- “Foi grazas a unha bolsa da Secretaría Xeral da Emigración; unha oportunidade que non esperaba nun momento de especial dificultade”, rememora Gustavo.
Andrés Manuel González Cebreiro naceu en Rianxo hai 65 anos, nunha Galicia desas que hoxe lembramos en branco e negro, pero que sempre foi igual de bela. O mar, o Ulla, Santiago ou algunha fonte perdida na memoria, configuran os recordos dunha infancia inesquecible. Como case todas. Paso previo a partir cara Vilagarcía de Arousa, onde creceu e se fixo home sendo neno; soldador nos estaleiros do porto desde que tiña 15 anos.
A vida, ou o destino, ou o que queiran, sempre caprichoso, terminou por levalo lonxe; moi lonxe. Ata Villa de Cura (Venezuela).
“Foi un arrebato de mocidade por motivos persoais”, rememora, outra vez desde Galicia –a vida, se non é cíclica, paréceo- o seu fillo Gustavo, que volveu á terra do seu padre -á súa terra, a final de contas-, para cursar na Universidade de Santiago un Máster en Enerxías Renovables.
“Foi grazas a unha bolsa da Secretaría Xeral da Emigración; unha oportunidade que non esperaba nun momento de especial dificultade”, rememora Gustavo. Venezuela sufrira un novo apagamento; o primeiro do ano pasado. Unha semana sen electricidade, perdendo a comida, sen posibilidade de facer a compra, expostos aos saqueos cada noite. O caos no ordinario. “E foi entón cuando decidín escribir ao twitter da Irmandade Galega de Venezuela”, apunta. Deseguido recibiu contestación: “Como hai un galego en Cumaná sen que nós saibámolo?”.
Cumaná é hoxe, entre as que aínda permanecen en pé, a cidade máis antiga de Venezuela, fundada hai máis de 500 anos como froito da utopía dun puñado de frades dominicos e franciscanos impulsores dunha evanxelización pacífica. Pero esa é xa outra historia. A que a nós interésanos segue tendo que ver con Gustavo e co seu pai, Andrés, que chegou a Cumaná na década dos 80 do pasado século. E non o fixo só. Con el viña María del Carmen Hernández, unha bonita moza venezolana de quen o ‘galego’ se namorara en Villa de Cura.
Xuntos continuaron a súa aventura nunha urbe que crece pegada á desembocadura do río Manzanares. Alí naceron Gustavo (1988) e a súa irmá María Andreina (2001). Unha familia feliz prosperando en medio da revolución bolivariana. Con traballo; moito traballo. “O de meu pai sempre foi traballar, traballar e traballar. ¡Ata o 31 de decembro traballaba!”, continúa Gustavo atando os seus recordos.
Os negocios familiares
Andrés levouse a Venezuela o aprendido naquela adolescencia entre estaleiros, montando unha empresa de construción especializada en estructuras metálicas. “Soldaba e deseñaba de todo, desde a estructura dun edificio ata unha escaleira de caracol. Ten unha capacidade de cálculo impresionante”, segue atando Gustavo, enxeñeiro en electrónica que tampouco queda atrás.
“Eu tiña unha compañía de fabricación de ventiladores industriais. Fuelbird. A verdade que nos ía moi ben”.
Pero como case todo, aquilo terminou saltando polo aire. Os apagamentos eléctricos implican tamén a pérdida da conexión a internet, e a empresa vendía case todo online. O negocio foise afundindo. “Pero, ademáis, podía vender un ventilador por 8.000 bolívares, quedarme sen conexión antes de formalizar a venta, e unhas horas despois, cando volvía a electricidade, a desvalorización da moeda fixérame perder seis, sete, oito ou ata dez veces o valor ao que vendera”, prosegue Gustavo.
Un drama empresarial que nada importa se se compara cos dramas persoais. A inseguridade, as noites en vela custodiando nun tellado a facenda familiar, o vivir ou morrer nun instante. “Unha semana antes de partir cara a Galicia, cando xa me concederan a bolsa, puxéronme unha pistola na cabeza. Foi durante un semáforo en vermello, e todo o que querían era o meu móbil”, sinala mentres que os recordos séguense escapando.
Aí vai outro. Este ten que ver cun dos seus hobbys: a restauración de vehículos antigos. En concreto, cunha Honda 750 que chegara ás súas mans feita un amasillo de ferros sen sentido. Gustavo a deixou impecable: o coiro negro do asiento rematando o gris metalizado. Ata que un día alguén lle dijo: “Vante pegar un tiro para quitarche a moto”. Desfíxose dela, e non lle doe. Escápaselle o optimismo en cada frase: “A verdade é que teño moita sorte de seguir vivo”.
A solicitude da bolsa
Pero volvamos a Cumaná e a aquel tuit á Irmandade Galega. “Portáronse de modo espectacular. Enseguida veu vernos o presidente da Irmandade Galega de Puerto La Cruz, e faloume das BEME, insistíndome para que presentase a solicitude”, recorda.
As BEME (acrónimo en galego de ‘Bolsas Excelencia Mocidade Exterior’) é unha iniciativa posta en marcha fai tres anos polo goberno de Galicia para ofrecer aos mozos galegos de segunda e terceira xeración a oportunidade de volver á terra das súas raíces, cursando nela un máster de posgrao.
Desde a súa posta en marcha, cada ano 150 mozos galegos do exterior poden continuar os seus estudos nunha das tres universidades da Comunidade Autónoma.
Gustavo é un deles. “Ao principio, cando todo vai mal, cando a túa familia sofre ou cundo perdes a túa empresa, non o entendes. Pero ao chegar a Galicia daste conta de que todo iso, no fondo, é o mellor que che puido pasar”, relata entusiasmado. Co entusiasmo propio dos que agora disfrutan cada pedaciño de vida, cada trozo da súa terra.
O soño galego
“Estou vivindo un soño. Papá non puido volver nunca, e iso que sempre botou de menos a súa Galicia. Este é outro mundo; síntome na gloria. Encántame: os bosques, os portos, o rural, as cidades, as diferenzas de clima entre estacións…”, describe Gustavo.
Todo iso… e algo máis. Algo moi básico: a seguridade. Aquí pode pasear de madrugada co móbil na man, e non teme que o atropelen ao cruzar un paso de peóns. Ás veces sobresáltalle o ruído dunha moto no medio da noite. Pero xa non está alí, está aquí. Na terra do seu padre; na Galicia á que agora quere traer a toda a súa familia.
“A primeira vai ser a miña irmá. Acaba de cumprir 18 anos e estou tramitando todo para que curse Formación Profesional”, explica. Para iso, acudirán ás mesmas BEME, que ofrecen cada ano otras 100 prazas de FP para os mozos do exterior. Cun pouco de sorte, unha delas será para María Andreina.
“E logo os meus papás. Toda a vida traballando para isto…”. E cala, pensativo. Por unha vez, as palabras coméronse o seu optimismo. Pero enseguida recupera a alegría. Porque como el mesmo escribiu,
“Cada sorriso gañado nesta historia ten unha bágoa no seu pasado; as bágoas xa acabaron, benvidos á Galicia dos sorrisos”.
