A Secretaría Xeral dá Emigración e o Consello da Cultura Galega presentaron un novo libro da colección 'Clásicos dá emigración': A emigración galega a América, de Luisa Custa.

A historiadora Pilar Cagiao, a autora do estudo introdutorio, destaca que “estamos ante unha muller pioneira en todos os sentidos e á que lle debemos un traballo intenso e detallado de documentar desde a época de Colón ata o século XVIII todos os vínculos con América”.

A publicación

O traballo de Costa viu a luz en 1932, unha época na que as mulleres non abundaban na publicación de estudos. Nel aborda os vínculos históricos que Galicia mantivo con América a través dos movementos de poboación, con especial atención aos plans de poboación organizados no século XVIII pola Coroa. Nese sentido, analiza o articulado en 1725 cara á Banda Oriental do Río da Prata e o das expedicións de familias que entre 1778 e 1884 partiron sucesivamente do porto da Coruña para dirixirse á Patagonia e que, frustrada esa intención, logo foron a dar a outros lugares.

A pioneira Luisa Custa

Luisa Custa Gutiérrez (Medina de Rioseco, 1892-Madrid, 1962) tiña 29 anos cando chegou a Galicia no verán de 1921 para traballar como bibliotecaria na Universidade de Santiago despois de aprobar a oposición ao Corpo Facultativo de Arquiveiros, Bibliotecarios e Arqueólogos. Na súa experiencia profesional previa xa exercera como mestra de escola e foi a primeira muller docente na Facultade de Filosofía e Letras valisoletana.

En Santiago estudou Dereito á vez que desenvolvía as súas tarefas na biblioteca universitaria e actuaba como profesora auxiliar de Filosofía e Letras. Nestes campos mantivo unha estreita relación con Ciriaco Pérez Bustamante e con José María Bustamante e Urrutia. Tivo dúas paixóns vocacionais: como bibliotecaria, a historia do libro; como investigadora, o americanismo. Esta última levouna a facer dúas tese de doutoramento vinculadas á historia de América, defendidas na Universidade Central de Madrid, a onde foi trasladada en 1930 para traballar na Biblioteca Nacional.

Tres anos despois representaría a esta institución no Certame do Libro Español realizado en Buenos Aires. A súa posición política de esquerda fixo que, ao finalizar a Guerra Civil, fóra apartada da Biblioteca Nacional, á que só puido volver en 1945 e onde o seu amplo coñecemento en temática americanista, adquirido durante a súa traxectoria profesional, valeulle para desempeñar, ata a súa xubilación en 1962, o cargo de xefa da Sección de Hispanoamérica.

A Colección Clásicos dá Emigración

En 2020 o Consello da Cultura Galega e a Secretaría Xeral dá Emigración sacaron a edición facsimilar da emigración en Galicia, obra publicada por Ramón Castro López en 1923. Foi o punto de apertura dunha colección de libros que, baixo o título 'Clásicos dá emigración', pretendía ofrecer, en edición facsimilar con estudo introdutorio, textos destacados que supuxeron un reflexo fiel sobre o fenómeno migratorio.

A colección está integrada por unha ducia de títulos de diferentes xéneros que hoxe en día son difíciles de atopar en bibliotecas ou librerías e que, así, poden ser máis accesibles para o público investigador, pero tamén para calquera persoa interesada no tema. Reúne as distintas perspectivas que marcaron un dos fenómenos demográficos máis importantes dos últimos séculos en Galicia a través de obras que abarcan tanto ensaios como literatura de ficción ou biografías, entre outros xéneros, escritos entre principios do século XX e os anos 60, aproximadamente. Cada un dos volumes está prologado por un especialista contemporáneo na materia, como Ramón Villares, Raúl Soutelo, ou Xosé M. Núñez Seixas, entre outros.