Un proxecto "interdisciplinario, multicultural e transnacional" da Universidade de Vigo analizará durante os próximos dous anos a literatura de fronteiras do século XXI -literatura de autores que experimentaron a emigración- desde dous aspectos fundamentais: as zonas de conflito e as zonas de confort.

O proxecto, que se recolle baixo o título 'Narrativas dás novas diásporas', conta coa participación de investigadores da Facultade de Filoloxía e Tradución da universidade galega, así como expertos das institucións académicas de de Bangor, Hong Kong, Varsovia, A Coruña e A Lagoa.

A docente e investigadora do grupo Elicin da UVigo, María Alonso, que lidera este proxecto, destaca que "os movementos diaspóricos están a afectar as fronteiras literarias". Neste marco, indicou que "a innovación" que propón este estudo "reside no cambio de paradigma conceptual e teórico ao centrarse na dicotomía entre zona de confort e conflito".

"A experiencia migrante varía enormemente se se dá en zonas de confort ou en zonas de conflito" e elementos que parecen comúns "trátanse de forma diferente" segundo déase nunha situación ou a outra, explicou. Por iso, este proxecto busca "abordar estas diferenzas desde o ámbito da literatura comparada".

Como exemplo do anterior, apuntou que "non é o mesmo ser unha emigrante galega de nova xeración no Reino Unido pre-Brexit que post-Brexit, da mesma forma que non é o mesmo ser unha emigrante mexicana en Estados Unidos que ser unha emigrante mexicana con orixe galega retornada ao país dos teus pais".

No relativo ás zonas de confort, o traballo centrarase na intra-migración en zonas de confort, a inmigración legal e a literatura de retorno, emigrantes de primeira ou segunda xeración e exofonía e tradución. Acerca das zonas de conflito, o traballo desenvolverase sobre literatura de fronteiras en conflito, literatura de refuxiados e re-emigración, narrativas do Brexit e literatura sobre a 'Fortaleza Europea'.

A industria aeroespacial, a sanidade e a educación dixital configúranse como as principais apostas de Galicia para a reconstrución económica tras a pandemia. Así se desprende da análise dos investimentos presentados polo goberno autonómico para optar aos fondos europeos Netx Generation, onde figuran, nas tres primeiras posicións de proxectos presentados o polo aeroespacial -533 millóns-, o novo Complexo Hospitalario Universitario da Coruña -296 millóns-, e a transformación dixital de centros educativos e formación -250 millóns-.

Con todo, estas son só tres das 247 iniciativas públicas que optan aos mencionados fondos, e que suman 7.000 millóns. Así mesmo, a nosa terra aglutina outras 107 propostas privadas por valor 13.000 millóns máis, de modo que Galicia opta a 20.000 millóns de fondos europeos para a reconstrución.

O top 10 de maiores investimentos públicos prosegue con :.

• Eficiencia enerxética en centros educativos: 200 millóns
• Rehabilitación de infraestruturas educativas: 190 millóns
• Ampliación do Hospital Montecelo de Pontevedra: 156 millóns
• Polos de emprendemento rural: 155 millóns
• Tecnoloxías de comunicacións cuánticas: 139 millóns
• Mellora de infraestruturas de depuración: 120 millóns
• Transformación dixital da sanidade galega: 105 millóns

Ademais, cun investimento ao redor de 100 millóns tamén se atopan: o plan de impulso á educación dixital, a estratexia 'cloud' e 'data center' do sector público, así como Galicia Netland para levar o 5G ao rural.

A sétima entrega das especial 'Historias de ida e volta', un proxecto web realizado polo Consello da Cultura Galega en colaboración coa Se cretaría Xeral dá Emigración, centra o seu contido no legado educativo da emigración galega.

Titulado 'Escolas dá emigración', este especial está enfocado a dar a coñecer o papel que desempeñou a emigración no ámbito educativo e a contribución deste colectivo na configuración da primeira rede escolar galega.

No marco do especial pódense ver materiais que permiten coñecer as dúas modalidades a través das que se canalizou a achega dos emigrantes. Por unha banda, as doazóns ou legados testamentarios moi variados que os filántropos indianos fixeron: desde pequenas cantidades para contribuír ao abastecemento de escolas ou bibliotecas ata importantes cantidades para a construción e o mantemento de varios centros educativos.

Por outra banda, permite coñecer tamén as asociacións de emigrantes microterritoriales, con finalidade instructiva, que se foron creando en América desde comezos do século XX. A primeira foi a Alianza Aresá de Instrución, fundada na Habana en 1904, á que lle seguiron centos de entidades creadas principalmente en Arxentina e Cuba, pero tamén en Uruguai, Estados Unidos e Brasil.

Estas sociedades custearon a implantación, dotación e financiamento das chamadas 'escolas de americanos', que representaban unha alternativa complementaria e renovadora á rede oficial de establecementos públicos de ensino. Na súa maioría eran escolas laicas, gratuítas, con programas de estudos modernos e mesmo ás veces con certa orientación técnica, inspirados nos existentes nas repúblicas americanas de acollida.

Todas as imaxes e documentos que se expoñen forman parte do patrimonio fotográfico e documental que se conserva e salvagarda no Arquivo da Emigración Galega. Moitas delas proceden de coleccións particulares que a cidadanía doou á institución.

A Fundación para o Desenvolvemento Humano e Social de Galicia puxo en marcha esta semana o curso 'Cultura galega e emigración', que se centra na diáspora galega co obxectivo de profundar no que esta achegou tanto aos países de acollida como a Galicia. 

O programa, que arrinca estes días o seu primeiro curso e no que tamén colaboran a Universidade LiberQuaré e a Fundación Familias Mundi, conta con 238 alumnos e alumnas matriculados, entre os que destacan 62 provenientes de Arxentina, 20 de Brasil, 10 de Venezuela, 3 de Exipto ou 90 do resto do Estado español. 

Estas xornadas forman parte dun programa de cursos que inciden na proxección exterior da lingua e da cultura galegas.

O obxectivo deste programa formativo é abordar o mapeado cultural galego na emigración, con todo o que esta supuxo. A iniciativa abordará a historia e sociedade na Galicia da diáspora, o idioma e escritura galego así como as artes galegas no exterior, e o Camiño e camiños de Galicia no mundo.

Aqueles interesados poden consultar a información, o programa académico e o calendario de desenvolvemento na web da Fundación. Nestes momentos, o prazo de matrícula para o 'Nivel inicial' ha expirado, pero proximamente abrirase o de 'Nivel intermedio'. 

“Fardel de eisilado ía chamarse inicialmente Fardel de emigrantes, porque para Seoane non hai distinción entre emigración e exilio, para el son persoas que foron expulsadas da sociedade”, comenta Gregorio Ferreiro, autor do estudo introdutorio dunha obra que se presenta mañá, e que se converterá na quinta entrega da colección Clásicos da Emigración.

O texto achéganos unha parte moi persoal de Luís Seoane cando se cumpren 110 anos do seu nacemento. “Aquí céntrase na súa experiencia como exiliado, que tamén se pode trasladar ao ámbito do exilio en xeral”, di Gregorio Ferreiro. O propio Seoane confesaría pouco antes de morrer que este icónico poemario foi “un dos seus libros máis queridos”.

Algúns dos poemas que compoñen este fardel foron escritos en 1967, a bordo do Highland Princess, na viaxe que o leva de volta desde Londres a Buenos Aires e no que fai unha parada en Galicia. Di Ferreiro no estudo que “aguilloado por un sentimento de derrota persoal, por pura necesidade de expresar o seu malestar”.

O libro tardou tres anos en cobrar forma e o proxecto mudou bastante neste tempo. Estaba concibido inicialmente como un álbum ilustrado con poemas e non como poemario. O texto final conserva seis dos oito poemas do proxecto primitivo e engade outros oito de nova factura. “El fai unha poesía prosaica que pretende comunicar unha mensaxe; pretende expresar unha realidade social, un problema…”, afirma Gregorio Ferreiro, que destaca o coidado uso do linguaxe pero, sobre todo, conecta a innovación na súa poesía con toda a súa traxectoria creadora.

Neste sentido, o libro configúrase como unha das primeiras mostras da poesía socialrealista que irrompeu no sistema literario galego da época e que tivo a Celso Emilio Ferreiro como o seu máximo expoñente. O 'Fardel' alcanzou, como se asegura no estudo introdutorio, “unha nada desestimable difusión na Galicia da época, dentro sempre do minoritario círculo de lletraferits, especialmente de ideario galeguista, interesado na poesía en galego ou en calquera manifestación literaria escritura no idioma do país”. Foi un dos libros prohibidos que se intercambiaban nos circuítos antifranquistas. O Consello da Cultura Galega aproveitou a presentación desta publicación para subir diferentes ilustracións da publicación realizadas polo propio Seoane.

Colección Clásicos da emigración

“A emigración en Galicia,” publicada por Ramón Castro López en 1923, foi o punto de apertura dunha colección de libros que, baixo o título Clásicos da emigración, pretende ofrecer un reflexo fiel do que supuxo a emigración galega, tanto para aqueles que a viviron desde os seus países de destino como para os que os viron marchar.

A colección está integrada por unha ducia de títulos de diferentes xéneros que hoxe en día son difíciles de atopar en bibliotecas ou librerías e que, así, poden ser máis accesibles para o público investigador, pero tamén para calquera persoa interesada no tema. Reúne as distintas perspectivas que marcaron un dos fenómenos demográficos máis importantes dos últimos séculos en Galicia a través de obras que abarcan tanto ensaios como literatura de ficción ou biografías, entre outros xéneros, escritos entre principios do século XX e os anos 60, aproximadamente.

Cada un dos volumes está prologado por un especialista contemporáneo na materia, como Ramón Villares, Raúl Soutelo ou Xosé M. Núñez Seixas, entre outros.

O Diario Oficial de Galicia publicaba esta fin de semana as bases das axudas para familias galegas do exterior en situación de emerxencia social urxente, especialmente derivada da pandemia provocada polo Covid-19.

O programa alcanza esta vez o medio millón de euros para chegar a todos aqueles residentes do exterior que carezades nestes momentos dos recursos económicos necesarios para atender problemas sobrevindos de carácter extraordinario, xa sexan sociais, sanitarias ou asistenciais. 

Podedes acceder a estas axudas todos os emigrantes galegos e os vosos fillos e fillas que posúan a condición de persoas galegas residentes no exterior e que, por cuestións urxentes e extraordinarias, atópense en situacións de emerxencia social, derivadas da situación de pandemia xerada polo Covid-19. 

O programa facilita apoios económicos de ata 3.000€ por persoa beneficiaria.

Os requisitos necesarios para solicitar estas axudas son ter rendas ou ingresos insuficientes, contar cun patrimonio insuficiente ou acreditar razóns de carácter social, sanitario ou asistencial de situacións sobrevindas nun tempo próximo ao da súa solicitude como máximo nos últimos doce meses e que, pola súa gravidade, requiran dunha actuación urxente ou da necesidade de realizar a viaxe por mor desta razón. 

O prazo destas axudas establecerase na orde na que se convoquen, que se prevé publicar no próximo mes de abril e que a Xunta terá aberto ata novembro.

O Goberno galego ha posto en marcha unha versión actualizada do Celga 1 en liña, que permite, por primeira vez, a autoformación en lingua galega a través dunha ferramenta vinculada a el. Estará accesible desde o Portal dá Lingua Galega, en aberto, a partir de hoxe.   

“O novo recurso supón un gran avance para achegar e facerlle accesible a aprendizaxe do galego á cidadanía, independentemente do lugar onde resida ou do tempo que cada persoa poida dedicarlle”, destaca o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, que subliña que “con esta nova versión actualizada do Celga 1 en liña, que tamén renova a ata agora existente desde 2010, completamos a serie de cursos revolucionarios e modernos que configuran o ensino e a aprendizaxe do Celga, para potenciar a presenza da nosa lingua no ámbito das tecnoloxías”.

Acceso á autoformación lingüística desde a diáspora

Esta medida permite aos galegos do exterior acceder a uns cursos regrados para manter e mellorar o uso da nosa lingua. A ferramenta facilita a aprendizaxe do galego e, por tanto, as opcións de optar a un título oficial que vos permita competir en igualdade de condicións, desde o punto de vista lingüístico, co resto de galegos. 

"Trátase de algo especialmente importante no caso dos emigrantes que desexen retornar a Galicia, e tamén para os nosos bolseiros BEME, que veñen cada ano a Galicia facer un máster nunha das nosas universidades”, subliña Antonio Rodríguez Miranda, secretario xeral de Emigración. 

Con ou sen tutorización

A nova ferramenta de autoformación en liña súmase á actualización do curso tutorizado que os 150 alumnos do Celga 1 en liña empregan xa desde esta semana, no marco da formación preparatoria de 70 horas que seguen ata o 6 de maio destinada aos exames oficiais. A principal diferenza coa ata agora existente é que presenta unha versión que estará aberta desde hoxe, de forma permanente, no Portal dá Lingua Galega, garantindo un acceso ilimitado á aprendizaxe do galego desde calquera lugar e a calquera hora. Na nova opción, non hai límite de prazas nin datas específicas de acceso. Tampouco fai falta un proceso de matriculación, polo que o acceso será tan sinxelo como cubrir un rexistro previo. É un recurso inesgotable e accesible a través da rede para todas aquelas persoas que estean interesadas en comezar a aprender a lingua galega ou en preparar a proba oficial.

Ademais dos cursos tutorizados do Celga 1 que convoca a Xunta de Galicia, este novo curso de autoformación pode seguirse sen necesidade dun titor ou titora, xa que as persoas usuarias van avanzando na aprendizaxe grazas aos exercicios de autorresolución e aos exemplos de resposta. Así, a través dunha interface de navegación sinxela, eficiente e intuitiva, o alumnado accede a cada unha das 12 unidades do curso divididas en catro bloques: comprender, explorar e reflectir, practicar e comunicar e viaxar. Como última novidade, as unidades 1 e 2 están adaptadas á lectura fácil para facilitarlles a aquelas persoas que teñen dificultades lectoras e/ou de comprensión o acceso á aprendizaxe da lingua. Ademais, ao final de cada unidade o alumnado contará cun vídeo interactivo para repasar os contidos tratados nela. 

Probas para obter os Celga

Neste marco, o Goberno galego acaba de publicar tamén a Resolución do 8 de marzo de 2021 pola que se convocan as probas para a obtención dos certificados de lingua galega, niveis Celga 1, 2, 3 e 4, no ano 2021.

O prazo de solicitude e abono de taxas oficiais comeza hoxe, 18 de marzo, e permanece aberto ata o próximo 12 de abril. Os interesados debedes cubrir o formulario de solicitude (modelo PL500C) accesible desde a sede electrónica da Xunta de Galicia e indicar nel a proba ou probas ás que solicitan presentarse, así como a localidade, e dirixilo á Secretaría Xeral de Política Lingüística, preferiblemente por vía electrónica. 

As probas realizaranse entre os meses de maio e xuño de forma presencial, se a evolución da crise sanitaria ocasionada polo Covid permíteo, en Santiago de Compostela, para os niveis Celga 1, 2, 3 e 4 e en Ponferrada, para os niveis Celga 2, 3 e 4. As datas concretas será publicadas xunto coas sedes, horarios e listaxe definitivo de persoas admitidas tanto no DOG como no Portal dá Lingua Galega.

O proxecto de innovación 'Neta V3A', sobre robótica amigable como apoio para o envellecemento activo, concluíu un prototipo de asistente virtual que fala galego e castelán para acompañar a maiores no seu día a día.

Á fronte de 'NETAV3A' están as empresas Balidea, Atendo FrutoDS e Ledissono AIT, con Gradiant como centro tecnolóxico asociado. Segundo destacan os seus responsables, trátase dunha iniciativa de I D i que busca achegar solucións tecnolóxicas "para mellorar a calidade de vida das persoas adultas maiores", no marco da convocatoria 'Conecta Peme' da Axencia Galega de Innovación (Again).

En concreto, o que se terminou durante estes meses foi o prototipo de robot e o seu 'bot' conversador, aplicando a base de conversación en galego e castelán. Ademais, explican os seus impulsores, integráronse todos os módulos que conforman a súa plataforma de software e desenvolveuse un planificador que permite a cada usuario personalizar as interaccións co bot/robot, seguindo recomendacións da atención centrada na persoa.

Tamén se probou o prototipo do robot e o funcionamento da aplicación para dispositivos móbiles nun proxecto piloto con persoas usuarias reais. O piloto foi realizado en Vigo  entre novembro e decembro de 2020 e 34 voluntarios con idades entre os 56 e os 82 anos participaron nas probas.

Robótica amigable en tempos de pandemia

Os seus desarrolladores destacan a relevancia deste proxecto no contexto actual, de distanciamento social debido á pandemia, que supuxo unha dificultade engadida para moitas persoas maiores que viven soas. Propoñen robótica social, amigable e afastada de estereotipos, para acompañarlles e facilitarlles as súas rutinas diarias, así como manterlles en contacto coas súas redes familiares e demais seres queridos. 

Combinaron asistencia por voz, gamificación e intelixencia artificial, para que o uso da ferramenta sexa sinxelo e intuitivo e para ofrecer unha solución tecnolóxica respectuosa, que apoie a cada persoa no desenvolvemento do seu propio plan de vida, atendendo ás súas decisións persoais. NETA é unha ferramenta moi útil para prolongar a independencia dos nosos maiores e o seu estilo de vida no seu propio fogar, manténdolles vinculados coa súa contorna.

O primeiro robot social desenvolvido en Galicia

O obxectivo xeral do proxecto era desenvolver un robot, NETA, como un elemento de apoio para que as persoas estean o maior tempo posible vivindo a vida tal e como a queren vivir. Estando na súa casa, permanecendo integradas na súa comunidade, dunha maneira segura, cun apoio no caso de soidade, cunha ferramenta motivacional para ter unha vida activa sen que resulte invasiva e amable desde o punto de vista do aspecto e as súas funcionalidades.

NETA V3A é o primeiro robot social desenvolvido en Galicia, un asistente virtual bilingüe, co que a persoa usuaria pódese comunicar por voz tanto en galego como en castelán. Dispón, ademais, dunha versión para dispositivos móbiles. Pretende ser unha presenza amigable de prevención e un asistente para o empoderamiento e a vida activa. Achega un plus de valor ao que actualmente ofrece a teleasistencia e as solucións de sensorización do fogar, con grandes posiblidades de aplicación dentro dos servizos sociosanitarios.

A sociedade de capital de risco Unirisco Galicia participa na compañía Situm, que desenvolveu mediante un algoritmo propio un sistema de xeolocalización para interiores, que permitirá a unha persoa guiarse co seu móbil polos corredores dun hospital ou un centro comercial.

Situm foi seleccionada como finalista na categoría Innovación Pequenas e Medianas empresas dos premios Galicia de Innovación e Deseño.

O algoritmo combina os sinais presentes nos edificios (bluetooth, wifi e campo magnético terrestre) cos datos dos sensores inerciales dos teléfonos móbiles (magnetómetro, giróscopo ou acelerómetro).

Entre os seus usos principais, permite guiar mediante un smartphone ao visitante dun hospital, un centro comercial, un aeroporto ou calquera outro gran edificio, facilitándolle a súa localización en tempo real e proporcionándolle instrucións para que chegue ao seu destino.

Doutra banda, a tecnoloxía de Situm permite localizar e monitorar, tamén mediante smartphones, a equipos de traballo e que desempeñan as súas tarefas desprazándose por grandes edificios.

Esta tecnoloxía xa se implantou en moitos lugares do mundo, como o Aeroporto Adolfo Suárez Madrid Barallas ou o centro comercial coruñés Marineda City.

A aula GaliciaAberta volve, e faino nesta ocasión a través dun novo obradoiro formativo dedicado á lingua e á cultura galegas. Unha iniciativa que inclúe 25 sesións levadas a cabo por Reverso Comunicación, e que se emitirán a través do Facebook Live de GaliciaAberta. 

Así, desde mañá, e ata ou próximo 13 de maio, poderedes gozar destas sesións, que comezarán ás oito dá tarde (hora peninsular española), e nas que, ao final de cada clase, a docente responderá as cuestións que trasladedes a través dá propia plataforma de Facebook.

Cada obradorio contará cunha exposición inicial de 60 minutos sobre un tema que virá a colación dun refrán inicial, ofrecendo unha guía gramatical e seguindo ou material de apoio achegado anteriormente. 

Témasvos que se tratarán permitirán avanzar non galego a través dá presentación, dá descrición de persoas, dous lugares, de escenas do pasado, de lendas, de oficios, de celebracións... 

Ademais, todos vos que non poidades asistir en directo, teredes a oportunidade de visualizalo despois nas redes sociais de GaliciaAberta e na web institucional dá Secretaría de Emigración, onde quedará colgado tan pronto finalice a actividade.

“Ou obradoiro céntrase na lingua e cultura galegas, que sempre ocupou un lugar relevante nas comunidades galegas por todo ou mundo. De feito, as entidades galegas diseminadas polos diferentes lugares do planeta foron focos importantísimos de creación e difusión dá nosa cultura e dá nosa lingua e por onde pasaron moitos dúas nosos escritores máis afamados”, subliñou ou secretario de Emigración galego, Antonio Rodríguez Miranda.

“Grazas á comunidade galega do exterior, que deu ou ánimo á creación dá Real Academia Galega en 1906, a nosa lingua iniciou ou camiño cara á modernidade e mantivo activa a proxección de Galicia non mundo”, engade.