Vázquez, como tantos galegos, partiu no seu día para aprender e ver mundo, para formarse. Un camiño que lle levou a emigrar a Irlanda e outros lugares, antes de volver á nosa terra para fundar Xoia, empresa especializada en realidade aumentada e virtual.

Entre os seus traballos, figura a mostra ‘Galicia, un relato non mundo’, que durante o último ano permitiu aos visitantes explorar a realidade histórica da nosa terra e a súa relación co resto do mundo.

“Tiñamos que cambiar o paradigma do que eran as exposicións”, apunta Xoel en referencia a un traballo no que o público podía, por exemplo, subirse a un daqueles barcos da emigración que levaba aos galegos en busca dun futuro mellor.

Para o seu desenvolvemento, Xoia contou tamén coa colaboración do portal Retorna Dixital, unha iniciativa activada no marco de GaliciaAberta e ao dispor dos galegos do exterior que queren impulsar os seus proxectos no sector das tecnoloxías, así como das empresas TIC que necesitan persoal especializado.

Se queres coñecer todos os detalles, escoita Orela Podcast!

Galicia facilitou durante o último ano o retorno de máis de 1.300 familias coas axudas para afrontar os gastos extraordinarios derivados da volta a casa. Unha actuación para a que o goberno galego, a través da Secretaría Xeral de Emigración, destinou 2,4 millóns de euros.

Desde a aprobación da Estratexia Galicia Retorna, no ano 2018, beneficiáronse deste programa 8.000 persoas retornadas, que teñen unha idade media de 38 anos. O 35% das familias teñen, ademais, fillos menores de idade.

Estas axudas contan con dúas liñas, unha destinada a facer fronte aos gastos extraordinarios da unidade familiar derivados do retorno; e unha que ten por finalidade apoiar á unidade familiar polas dificultades de inserción sociolaboral no contexto actual da pandemia. 

Como sabedes, podedes ser beneficiarios deste programa quen, residindo fóra de España con nacionalidade española, establecédesvos na comunidade autónoma, tanto quen naciches na propia comunidade autónoma como os vosos cónxuxes ou descendentes. Ademais, deberedes contar tamén co empadroamento en Galicia e residir legalmente no estranxeiro un mínimo de tres anos inmediatamente anteriores á data do retorno.  

Nesta ocasión, as contías máximas da primeira liña ascenderon a 6.000 euros e, no caso da segunda liña, foron de ata 3.000 euros, todo dependendo do número de persoas que conformades a unidade familiar.

Durante moitos meses vos habemos achegando moitas das súas historias. É o relato de Antía Torrado, o de Manuel Tanoira, o de Álvaro Montes ou o de María Loira. Todos eles teñen un nexo de unión, Galicia, e un denominador común: o emprendemento. Porque todos, como moitos outros, elixiron a nosa terra para continuar os seus proxectos profesionais e vitais. Unha meta que en alcanzado, en parte, grazas ao programa de retorno emprendedor que cada ano promove a Xunta de Galicia, e que só durante 2021 facilitou a volta a casa de 315 galegos de todo o mundo.

Así, durante este exercicio, Galicia destinou un millón e medio de euros para as iniciativas emprendedoras presentadas por 146 galegos do exterior, aos que hai que sumar outros 169 retornados que se beneficiaron de anteriores da liña de axudas para paliar os problemas causados pola pandemia. Deste xeito, o goberno galego case dobra a contía inicial das axudas, que era de 800.000 euros, con dúas ampliacións de crédito para apoiar a todos cuantos presentaron solicitudes. 

Neste marco cabe destacar que os países que presentaron un maior número de solicitudes foron, durante os últimos anos, Venezuela, Reino Unido e Suíza. 

Esta liña forma parte das accións específicas da Estratexia Galicia Retorna posta en marcha en 2018 pola Xunta, e prorrogada polo Covid-19 ao longo do 2021.   

O programa ten como obxectivo favorecer a volta a casa dos galegos residentes no exterior, de forma que poidan fixar a súa residencia e integrarse social e laboralmente na nosa terra, realizando nela as súas actividades empresariais e profesionais, favorecendo así o desenvolvemento do tecido empresarial de Galicia.  

As axudas son de 5.000 euros, aumentables en 1.000 se a beneficiaria é muller e outros 2.000 se se poñen en marcha nun concello rural. 

Galicia volve abrir as portas do retorno a todos aqueles estudantes galegos do exterior que queiran cursar aquí os seus estudos de post grao. E faio, como vén sendo habitual, cunha nova convocatoria das bolsas BEME -acrónimo en galego de Bolsas Excelencia Mocidade Exterior-, anunciada onte polo propio presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo. 

Estas bolsas alcanzan así a súa sexta edición, e fano con incremento de prazas dispoñibles e de dotación económica. Así, destínanse 2,15 millóns para atraer a 250 titulados universitarios galegos e de currículo brillante, residentes no estranxeiro e cunha titulación de grao, licenciatura, enxeñería ou arquitectura, que queirades cursar estudos de máster nalgunha das tres universidades da nosa terra.

O obxectivo é impulsa así o retorno de currículos brillantes e facilitar que despois poidades continuar os vosos proxectos persoais e profesionais en Galicia. Para iso, esta sexta convocatoria pasa de 200 a 250 bolsas, no que supón, por segundo anos consecutivo, un incremento de 50 prazas. Ademais, e para facilitar o voso asentamento na Galicia territorial, o programa inclúe, unha vez máis, unha orientación laboral.

Requisitos para ser beneficiario ou beneficiaria e contía da bolsa 

Para ser beneficiario dunha bolsa BEME debedes ser galegos por nacemento ou descendentes por consanguinidade, acreditar un mínimo de dous anos de residencia no exterior e estar admitido na preinscrición dalgún dos másteres das universidades galegas.

A bolsa, cuxo importe é de 7.000 ou 7.650 euros (segundo a persoa beneficiaria proceda de Europa ou do resto do mundo) por curso completo de 60 créditos ECTS, destínase a cubrir os gastos de matrícula, viaxe, aloxamento e manutención na Galicia territorial. Quen vos matricules nun curso de maior duración (90 créditos) dispoñedes dun orzamento de entre 10.500 ata 11.475 euros (en función do voso continente de orixe). 

1.150 oportunidades de retorno 

O obxectivo é que a publicación da orde realícese con moita brevidade no Diario Oficial de Galicia (DOG) para que o prazo de solicitudes, que se pechará o 30 de abril, poida abrirse canto antes.  

Con esta nova convocatoria, Galicia ofrecería, entre 2017 e 2022, incluíndo as equivalentes de FP, a posibilidade de retornar a un total de 1.150 mozas e mozos galegos do exterior no ámbito universitario. 

Se volviches a Galicia durante este ano e a túa familia crecerá en 2022, aquí tes unha boa noticia. O goberno galego vén de aprobar unha nova edición da coñecida Tarxeta Benvida, destinando máis de 32 millóns a facilitar facer fronte ao incremento de gastos que calquera nacemento comporta.

Unha tarxeta que, como sabedes, tamén está pensada para todos aqueles que retornastes á nosa terra, e que vos permite afrontar gastos fundamentais como a compra de alimentos infantís, os cueiros, a roupa, berces e produtos de hixiene ou farmacia.

Desde a súa creación no 2016, a Tarxeta Benvida achegou  a máis de 78.000 familias unha axuda de 100 euros ao mes durante o primeiro ano de vida do bebé. Isto supón que oito de cada dez nenos nados durante este período tiveron acceso á mesma. Para acceder á Tarxeta Benvida durante o primeiro ano a renda anual familiar deberá ser inferior aos 45.000 euros ou menor de 13.500 euros percápita .

En 2018, a Tarxeta Benvida estendeuse ata o terceiro ano de vida do recentemente nado para aquelas familias cunha renda anual igual ou inferior a 22.000 euros. Así, para a primeira ou o primeiro fillo concedíanse 600 euros anuais; para a ou o segundo, 1.200 euros anuais; e para a ou o terceiro e sucesivos, 2.400 euros anuais.

Xa no ano 2019 habilitouse a posibilidade de que a Tarxeta Benvida solicitásese durante o embarazo, para que non fixese falta esperar ao nacemento para comezar os trámites. Deste xeito, para as familias que escollen esta opción, o prazo medio de espera para obter esta prestación pasou de dous meses e medio a un mes.

E en 2020, introducíronse catro novidades:

• Un complemento do 25 % para as familias que vivan en concellos de menos de 5000 habitantes
• Un complemento para as familias numerosas, de forma que os terceiros fillos e sucesivos perciban 2.400 euros anuais desde o nacemento ata os tres anos
• Facilidades para a presentación de solicitudes por parte dos galegos retornados
• E a posibilidade extraordinaria de ampliar a Tarxeta Benvida ata os catro anos para as familias en situación de especial vulnerabilidade

O feito migratorio en Galicia é un elemento inherente á súa identidade cultural. Sería imposible entender a actualidade contemporánea da nosa terra sen ter presente este fenómeno. Se atendemos ás cifras oficiais ‒sen ter en conta a emigración clandestina–, entre 1810 e 1970 calcúlase que partiron cara ao exterior 2.250.000 de galegos, que colleron distintos rumbos co fin de probar sorte e construír futuro. Coa crise do petróleo, a partir de 1973, a emigración masiva chegou ao seu fin e deu paso ao retorno, tanto desde os principais receptores do continente americano como desde os países europeos que brindaron oportunidades de superación a milleiros de galegas e galegos.

O novo especial de ‘Historias de ida e volta’ atende ao que nun principio parecía a última etapa dun proceso pechado, pero o certo é que, unha vez iniciado o ciclo, nunca conclúe por completo.

Así, a entrega de decembro de leste proxecto web realizado polo Consello da Cultura Galega (CCG) en colaboración coa Secretaría Xeral dá Emigración, documenta en vinte imaxes o retorno dos galegos do exterior. Feitos e historias sen os que sería imposible entender a actualidade contemporánea de Galicia. Experiencias e afectos nados na emigración e transferidos dunha xeración a outra para continuar impregnando a identidade desa “Galicia Exterior” que leva dentro.

Influencias culturais, a implantación de novos cultivos, a creación de teatros, escolas... son moitas e moi variadas as consecuencias do retorno á terra natal de xentes e familias que traen aquilo que viron ou viviron durante os seus relatos no exterior.

A pegada da emigración

Entre as imaxes que ofrece esta nova entrega está a de tres complexos culturais destacados. Un deles é o Laboratorio de Formas, creado en Arxentina en 1963 para “recuperar memoria histórica co fin de construír o futuro de Galicia”. É a orixe de Sargadelos, das fábrica de Cerámicas do Castro, do Seminario de Estudos Galegos. No especial vese unha fotografía de tres intelectuais galegos retornados como Rafael Dieste, Eduardo Branco Amor, e Alejandro Finisterre, xunto con outros que permaneceron en Galicia como Ramón Piñeiro ou Celestino Fernández de la Vega, diante dun mural de Luís Seoane, outra figura histórica.

Galicia converteuse nos últimos anos en terra de retorno; un lugar escollido por miles de persoas cada ano para impulsar os seus proxectos persoais ou familiares; para vir ou para volver; para vivir. Unha percepción confirmada polos últimos datos publicados hai uns días o Instituto Galego de Estatística e que sitúan, a peche de 2020,  en 2.696.876 o número de habitantes da Comunidade, cun saldo migratorio positivo de 12.001 persoas. 

Deste xeito, e a pesar da pandemia, o número de persoas que elixen a nosa terra para vivir continúa en aumento: os españois residentes en Galicia nacidos no estranxeiro crecen un 4,6%, e os nados en España pero con nacionalidade estranxeira, un 7,2%.

Neste marco, e aínda que é verdade que o mencionado saldo migratorio positivo de 12.001 persoas é menor que o de 2019, cando se alcanzou o récord da serie histórica con 17.809, as cifras demostran que Galicia segue sendo un lugar atractivo para vivir, situándose como a sexta comunidade autónoma de España con maior impulso de atracción.

Así mesmo, e atendendo á orixe destes movementos, os datos confirman a tendencia dos últimos anos de incremento das entradas procedentes do estranxeiro e diminución das saídas. E con respecto aos movementos co resto de España de residentes en Galicia, aumentan de maneira importante as entradas procedentes doutras comunidades autónomas, cun un total de 14.494. 

Así, o saldo en poboación desde o resto de España é positivo, en 4.482 persoas máis das que saíron, mentres as entradas de cidadás e cidadáns estranxeiros en Galicia ascendeu a 14.504.  

Galicia mantén a súa aposta pola industria aeroespacial. Un compromiso que nos últimos anos situou á nosa terra á vangarda, permitindo o impulso de importante proxectos como a Civil UAVS Initiative: unha iniciativa que está a permitir o desenvolvemento tecnolóxico e industrial no ámbito dos vehículos non tripulados.

Neste escenario, a Universidade da Coruña e Instituto Tecnolóxico de Galicia asinaron un convenio de colaboración para o impulso dun Centro de Excelencia en Investigación Artificial orientada ao desenvolvemento de drons , denominado 'Galaxy-Lab'. Para a execución deste proxecto, a institución académica cede a nave 14 da Cidade das TIC durante polo menos dez anos, permitindo así a investigación e o desenvolvemento cos métodos máis pioneiros. 

A UDC achegará a este proxecto o seu coñecemento e investigación punteira en Intelixencia artificial, realizada no Centro de Investigación TIC (CITIC), o maior espazo de Galicia para indagar en Intelixencia artificial. O ITG encargarase da realización das obras, adquisición de infraestruturas, así como mantemento e conservación do edificio cedido.

O director xeral do ITG, Carlos Calvo destaca a importancia de "poñer en escena un centro de excelencia de primeiro nivel en Europa", que servirá para axuntar investigación e empresa, pois as compañías poderán usalo como espazo de probas. 

Así, prevese que a curto prazo traballen neste centro entre dez e quince investigadores e entre trinta e corenta a longo prazo.

A nave 14 ocupa máis de mil metros cadrados, aos que hai que sumar as instalacións externas, que servirán para probas no exterior.

O 'Galaxy-Lab' recibirá tamén da Axencia Galega de Innovación  unha subvención de 579.850 euros para a súa posta en marcha. Este proxecto permitirá reforzar a fortaleza competitiva do Polo Aeroespacial de Galicia e avanzar no despregamento do sistema de xestión do tráfico aéreo non tripulado deseñado pola Unión Europea, axustar os sistemas de geoposicionamiento e coordinar un espazo aéreo controlado real.

Volviches a Galicia e tes aínda dúbidas por resolver? O DNI, os pasaportes, o empadroamento, a validez dos títulos, o coche, o carné de conducir, a vivenda, as posibles axudas… Demasiadas preguntas para iniciar a túa nova vida.

Pero non te preocupes: en Galicia respondémolas todas… !e de forma individual! Descobre as Oficinas integrais de asesoramento e seguimento ao retorno: un espazo único onde che guiarán en todas as túas consultas.

Todos os galegos do exterior que volvades a casa podedes obter información en calquera destas cinco oficinas, situadas en Santiago de Compostela, A Coruña, Lugo, Ourense e Vigo.

E se o prefires, podes usar antes a oficina virtual, no Portal Retorna de GaliciaAberta, chamando ao 981 547 239 ou enviando un mail a retorno.emigracion@xunta.gal 

Esta nova 'Pílula do retorno' lanzada por GaliciaAberta explícache todos os detalles.

A cidade de Buenos Aires foi, durante as seis primeiras décadas do século XX, un centro de produción artística e intelectual galega. Isto quedou patente na edición de boletíns asociativos, revistas e libros a través das entidades emigradas, exiliados e mecenas, do que se dá boa conta no audiovisual.

'Buenos Aires, capital do libro galego' non exilio recupera e presenta, en apenas 57 minutos, a historia da produción editorial en lingua galega que se desenvolveu na capital arxentina durante os primeiros 60 anos do século pasado.

O audiovisual reconstrúe este feito histórico con testemuños de protagonistas ou investigadores daqueles feitos como Xesús Alonso Montero, Xosé Luís Méndez Ferrín, Xosé Luís Axeitos ou os xa desaparecidos Xosé Neira Vilas, Maruxa Seoane, Isaac Díaz Pardo, Francisco Fernández del Riego, Arturo Cadrado ou Mariví Villaverde, entre outras figuras. Tamén teñen cabida as voces das novas xeracións de galegas e galegos da diáspora, o que lle confire unha perspectiva actual a estes sucesos.

Un traballo do guionista, produtor, director e escritor Xan Leira (Buenos Aires, 1955), que ten centrada a súa obra na recuperación da memoria histórica de Galicia, fundamentalmente nos ámbitos da II República, a Guerra Civil, o Exilio, a diáspora galega e a lingua galega. Sobre estes e outros temas produciu, dirixido e escrito máis de 40 filmes documentais e máis de 100 horas de televisión.

Deste xeito, o documental pon en valor o papel de emigrantes e exiliados na promoción da nosa lingua e literatura en América durante o século XX. Un empeño por darlle vida á lingua galega en América que segue vivo hoxe en día, algo do que dan fe as voces de galegos e galegas das novas xeracións que se recollen no documental.