Por moitos é coñecida a gran influencia que tivo Arxentina como país de acollida de milleiros de emigrantes galegos, ademais dun considerable número de exiliados que, desde a outra beira do océano, participaron activamente na propia configuración social e política de Galicia e axudaron a consolidar a nosa identidade cultural.

Podemos observar como as estatísticas migratorias arxentinas proporcionan cifras asombrosas referidas ao volume de galegos e galegas que arribaron á terra porteña, ben temporalmente ou ben para permanecer nela o resto dos seus días. Entre 1857 e 1930 máis de dous millóns de españois chegaron a territorio arxentino e máis da metade eran naturais de Galicia. Na segunda onda migratoria, entre 1946 e 1960, a cifra de galegos que chegaron ao país austral superaba os 100 000. Tras a súa chegada ao novo destino esperábaos unha ardua tarefa de procura de vivenda e traballo en terra descoñecida, o que os levaba a utilizar as redes de apoio e solidariedade constituídas por aqueles paisanos que simplemente se apresuraron máis aínda na súa aventura migratoria.

Neste marco, as especial "Historias de ida e volta" -un proxecto web realizado polo Consello da Cultura Galega (CCG) en colaboración coa Secretaría Xeral dá Emigración-, vuleve documentando o papel das sociedades microterritoriales de emigrantes en Arxentina .

No territorio austral púxose en marcha un importante movemento asociativo que buscaba a integración dos emigrantes, á vez que procuraban preservar a identidade cultural galega. O novo especial leva por título As asociacións microterritoriais dá emigración galega en Arxentina e mostra en vinte imaxes e documentos algún exemplos representativos destas sociedades.

Entrégaa número 28 de "Historias de ida e volta" profunda neste tipo de asociacións étnicas, "que proliferaron en Arxentina como representantes dun partido xudicial, concello ou parroquia galegos". Procurar o benestar das súas comunidades de orixe e contribuír ao desenvolvemento de proxectos na súa terra natal eran os obxectivos destas sociedades, que foron o corazón da construción das primeiras escolas, cemiterios e lavadoiros públicos nas parroquias galegas. Ademais, destaca tamén a participación que tiveron en iniciativas de carácter político, como as campañas en apoio a refuxiados ou pola defensa da España republicana. Con todo, polo seu carácter microterritorial, algunhas destas sociedades escindíronse ou se uniron con outras homólogas. "Moitas delas ingresaron na Federación de Sociedades Galegas ou quedaron diluídas no Centro Galego de Buenos Aires, segundo os seus intereses e ideais políticos", explica o especial. Leste foi o caso, por exemplo, do Centro Recreativo do Partido de Becerreá, que, tras a súa creación en 1927, pronto pasou a integrarse na Federación de Sociedades Galegas, coa que compartía un ideario republicano e agrarista.

Formar parte da directiva dunha destas asociacións era un modo de reafirmar o ascenso social e económico dos emigrantes no país de acollida. A fotografía dos directivos da sociedade Chantada e o seu Partido e as das comisións do Centro Redondela e o seu Distrito e da Sociedade Saviñao e os seus Contornos forman parte das imaxes que se inclúen neste especial, no que tamén se recollen outras da masa asociativa de entidades como o Centro Partido de Carballino.

A celebración de reunións festivas era unha práctica habitual nestas sociedades, pois contribuían a manter os vínculos de amizade e veciñanza entre as e os membros e a preservar os patróns culturais dos seus lugares de orixe. A modo de exemplo, a nova entrega incorpora a imaxe dunha festa organizada pola sociedade Hijos de Silleda de Protección Mutua, así como a invitación á Romaría Galega da Unión Residentes de Santiago de Compostela. A música galega erixiuse, así mesmo, como un sinal de identidade cultural alén mar, polo que algunhas sociedades crearon os seus propios coros. Foi o caso de Parroquias Unidas do Concello de Rianxo e o seu Coro Castelao. Ademais, estas asociacións étnicas tamén adoitaban organizar homenaxes a veciños ilustres, como a realizada polos socios e socias de Hijos de Rianxo a Castelao.

Á marxe de fortalecer os vínculos sociais e culturais, o especial recolle o papel que estas entidades tiveron en causas de carácter político, como a Sociedade Residentes do Municipio de Porriño, destacada polo apoio material prestado para a campaña de solidariedade co bando republicano na Guerra Civil española.

A entrega compleméntase con outras imaxes que recollen os estatutos que rexían o funcionamento destas entidades ou as asembleas xerais que organizaban con carácter periódico. Ademais, tamén deixa constancia das importantes achegas que fixeron para a construción de escolas nos seus concellos natais, como a creada pola Unión Hispanoamericana Prol-Val Miñor na parroquia da Ramallosa.