Hai proxectos que explican moi ben que significa facer país desde a innovación. Iniciativas que nacen en Galicia, miran ao mundo e, ao mesmo tempo, xeran emprego, industria e oportunidades no territorio. É o caso de WIM Studio, unha empresa galega que dará un paso decisivo no seu crecemento coa posta en marcha dunha nova planta industrial nas Pontes de García Rodríguez, orientada á valorización de residuos téxtiles e subproductos industriais.

A futura instalación ?duns 1.500 metros cadrados? permitirá escalar unha tecnoloxía desenvolta en Galicia que converte residuos en materiais de alto valor engadido. Un exemplo claro de como a economía circular deixa de ser un concepto para converterse en realidade produtiva, con impacto directo na contorna.

Dos residuos ao deseño: unha industria que non xera emisións

O corazón do proxecto é a tecnoloxía Recycled Textile Stone (RTS), un composite innovador elaborado a partir de residuos téxtiles fose de uso, resinas naturais e subproductos doutras industrias. Todo iso mediante un proceso que non require consumo de calor nin xera emisións directas de CO?, un aspecto especialmente relevante no contexto actual de descarbonización industrial.

Grazas a este sistema, a planta poderá tratar cada ano máis de 100 toneladas de residuo téxtil, unhas 130 toneladas de cuncha de mexillón e máis de 900 toneladas de xeso reciclado, integrando fluxos de residuos complexos nunha nova cadea de valor industrial.

Innovación que nace en Galicia? e queda

A nova planta das Pontes complementa o traballo que WIM Studio desenvolve desde 2024 no seu centro de innovación e prototipado do polígono de Alvedro, na Coruña. Desde alí impulsáronse proxectos pioneiros de valorización de residuos en colaboración con empresas galegas como Finsa ou Grupo Gestán, demostrando que a cooperación entre industria tradicional e innovación é unha das grandes fortalezas do tecido produtivo galego.

Esta aposta por crecer sen deslocalizar, reforzando a actividade industrial en Galicia, tradúcese tamén en emprego: o proxecto prevé a creación de 17 postos de traballo directos e máis de 20 indirectos, ademais dun investimento superior aos dous millóns de euros.

Galicia como polo de referencia en economía circular

Máis aló das cifras, o valor do proxecto está no seu significado. Converter residuos téxtiles, cunchas de mexillón ou xeso reciclado en materiais para a construción, o interiorismo ou o mobiliario é unha forma moi concreta de pechar ciclos, reducir impactos e xerar novas oportunidades económicas desde Galicia.

Iniciativas como esta consolidan á comunidade como un territorio capaz de liderar a transición cara a un modelo industrial máis sostible, innovador e arraigado ao territorio. Unha Galicia que transforma o que outros descartan en deseño, industria e futuro.

Galicia e Uruguai estreitan lazos a través da sanidade pública. Un novo acordo de colaboración permitirá que médicos uruguaios fórmense no Servizo Galego de Saúde para especializarse en transplante pulmonar. O obxectivo: que o país latinoamericano poida poñer en marcha por primeira vez un programa propio deste tipo de intervencións, sen que os seus pacientes teñan que desprazarse ao estranxeiro para ser operados.

A formación levará a cabo no Complexo Hospitalario Universitario dá Coruña (CHUAC), un dos centros de referencia en España en transplantes de órganos, que conta con máis de 25 anos de experiencia en cirurxía pulmonar. Só en 2024 xa realizou 28 transplantes deste tipo, e pechou 2023 con 64 intervencións, un 30 % máis que o ano anterior.

Está previsto que os profesionais uruguaios inicien a súa estadía en Galicia tras o verán. O obxectivo a medio prazo é que poidan chegar a realizar entre seis e dez transplantes pulmonares ao ano no seu país.

Un paso máis na cooperación sanitaria

Este acordo asinouse entre a Xunta de Galicia e a Asociación Española Primeira de Socorros Mutuos de Montevideo, unha entidade fundada en 1853 por emigrantes galegos e españois, que hoxe presta atención a máis de 200.000 persoas, moitas delas pertencentes á colectividade galega. Tamén xestiona o Fogar Español, onde residen maiores de orixe española e galego con poucos recursos.

A colaboración permitirá non só compartir coñecementos técnicos e científicos, senón tamén reforzar unha relación histórica entre Galicia e Uruguai, baseada na emigración, a solidariedade e os vínculos que se mantiveron vivos durante xeracións.

Desde Galicia destácase o orgullo que supón podarr achegar experiencia e formación nun ámbito tan delicado como o dos transplantes, e ponse en valor o potencial do sistema sanitario galego, que conta co calendario vacunal máis avanzado do mundo, cribados oncolóxicos pioneiros e unha rede de terapias avanzadas que o converteron nun referente internacional.

Con iniciativas como esta, Galicia segue apostando por unha cooperación que cruza océanos e que, neste caso, axudará a mellorar a vida de moitas persoas a ambos os dous lados do Atlántico.

Aprender galego é máis que dominar un idioma; é reconectar cunha historia, unhas raíces e unha identidade compartida. Para os galegos que viven no exterior, existen numerosas opcións para aprender ou perfeccionar o seu coñecemento do galego desde calquera parte do mundo. Aquí presentámosche un percorrido polos recursos máis accesibles e eficaces que che axudarán neste camiño de retorno cultural e lingüístico.

Cursos en Liña CELGA: o camiño oficial para certificarse

A Secretaría Xeral de Política Lingüística ofrece cursos en liña deseñados para preparar os niveis CELGA (Certificado en Lingua Galega), o sistema oficial de acreditación do idioma. Estes cursos están pensados para adultos e adáptanse a diferentes niveis de competencia, desde o básico ata o avanzado.

Podes optar pola modalidade titorizada, que require inscrición previa e un acompañamento docente, ou pola de autoaprendizaje, que está dispoñible de forma permanente no Portal dá Lingua Galega. Con esta flexibilidade, poderás aprender ao teu ritmo e desde calquera lugar do mundo.

Materiais de autoaprendizaje: para os máis autodidactas

Se prefires aprender ao teu ritmo, o Portal dá Lingua Galega ofrece recursos como "Aula de Galego 1", un manual especialmente deseñado para quen comeza a súa aprendizaxe. Baseado nun enfoque comunicativo e por tarefas, este material cobre o nivel A2 do Marco Europeo de Referencia para as Linguas e é ideal para consolidar unha base sólida no idioma.

Ademais, podes adquirir este manual en librerías e utilizalo como unha guía práctica e accesible para a túa aprendizaxe diaria.

Falamos!: unha guía para practicar o galego no día a día

A guía "Falamos!" é un recurso excelente para mellorar a conversación. Inclúe vocabulario básico e frases útiles para contextos cotiáns, como ir ao mercado, visitar un médico ou manter unha charla informal. O mellor desta guía é que tamén inclúe equivalencias en inglés e francés, o que facilita o seu uso para falantes destes idiomas.

É ideal para quen quere aprender galego mentres exploran situacións prácticas da vida diaria.

Curso de Galego Práctico: aprende de maneira sinxela e dinámica

O "Curso de Galego Práctico", patrocinado pola Secretaría Xeral de Política Lingüística, está deseñado para quen busca unha aproximación máis directa e funcional ao idioma. Este curso, dispoñible en liña, ensínache vocabulario e expresións útiles para desenvolverche en situacións comúns e forma parte dunha estratexia para aprender o idioma sen complicacións.

Escolas Oficiais de Idiomas: formación presencial e semipresencial

Para quen ten a oportunidade de regresar ou visitar Galicia, as Escolas Oficiais de Idiomas (EOI) son unha excelente opción. Estas institucións públicas ofrecen cursos de galego en diferentes niveis, tanto en modalidade presencial como, nalgúns casos, semipresencial ou a distancia.

Consultar a oferta das EOI permitirache descubrir novas posibilidades para avanzar no teu coñecemento do idioma.

Claves para aprender galego con éxito

• Dedica tempo regularmente: establece un horario fixo para practicar o idioma. A constancia é clave.
• Conecta con comunidades galegas: busca foros, grupos en redes sociais ou comunidades de intercambio lingüístico que che permitan practicar e coñecer a outros falantes.
• Mergúllache na cultura: escoita música, le libros, segue series ou documentais en galego. Isto axudarache non só a aprender o idioma, senón tamén a interiorizar a súa riqueza cultural.
• Viaxa a Galicia (se podes): se tes a oportunidade, visitar Galicia e practicar o idioma directamente cos seus falantes será unha experiencia enriquecedora e única.

Aprender galego desde o exterior non é só unha oportunidade para ampliar os teus horizontes lingüísticos, senón tamén unha forma de manter vivo o vínculo coas túas raíces. Galicia espérache cos brazos abertos, e a súa lingua está lista para acompañarche en cada paso deste emocionante retorno.

El Consello de la Xunta de Galicia aprobaba esta semana el Proyecto de Ley para el desarrollo e impulso de la inteligencia artificial en la comunidad autónoma, que será remitido al Parlamento para su tramitación. Esta iniciativa posiciona a Galicia como la primera región europea en regular mediante una ley específica el diseño, adquisición y uso de la inteligencia artificial, inicialmente en la administración pública y, posteriormente, en la sociedad en general.

La nueva normativa busca garantizar un desarrollo ético, seguro, fiable y centrado en las personas. Para ello, se establece un marco jurídico estable que ofrece certezas y protege los derechos fundamentales. Las actuaciones que impliquen el uso de esta tecnología en la administración pública deberán estar respaldadas por un informe de proyecto de inteligencia artificial que incluirá, entre otros aspectos, una evaluación de impacto en los derechos fundamentales, siguiendo el modelo de la Oficina Europea de IA. Además, la ley prevé la supervisión humana en los procedimientos administrativos que empleen inteligencia artificial siempre que sea necesario o solicitado por las personas implicadas.

Este marco legal está alineado con la normativa comunitaria y las recomendaciones de organismos internacionales como la OCDE, la Comisión Europea y el Consejo de Europa, que promueven la adopción segura y fiable de sistemas de inteligencia artificial.

Nuevos órganos y herramientas de supervisión

La ley contempla la creación de la Oficina de Inteligencia Artificial de Galicia y del Consejo Gallego de Inteligencia Artificial, así como la figura del comisionado de inteligencia artificial, encargado de supervisar la prevención, detección y mitigación de riesgos asociados a esta tecnología. Además, se desarrollará un inventario que registre el ciclo de vida de cada sistema de inteligencia artificial, desde su diseño hasta su desactivación.

Aplicaciones actuales de la inteligencia artificial en Galicia

Galicia ya aplica la inteligencia artificial en diversos ámbitos. En el sector sanitario, esta tecnología permite mejorar la detección temprana del cáncer de mama al identificar lesiones que podrían pasar desapercibidas en una lectura convencional, además de acelerar el análisis de pruebas. En el ámbito laboral, una herramienta innovadora relaciona oferta y demanda de empleo, facilitando el perfilado competencial de miles de personas.

En el medio rural, la inteligencia artificial se utiliza para la gestión de inspecciones agrarias y la detección automática de incendios forestales, mejorando la eficiencia y reduciendo costes. Asimismo, en la administración pública, sistemas automatizados agilizan trámites y reducen los tiempos de gestión para la ciudadanía y el personal público.

Impulso a los sectores productivos

El proyecto de ley reconoce como estratégico al sector empresarial relacionado con la inteligencia artificial. Entre las medidas destacadas, se prevé la creación de factorías de inteligencia artificial en torno al Centro de Supercomputación de Galicia, destinadas a empresas emergentes y otros agentes del ecosistema tecnológico. También se implementará un sistema de vigilancia tecnológica y programas para incubar, acelerar y consolidar startups especializadas en inteligencia artificial. Además, se contempla la creación de un fondo de inversión para empresas que desarrollen esta tecnología en Galicia.

Tras su aprobación en el Consello, el proyecto de ley se someterá al debate y votación en el Parlamento de Galicia para su aprobación definitiva, consolidando a la comunidad como referente en la regulación y desarrollo de tecnologías avanzadas.

Durante décadas, a nosa terra estivo na vangarda da automoción. Un lugar no que Galicia traballa para seguir estando, como demostra a aposta polas novas instalacións que o Centro Tecnolóxico de Automoción de Galicia (CTAG) construirá co fin de avanzar na investigación do futuro da industria automobilística.

A Xunta de Galicia investirá 4 millóns de euros neste proxecto, o cal conta cun orzamento total de 8 millóns de euros e busca modernizar e adaptar o sector automotriz ás novas tecnoloxías.

O CTAG, situado no Porriño (Pontevedra), levantará un edificio equipado con tecnoloxía avanzada para investigar áreas crave do futuro automobilístico, incluíndo mobilidade autónoma, conectada, segura e sostible.

Neste novo espazo destinaranse áreas de traballo específicas, unha delas enfocada en tecnoloxías de propulsión limpa como vehículos híbridos, eléctricos e de hidróxeno. Aquí instalaranse equipamentos de ensaio innovadores, tales como unha cámara climática para validar compoñentes de vehículos eléctricos e unha cámara walk-in para probas de baterías.

Ademais, habilitaranse espazos para a preparación de mostras e unha sala de control para monitorizar os ensaios.

Vehículos do futuro

Outra unidade centrarase na investigación de vehículos autónomos, afrontando os retos que supoñen estas tecnoloxías en investigación, desenvolvemento e validación do "vehículo do futuro". Esta área contará con avanzados bancos de probas para a condución autónoma e conectada, proporcionando ao CTAG ferramentas de vangarda para as súas investigacións.

Esta ampliación permitirá acoller novas tecnoloxías de ensaio que farán viable o desenvolvemento de sistemas de transporte alternativos aos combustibles tradicionais.

Con este investimento, aspírase a consolidar ao CTAG como un referente europeo, preparándonos para os retos actuais e futuros do sector automotriz, estratéxico para Galicia.

El Centro de Investigación y Tecnología Matemática de Galicia (CITMAga), respaldado por las tres universidades gallegas -A Coruña, Vigo y Santiago-, está impulsando un ambicioso proyecto destinado a desarrollar algoritmos que optimicen la gestión de incendios forestales.

Este esfuerzo cuenta con la colaboración de Avincis, una empresa alicantina que se posiciona como el mayor operador europeo de servicios aéreos de emergencia. Avincis se especializa en la prestación de servicios críticos de aviación en el sector civil, abarcando desde operaciones de búsqueda y rescate hasta misiones de extinción de incendios y servicios médicos de emergencia.

Los investigadores gallegos han unido fuerzas con Avincis con el propósito de perfeccionar la gestión de incendios forestales. Este proyecto, que se encuentra en pleno desarrollo, está financiado por la Axencia Galega de Innovación (Gain) dentro del marco de la Civil UAVs Initiative.

La iniciativa, pionera en Europa, es liderada por la Xunta de Galicia con el objetivo de atraer inversiones en el sector aeroespacial y fomentar la creación de soluciones innovadoras en el ámbito de los sistemas y vehículos no tripulados.

Una figura clave en este proyecto es María José Ginzo, profesora de Estadística e Investigación Operativa en la Universidade de Santiago. Según explica, el equipo está diseñando "nuevos algoritmos específicamente destinados a optimizar la detección del perímetro de los incendios, mejorar la planificación de los medios aéreos, y facilitar la coordinación entre las aeronaves y los brigadistas".

Asimismo, han conseguido mejorar algoritmos previamente desarrollados que permiten analizar la recurrencia de incendios y calcular la eficiencia de las descargas de agua, incrementando así la efectividad de los esfuerzos de extinción.

O Centro Singular de Investigación en Tecnoloxías Intelixentes (Citius) da Universidade de Santiago de Compostela (USC) é unha das principais institucións dedicadas á investigación avanzada en intelixencia artificial (IA) e tecnoloxías intelixentes en Galicia. Este centro consolidouse como un referente en innovación científica, combinando diversas disciplinas para abordar desafíos actuais en áreas como a computación, o procesamento da linguaxe natural e a intelixencia artificial.

Citius destaca polo seu enfoque interdisciplinario, integrando campos como a informática, a enxeñería e as ciencias sociais para o desenvolvemento de solucións tecnolóxicas innovadoras. Un dos seus puntos fortes é a investigación en tecnoloxías lingüísticas, área de especial relevancia no contexto da IA actual. Entre os seus proxectos emblemáticos está o Proxecto Nós, que busca incorporar o galego nas novas linguaxes dixitais, promovendo así a inclusión de linguas minoritarias no ámbito tecnolóxico.

Ademais do seu liderado en IA, o Citius traballa noutros campos crave como a computación verde e intelixente, desenvolvendo dispositivos e sistemas que optimizan o uso dos recursos enerxéticos. También investiga en áreas emerxentes como a monitorización preditiva para a rehabilitación cardíaca, a causalidade en sistemas complexos, e a predición da calidade do aire a escala urbana, buscando solucións que melloren a calidade de vida e a sustentabilidade.

O Citius caracterízase por un compromiso ético e social no desenvolvemento das súas investigacións, considerando os impactos económicos, culturais e sociais das tecnoloxías que impulsa. O obxectivo do centro é contribuír ao avance da intelixencia artificial como unha ferramenta confiable e segura, capaz de ofrecer beneficios reais á sociedade.

Actualmente, o centro forma parte da rede de Centros de Investigación de Excelencia do Sistema Universitario de Galicia, e conta co respaldo da Xunta de Galicia, que investiu significativamente no seu desenvolvemento.

Neste sentido, o Goberno galego está a destinar preto de 6 millóns de euros a este centro. Un investimento que permite a máis de 100 investigadores de impulsar iniciativas como o mencionado Proxecto Nós, que busca integrar o galego nas novas linguaxes dixitais.

O Centro de Protonterapia de Galicia, que albergará unha das máquinas contra o cancro doadas pola Fundación Amancio Ortega, será o primeiro en estar en marcha de toda España. O conselleiro de Sanidade, Antonio Gómez Caamaño, estima que poderá empezar a recibir pacientes, tamén chegados de Asturias e Castela e León, "no segundo semestre do ano 2026".

A execución da obra lévaa a cabo a construtora Copasa, en colaboración coa provedora de alta especialización Ion Beam Applications (ÍA). "Imos cumprindo os prazos, xa se finalizou practicamente a escavación dos búnkeres e xa se está empezando a ver cara arriba, na superficie", subliña o conselleiro.

Este centro permitirá tratar situacións complexas, tumores en localizacións moi críticas que esixen que a radiación se limite exclusivamente a unha zona tumoral. Por isto mesmo é unha técnica óptima para tratar a nenos e a nenas, así como a outros pacientes que foron xa tratados con radioterapia porque protexe moi ben os tecidos.

O Centro de Protonterapia, xunto co Centro de Terapias Avanzadas de Galicia (CAR-T), situará á Comunidade á vangarda na loita contra as enfermidades oncolóxicas e os novos tratamentos.

O proxecto, no que se prevén empregar 4.000 metros cúbicos de formigón de alta densidade -unhas 500 formigoneiras-, realízase con metodoloxía BIM, que garante melloras na coordinación do deseño e minimiza interferencias entre os diferentes sistemas e a estrutura. Ademais, ofrece vantaxes na planificación e seguimento das obras durante todo o proceso.

Entre as súas funcionalidades, destaca a dobre orientación asistencial, con tratamentos de vangarda en protonterapia; e científica, cunha actividade investigadora de alto nivel e colaboracións con universidades, empresas e centros internacionais.

O Centro de Protonterapia de Galicia terá máis de 3.700 metros cadrados útiles nunha superficie total construída de máis de 5.600. Ademais, será unha instalación expansible, con capacidade escalable para tratamentos de ata 250 pacientes ao ano por sala ao contar cun dobre búnker ampliable a un terceiro.
 

O supercomputador cuántico QMIO, situado no campus universitario de Santiago de Compostela, quedaba aberto hai uns días á comunidade investigadora de toda España.

QMIO (cume, en galego) é o computador dixital con máis cúbits do sur de Europa (32), o que colocará á comunidade autónoma de Galicia como referente nas tecnoloxías do cálculo cuántico.

A mega calculadora sitúase nunha sala en penumbra do Cesga (Centro de Supercomputación de Galicia), onde, coma se dun gran bidón metálico tratásese, está colgado o gran cilindro en tons azulados e prateados que contén no seu interior, e a -200 graos centígrados, a mega calculadora co sinal da compañía xaponesa Fujitsu.

O novo ordenador cuántico permitirá ás empresas, centros tecnolóxicos e grupos de investigación mellorar a súa competitividade e produtividade ao acceder a unha ampla variedade de aplicacións que transformarán os seus procesos e mellorarán as súas estratexias de investimento, o que requirirá de persoal cualificado. Así, póñense en marcha nas tres universidades galegas a primeira edición do doutoramento en cuántica.

O supercomputador abriuse aos investigadores españois e tamén a compañías privadas, a condición de que estas colaboren a través de acordos con universidades e trátese de proxectos de investigación.

Estrela Galicia e Pescanova 

Dous destas empresas privadas, Estrela Galicia e Pescanova, xa puideron experimentar o supercomputador nunha primeira fase, a primeira para traballar no sabor dalgunha das cervexas que elabora a partir de ingredientes naturais, como percebes ou pementos de Padrón; ou para axustar valores na cría de camarón nas plantas de cultivo, no caso da firma comercializadora de produtos do mar.

QMIO colocará a Galicia á vangarda da supercomputación cuántica. Neste sentido, o supercomputador non só ofrecerá novas colaboracións no campo da investigación senón tamén no ámbito da innovación para os sectores produtivos.

A adquisición do computador cuántico enmárcase dentro do Polo de Tecnoloxías Cuánticas de Galicia, no cal xa están en execución investimentos por máis de 30 millóns de euros e a través do cal se prevé un investimento total de 150 millóns de euros nos próximos anos.

O cancro anaplásico de tiroides, un dos máis agresivos e devastadores, ofrece actualmente poucas opcións de tratamento eficaces, cunha taxa de supervivencia a cinco anos de só o 5%. Con todo, un novo estudo abre a porta a unha terapia innovadora. A investigación foi realizada por persoal investigador do Centro de Investigación en Medicina Molecular (CIMUS) e do Complexo Hospitalario Universitario de Santiago (CHUS), ambos os pertencentes á Universidade de Santiago de Compostela (USC) e ao Instituto de Investigacións Sanitarias de Galicia. (IDIS), dirixido por Clara Álvarez, do grupo de Neoplasia&Diferenciación Endócrina do CiMUS da USC, e José Cameselle, do Servizo de Patoloxía do CHUS.

O estudo, publicado na prestixiosa revista Nature Communications , identifica un axente terapéutico, PIAS2b-dsRNAi, que elimina selectivamente as células cancerosas anaplásicas de tiroides sen afectar as células sas nin a outros tipos de cancro de tiroides benigno. "Este achado supón un avance significativo na loita contra esta desafiante enfermidade", sinala Clara Álvarez. Ademais, "representa un enfoque completamente novo para tratar o cancro anaplásico de tiroides. O uso de PIAS2b-dsRNAi baséase en identificar que unha das diferenzas entre o cancro anaplásico e as células normais, que á súa vez é esencial para a súa proliferación, podería servir como o seu talón de Aquiles”, comenta José Manuel Cameselle.

Atacar a raíz do problema cunha terapia precisa

O equipo de investigación descubriu que unha encima chamada PIAS2b desempeña un papel crucial na supervivencia das células tiroideas anaplásicas. A diferenza das células normais ou outros tipos de cancro, as células anaplásicas dependen de PIAS2b para a súa división. Este descubrimento brindou a oportunidade de deseñar unha terapia dirixida que atacase especificamente esta encima crave.

O equipo deseñou un axente terapéutico baseado en ARN bicatenario (dsRNAi) transcrito in vitro, chamado PIAS2b-dsRNAi. Este dsRNAi actúa como unha molécula mensaxeira inversa, silenciando a expresión da encima PIAS2b dentro das células anaplásicas. Como resultado, estas células perden a súa capacidade de dividirse e morrer nun proceso coñecido como catástrofe mitótica.