- Ágata Tubio (Buenos Aires, 1991) nunca pisara a nosa terra ata que as bolsas BEME ofrecéronlle a oportunidade; con todo, grazas aos seus avós, xa era galega antes de selo: eles ensináronlle costumes e comidas e faláronlle dese “verde” do que agora goza desde aquí
Esta historia comeza nunha España de guerra e de post guerra, en branco e negro, na que só ao pensar levántanse sentimentos de tristeza e esperanza. Tristeza polo sucedido, esperanza polo que chegamos a ser. Un tempo distinto no que, con frecuencia, sucedían cousas diferentes, como casar separados; unirse para sempre estando lonxe; darse o si quero querendo estar sen resultar.
É o caso de Felisa e de Manuel, oriúndos de Valga, Pontevedra, un pequeno municipio que hoxe esconde parte do encanto sempre latente das Rías Baixas, e que entón, como tantos, debuxábase cargado de añoranza por calquera tempo mellor. Unha morriña que obrigaba a moitos a emigrar. A Arxentina, por exemplo, a Buenos Aires, onde Manuel contraeu matrimonio con Felisa, que acudiu á Igrexa en Valga, de branco impoluto de noiva a 9.947 quilómetros de distancia. Apenas un suspiro cando o amor imponse.
O relato sitúanos na quinta década do século XX, e continúa con moito esforzo, sacrificio e dedicación para consolidar unha viaxe, entón, sen retorno. Manuel traballa de obreiro, de peón, pluriempregado, nunha fábrica de doces, de sereno, de mozo de carga, de calquera cousa que, a final de contas, non deixa de ser “o inicio de calquera emigrante”.
Acláranolo, xa en presente, Ágata Tubio, a súa neta e verdadeira protagonista desta historia. Pero vaiamos por partes e completemos a árbore xenealóxica. Tras consolidarse despois de moito esforzo, Manuel e Felisa tiveron dous fillos, Jorge e Óscar. Este, co tempo, casou con Andrea, de ascendencia italiana, e tiveron outros dous pequenos, Ágata e o seu irmán, Kevin, o que conduce a historia ao noso tempo, a unha Arxentina da que agora emigran os galegos que un día foron acollidos.
Como Ágata, que nunca viñera a Galicia ata que as bolsas BEME ofrecéronlle a oportunidade. Aínda que, entre dúas terras tan unidas que nin o inexorable azul eterno do Atlántico logra separar, cando chegou sentía “super parte de Galicia” a pesar de non estar nunca. “Criáronme os meus avós porque os meus papás traballaron moito toda a vida. Sentía moi propias os costumes, as comidas… crecín con todo iso e con moitísimo amor cara a Galicia”, resume.
Axuda para o retorno
As BEME son unhas bolsas que cada ano ofrece a Xunta para facilitar a volta a casa de mozos galegos, fillos ou netos de galegos, descendentes de todos aqueles que un día tiveron que partir. Un apoio que permite retornar por centos de emigrados, que cursan aquí os seus estudos de post grao e que miran, desde a terra das súas raíces, un futuro cargado de optimismo.
É, tamén, o caso de Ágata, que terminou en Lugo un Máster en enxeñería en procesos de alimentos, e que emprendeu a aventura de Galicia con Juan Pablo, o seu marido. “Casamos en 2018, e de lúa de mel fomos a España, Francia e Grecia. Namorámonos de Europa e de España, que xa se nos quedou roldando na cabeza. Entón comezou a germinar a idea”.
Un proxecto que dá a luz nesa Galicia dos seus avós da que se prendó nada máis chegar: “Foi pisar Galicia e namoreime: do verde, das súas paisaxes, da comida, da cultura...”, explica alguén que xa intuía todo iso, e que tomara a decisión de vir á nosa terra antes, mesmo, das BEME.
Unhas bolsas ás que chegou de casualidade cando, preparándose xa para a aventura de emigrar, faláronlle delas na Delegación da Xunta en Buenos Aires. “Enseguida interesoume e proporcionáronme toda a axuda para os trámites, os papeis…”, expón Ágata mentres apunta algo máis de incertidume: Juan Pablo veu sen traballo.
O traxecto, así pois, non foi fácil. Nunca o é cando se trata de cambiar a túa propia vida, de deixar atrás a túa terra, aínda que o destino sexa ‘o teu outra terra’. “Foron seis meses de incertidume marcados pola pandemia. Xa renunciaramos aos nosos traballos cando se pechou todo e cambiáronnos a data de voo tres veces”, rememora coa tranquilidade que dá o presente.
Un agora que se escribe desde esa Galicia imaxinada que outorga “calidade de vida e oportunidades laborais”. Un continuo sentirse feliz: “Nunca sentín tan feliz como cando logramos estabilizarnos aquí, cumprir o obxectivo que nos expomos, o desafío”. Algo así como aquela “satisfacción do deber cumprido” da que falaba Luís Aragonés tras facer campioa a España en 2008. Iso si, salteado todo de “un verde que non se ve en ningún outro lugar”. Un verde cargado de “frescura” e de futuro.
