'Inventio Mundi', un relato gráfico de como Galicia contribuíu a cambiar o mundo
- Unha trintena de paneis repasan a historia da navegación galega nos séculos XV ao XVII, e como esta pasaxe reflíctese tamén a través do imaxinario popular que recolleron grandes autores e investigadores da nosa literatura ao longo dos tempos
- Ata o próximo domingo 25 de outubro, todos aqueles que o desexen poden gozar na sede da Fundación Barrié na Coruña dunha mostra organizada polo Consello da Cultura Galega coa colaboración da Secretaría Xeral da Emigración
“É unha parte da historia de Galicia que se descoñece, que permaneceu practicamente invisibilizada e da que existen poucos documentos e materiais”. Con estas palabras, a comisaria Ofelia Rey presenta unha das grandes mostras sobre a historia da navegación galega e o papel da nosa terra no descubrimento dun novo mundo: a ' Inventio Mundi', unha exposición que tras permanecer no Museo do Mar de Vigo, agora pódese gozar na sede da Fundación Barrié na Coruña
Ata o próximo 25 de outubro, todos aqueles que o desexen poden profundar nun relato magníficamente trazado que, a través de pouco máis de trinta paneis, detalla a historia da navegación galega, que arrinca nese interese comercial coas Illas Molucas e finaliza no século XVII, cando cambian as formas de navegación.
Unha historia e un relato no que A Coruña tivo un papel destacado. A creación da Casa de Contratación da Especiería supuxo un importante impulso económico para a cidade, pero tamén un foco de atracción de piratas. A duración desta institución foi breve. En 1529, tan só sete anos despois da súa creación, desapareceu como resultado dos acordos alcanzados entre España e Portugal no tratado de Zaragoza, no que se cedía ao país veciño os seus dereitos sobre as illas das Especias a cambio dunha gran suma de diñeiro.
'A Galicia navegante no imaxinario literario'
A posición atlántica de Galicia é fundamental para comprender a especificidade da cultura galega. Por iso, a través de ' Inventio mundi' tamén se recupera como se mantiveron no noso imaxinario popular os feitos históricos. Na literatura galega medieval, o Atlántico é o Mar Maior, cantado por Paio Gómez Chariño, o poeta almirante sepulto na igrexa de San Francisco de Pontevedra, a Boa Vila, porto importante aínda a finais do século XV.
Pero hai máis, a historia do Colón pontevedrés; o Fernando de Magalhães que naceu na aldea de Magaláns, na mesma ría; pero tamén na literatura contemporánea en obras como O triángulo inscrito na circunferencia de Víctor Freixanes, entre moitas outras achegas. Unha conexión que tamén está presente na mostra e sobre a que se profundará nunha das actividades complementarias previstas. O próximo día 18, Pemón Bouzas, Marilar Aleixandre e Manuel Bragado, coordinados por Olivia Rodríguez, participarán na charla A Galicia navegante no imaxinario literario e a que profundarán, a través das súas propias experiencias, na relación entre a literatura galega e as historias de navegacións mariñas.
Galicia e o mar: un relato de navegación
Non en balde, o relato da navegación galega comeza coa epopea de Magalhães, que descobre un novo roteiro para ir ás Illas Molucas, a das especias, pero sen ter que pasar polos territorios adxudicados a Portugal no Tratado de Tordesillas (1494). Como é sabido, Magalhães morreu na roteiro pero regresou Elcano, que tentou explorar ese novo roteiro. Por aquel entón, Carlos V non tiña interese en reforzar o comercio de Sevilla con América e aproveitou as circunstancias políticas para crear na Coruña unha Casa de Contratación. Iníciase así un intento de explotar o mercado con América desde Galicia. Esa nova vía político-marítima concretaríase nun proxecto de colonización e cinco expedicións, das que só se fixeron catro
A exposición dá conta deses catro viaxes, do tipo de embarcacións empregadas e dos nomes propios dos seus promotores e executores. “As expedicións foron un auténtico fracaso en canto ao que se pretendía perseguir (abrir unha vía de comercio coas Molucas sen ter que depender de Portugal), nas que morreron moitísimos homes (moitos deles galegos), nas que non se obtivo ningún beneficio”, explica Ofelia Rey. Pero. A pesar de todo, a comisaria recoñece que foron moi positivas vistas con ollos de hoxe. “Permitiunos ver as prospeccións xeográficas, o cartografado da costa e un relato dunha tentativa truncada dun peso relevante de Galicia no comercio coas Américas” explicou.
As catro expedicións galegas
- A primeira das expedición tivo lugar en 1524, que é cando sae do porto da Coruña a carabela “Anunciada”. Á fronte sitúase Estevão Gomes, que busca un paso entre o Atlántico e o Pacífico e abrir deste xeito unha alternativa ás Molucas polo norte. Aínda que fracasou no seu intento, percorreu a costa americana desde Terranova, a Terra dos Bacallaus, ata Florida.
- A segunda foi a de García Jofre de Loaysa, que arrincou o 24 de xullo de 1525 seguindo o roteiro tradicional. A pesar de que saíu unha armada de sete naves, once anos despois só dúas ducias de superviventes regresaron a Europa.
- En 1527 saíu desde o cabo de Fisterra a terceira das expedicións. Tres barcos capitaneados por Diego García de Moguer, un experimentado mariño. Nunca chegou ao seu destino, acabou explorando o río Paraná e o Paraguai e volveu a España por Sevilla sen cumprir o seu mandato.
- A cuarta e última expedición foi a de Simón de Alcazaba, navegante portugués ao servizo da Coroa de Castela. En palabras da comisaria, “foi un fracaso mesmo antes de partir porque este navegante aproveitou todo o seu mando para defraudar a Facenda”.